دوست یا عضوی از خانواده‌تان گرفتار خشونت خانگی است؟ می‌خواهید به او کمک کنید؟

به سختی می‌توان با قاطعیت گفت آیا کسی قربانی خشونت خانگی است یا نه، اما خشونت نشانه‌ها و علائمی دارد که می‌توانید به دنبال آنها باشید.

ممکن است قربانیان خشونت خانگی به دیگران نگویند که با آنها بد رفتاری می‌شود و بنابراین اگر هر یک از این علائم هشداردهنده را در دوستان، همکاران و خانواده‌تان دیدید، آن را جدی بگیرید.

افرادی که با آنها بد رفتاری می‌شود، ممکن است:

  • بترسند و یا زیاد از حد نگران راضی کردن شریک زندگی‌‍شان باشند.
  • تماس‌های تلفنی مکرر و آزاردهنده‌ای از طرف شریک زندگی‌شان داشته باشند.
  • نتوانند دوستان و خانواده‌ی خود را ببینند.
  • اغلب زخم‌هایی داشته باشند که به گفته خودشان مربوط به حوادث یا عدم دقت‌شان است.
  • اغلب بدون عذر موجه از محل کار، مدرسه و یا موقعیت‌های اجتماعی غیبت کنند.
  • کاهش قابل‌ملاحظه‌ای در سطح اعتماد به نفس‌شان ایجاد می‌شود.
  • تغییرات شخصیتی عمده‌ای از خود نشان دهند، مانند منزوی شدن، نگران و سردرگم بودن؛ قدرت تصمیم‌گیری کمتری؛ عذرخواهی بیش از حد بابت مسائلی که خارج از کنترل‌شان است.
  • ممکن است افسرده و مضطرب شوند و به فکر خودکشی بیفتند.
  • از داشتن شغل و یا حفظ شغل خود محروم شوند، مخصوصاً اگر شغل آنها بیرون از خانه باشد و یا تماس قابل توجهی با افراد دیگر داشته باشند (مانند بخش فروش)
  • از داشتن حساب‌های بانکی محروم شوند.
  • کارت‌های اعتباری و بانکی‌اشان گرفته می‌شود.

اصول کمک به قربانیان خشونت خانگی

خشونت خانگی موضوع سخت و حساسی است، مخصوصاً به این دلیل که آثار و عواقب آن بسیار فراتر از فرد یا افراد درگیر در این ماجرا می‌شود و می‌تواند روی تمام خانواده و یا جامعه تأثیر بگذارد. اگر به فکر کمک به یک قربانی خشونت خانگی هستید، تعدادی اصول مهم و کلیدی وجود دارد که باید در نظر گرفته شود. این اصول در اینجا فهرست شده‌ است.

  • امنیت قربانی اولویت اصلی است. حواستان باشد که در تمام اعمال و تصمیماتتان امنیت قربانی را مدنظر داشته باشید. هر عمل و یا تصمیمی که در موقعیت خشونت خانگی گرفته می‌شود عواقبی جدی‌، چه خوب و چه بد، خواهد داشت.
  • خشونت هرگز تقصیرِ قربانی نیست.
  • قربانی تنها نیست. شما در کنارش هستید تا به او کمک کنید و او تنها فردی نیست که با خشونت روبرو است.
  • به قربانی این قدرت را بدهید که بتواند تصمیمات آگاهانه‌ای درباره زندگی خود بگیرد.
    •  قربانی کنترل همه اقداماتی را که از طرف او انجام می‌شود، در دست دارد.
    •  او این قدرت را دارد تا بدون تأثیر از دیگران درباره واکنش خود تصمیم‌گیری کند و قبل از گرفتن هرگونه تصمیمی، کاملاً آگاه خواهد بود.

چرا قدرت دادن به قربانی این‌قدر مهم است؟

خشونت‌گر همواره در جستجوی قدرت و کنترل بیشتری از طریق خشونت خانگی است. پس یکی از مهمترین راه‌های کمک به شخص در یک رابطه‌‌ خشونت‌آمیز، این است که در نظر داشته باشید چگونه می‌توانید آنها را قادر به تصمیم‌گیری برای خودشان کنید. می‌توانید به قربانی کمک کنید تا توانایی پس گرفتن کنترل زندگی خود را بدست آورد.

موارد زیر، اطلاعات بیشتری به شما می‌دهند تا وضعیت خشونت خانگی را درک کنید و شیوه کمک به کسی را یاد بگیرید.

دیدگاه قربانی

درک دیدگاه قربانی بسیار مهم است. باید درک کنید که چه بر او می‌گذرد وقتی او به شیوه واکنش به خشونت خانگی فکر می‌کند و یا موضوع خشونت را با شخص شما در میان می‌گذارد. آثار جسمی خشونت از طریق کبودی و شکستگی، و آثار درونی آن از طریق اضطراب، افسردگی و سرزنشِ خود، بروز می‌کند. رخدادهای خشونت‌آمیز ضربه بزرگی وارد می‌کنند و صحبت درباره آن برای قربانی کار آسانی نیست. یکی از مهمترین مسائلی که برای درک دیدگاه قربانی باید بدانید این است:

خشونت خانگی، حق اساسی قربانی را برای داشتن قدرت و کنترل بر زندگی خود، از او می‌گیرد. افرادی که مورد خشونت قرار می‌گیرند، در خانه خود، یعنی تنها جایی که در آن باید احساس امنیت کنند، به احتمال زیاد مملو از ترس و انزوا زندگی می‌کنند.

در ابتدا خشونت، تلاشی است از سوی خشونت‌گر برای اعمال کنترل و قدرت از طریق ایجاد ترس، وحشت، خشونت کلامی و تهدید به خشونت. قربانیان خشونت خانگی ممکن است از دوستان، خانواده‌ و همسایگانشان فاصله بگیرند و شبکه حمایت اجتماعی خود را از دست بدهند. به مرور زمان، خشونت‌گر ممکن است از روش‌های شدیدتری برای حفظ کنترل استفاده کند. در نهایت، ممکن است خشونت منجر به آسیب جدی، بستری شدن در بیمارستان و یا مرگ شود.

از موارد مهم دیگری که آگاهی از آن به شما کمک می‌کند دیدگاه قربانی خشونت خانگی را درک کنید، این است که آنها اغلب:

امید دارند که خشونت‌گر رفتار خود را تغییر می‌دهد و به قول و تعهد خود برای پایان دادن به خشونت عمل خواهد کرد.

قربانی خشونت خانگی امیدوار است که خشونت‌گر رفتار خود را تغییر خواهد داد. ممکن است خشونت‌گر به قربانی بگوید که رفتارش را تغییر خواهد داد و بابت خشونت خود عذرخواهی می‌کند. اگر چه ممکن است تغییراتی صورت بگیرد، اما تا زمانی که خشونت‌گر مسئولیت تمام رفتارهای خود را به عهده نگیرد، احتمال تغییر بسیار بعید است. این امر معمولاً فقط از طریق دریافت کمک و حمایت متخصصین، از جمله روان‌درمانی یا مشاوره امکان‌‌پذیر است.

باور دارند که کمک باعث تغییر در خشونت‌گر خواهد شد

طبیعی است که قربانی بخواهد به خشونت‌گر برای تغییر رفتار خود کمک کند که علت آن رابطه و پیوند نزدیکی است که در محیط خانه ایجاد می‌شود.  اغلب قربانیان تصور می‌کنند که تنها کسانی هستند که خشونت‌گر را درک می‌کنند و خودشان مسئولیت کمک به خشونت‌گر برای ایجاد تغییر در رفتارش را به عهده می‌گیرند. در بسیاری از موارد، این «کمک» که از طرف قربانی ارائه می‌شود، تنها باعث ادامه مشکل می‌شود.

نگران عواقب ترک کردن و یا دریافت کمک هستند

بر اساس برخی یا همه دلایل زیر، برای قربانی آسان نیست که موقعیت خشونت‌آمیز را ترک یا طلب کمک کند:

  • ترس از این که اگر اقدامات قربانی برای رهایی از وضعیت خشونت‌آمیز و مسئول دانستن خشونت‌گر بر ملا شود، چه کارهایی از خشونت‌گر سرخواهد زد.
  • ترس از اینکه خشونت شدیدتر خواهد شد.
  • ترس از از دست دادن امنیت و سرپرستی فرزندان.
  • احساس گناه و شرم، در صورتی که همسایه‌ها و دیگر اعضای خانواده متوجهِ این وضعیت شوند.

این دیدگاه‌ها ممکن است مانع از اقدام قربانی برای کمک به خود و یا قبول کردنِ کمکِ دیگران شود.

صبور باشید و قربانی را درک کنید، زیرا پیش از آن که از شما یا دیگران درخواست کمک کنند، خشونت را تحمل کرده و عواقب سنگین هرگونه اقدامی را ارزیابی کرده‌اند.

برخورد با موضوع

خشونت خانگی، موضوعی است که صحبت درباره آن سخت است؛مخصوصاً با دوست، عضوی از خانواده یا عزیزی که خشونت خانگی را تجربه می‌کند. اما راه‌هایی وجود دارد که از طریق آن می‌توان گفتگو را به گونه‌ای پیش برد تا فرد احساس کند که از او حمایت می‌شود، در امنیت به سر‌می‌برد و تنها نیست.

اگر فکر می‌کنید یکی از آشناهایتان گرفتار خشونت خانگی است، روشِ برخورد شما با قربانی بسیار مهم است، زیرا قربانی در وضعیت سختی قرار گرفته است. هدف اصلی این است که به صورت کلامی و غیر‌کلامی، به قربانی این پیام را بدهید که شما فرد قابل اعتمادی برای صحبت درباره خشونت هستید و می‌توانید به او در نحوه دریافت کمک، یاری برسانید.

 قبل از نزدیک شدن به قربانی، به یاد داشته باشید:

  • ممکن است قربانی از صحبت درباره خشونت، احساس راحتی و امنیت نکند. قربانیان معمولاً درباره تجربه خشونت خود احساس شرم و گناه می‌کنند و خشونت به آنها احساس ترس و سردرگمی می‌دهد. خشونت خانگی از لحاظ فرهنگی اغلب مسئله‌ای شخصی محسوب می‌شود که نباید دیگران از آن مطلع شوند.
  • اگر شخصی از صحبت درباره خشونت معذب میشود، او را مجبور به حرف زدن در اینباره نکنید. اگر کسی در حال حاضر خشونت خانگی را تجربه می‌کند و یا آن را قبلاً تجربه کرده است، ممکن است احساس امنیت نکند و نخواهد در آن زمان درباره آن صحبت کند. حواستان به زبانِ بدن آن شخص، یعنی پیغام‌های غیرکلامی او باشد. اگر احساس کنید که قربانی تمایلی برای صحبت در این مورد را ندارد، به او این اطمینان را بدهید که شما کنارش هستید و چون نگران امنیت او هستید از او سؤال می‌کنید.

وقتی تصمیم می‌گیرید با قربانی صحبت کنید، در ابتدای این تعامل کارهای زیر را انجام دهید:

  • وقتی شروع به صحبت می‌کنید، با قربانی در مکانی امن و خصوصی صحبت کنید که برای او راحت باشد.
  • در ابتدا، بهتر است بر نگرانی خود درباره امنیت او تمرکز کنید. می‌توانید مکالمه را با گفتن جملاتِ زیر شروع کنید: «من نگران امنیت تو و بچه‌هات هستم.»
  • به قربانی اطمینان دهید که اطلاعاتی که او با شما در میان می‌گذارد محرمانه می‌ماند.

توصیه‌های دیگر برای گفتگوی شما:

  • خشونت خانگی به هیچ وجه تقصیر قربانی نیست.

برخی از قربانیان خشونت خانگی معتقدند که خودشان مقصر هستند. خشونت‌گر ممکن است بگوید: «چرا کاری می‌کنی که من مجبور بشم این کار را بکنم؟» یا «اگر این کار رو نکنی، دیگه من هم مجبور نمی‌شوم دست به همچین کاری بزنم.» به قربانیان یادآوری کنید که خشونت هرگز  تقصیر آنها نیست.

  • گفتههای قربانی را باور کنید.

ممکن است خشونت‌گر را بشناسید و فکر کنید او کسی نیست که بتواند به دیگران پرخاشگری کند. رفتار خشونت‌گر جلوی شما همیشه آن‌طوری نیست که در خلوت از خود نشان می‌دهد. ابراز تردید می‌تواند احساس سرزنش را در قربانی تقویت کند و باعث شود احتمالاً با شما یا دیگران درباره خشونتی که با آن مواجه هستند صحبت نکند.

  • حرف‌هایتان را خنثی و بیطرفانه بیان کنید.

هنگام شروع گفتگو با قربانی درباره خشونت خانگی، سعی کنید جملات، سؤالات و نظراتتان خنثی و بی‌طرفانه باشد. هدف این امر «شیرین کردنِ» موضوع نیست، بلکه به حداقل رساندنِ بارِ عاطفی اضافی بر دوش قربانی است. برای مثال، از سؤالات زیر خودداری کنید: «چرا با من زودتر صحبت نکردی؟» یا «چطور بِهِش اجازه میدی این کار رو با تو (یا بچه‌ات) بکنه؟»

  • نظر منفی ندهید یا پیشداوری نکنید، مخصوصاً درباره خشونت‌گر.

هنگام شنیدنِ داستان قربانی، حواستان باشد که درباره او قضاوت نکنید. این کار فقط احساسات او را بدتر می‌کند و باعث می‌شود قربانی فکر کند که مقصر، خود اوست. بدانید که او نیاز به زمان و شهامت دارد تا درباره این موضوع صحبت کند.

به‌علاوه، قابل‌درک و کاملاً طبیعی است که از خشونت‌گر عصبانی شوید و با ابراز نظرات منفی  درباره خشونت‌گر، سعی کنید قربانی احساس بهتری داشته باشد. اما این کار می‌تواند باعث بروز عکس‌العمل در قربانی برای دفاع از خشونت‌گر شود و هیچ فایده‌ای در یاری‌رسانی به قربانی برای تشخیص خشونت و دریافت کمک ندارد. جملاتی از قبیل «اون واقعاً آدم وحشتناکیه» و یا «لیاقت تو رو نداره»، می‌تواند باعث شود قربانی بابت خشونتی که گرفتارش است، بیش از پیش احساس شرمندگی کند و خود را بیشتر سرزنش کند.

  • اعتماد به نفس ایجاد کنید.

 خشونت خانگی ممکن است به عزت‌نفس پایین و احساس شرم در قربانی منجر شود. حین گوش دادن به حرف‌های قربانی، حواستان باشد که نقاط قوت او را یادآوری کنید و جملاتی بگویید که در ایجاد عزت‌نفس و اعتماد‌نفس به او کمک کند. اگرچه مراحلی برای کمک به این فرد وجود دارد، اما در نهایت خود او باید برای هر گونه اقدامی تصمیم بگیرد و باید احساسِ قدرت و توانمندی کند.

چگونه باید کمک کرد

بگذارید قربانی بداند که شما برای کمک به او در کنارش هستید و به او پیشنهاد کمک دهید. این کمک می‌تواند تماس با یک وکیل از طرف او و یا حتی فقط گوش دادن به حرف‌های او باشد.  جملاتی مانند «هر وقت نیاز داشتی با کسی حرف بزنی، من کنارت هستم تا بِهِت کمک کنم.» به قربانی کمک می‌کند تا احساسِ تنهایی نکند.

سخت است که به حرف‌های آشنایتان درباره تجربه‌اش از خشونت و آزار و اذیت گوش دهید و در عین حال به او نگویید که در این‌باره باید چه کار کند. اما او باید اعتماد به نفس خود را دوباره بدست آورد و خودش تصمیم بگیرد و آن را دنبال کند.  به قربانی کمک کنید تصمیم آگاهانهای بگیرد و سپس به او اجازه دهید خودش تصمیم بگیرد و خودش پیگیر اقدامات خود باشد.

در این قسمت چند روش کاربردی ارائه شده است تا از طریق آن در صورت آمادگی قربانی و درخواست کمک از شما، می‌توانید به او کمک کنید:

در تهیه برنامه‌ امنیت و ایجاد شبکه حمایتی به او کمک کنید.

صرف نظر از این که قربانی تصمیم به ادامه یا ترک رابطه گرفته باشد یا قبلاً به رابطه خاتمه داده باشد.

قربانی را تشویق کنید با افرادی صحبت کند که می‌توانند کمک و راهنمایی دهند.

گروه‌های مشاوره و حمایتی را بیابید. با خط مشاوره خانه‌ امن تماس بگیرید و مشاوره قانونی دریافت کنید. اگر مجبور به مراجعه به پلیس، دادگاه و یا دفتر وکالت هستند، پیشنهاد دهید که برای حمایت بیشتر، همراه او بروید.

قربانی را تشویق کنید که مراقب خودش باشد.

خشونت در هر شکلی می‌تواند عواقب سنگینی برای سلامتی جسمی، ذهنی و عاطفی قربانی داشته باشد، که به نوبه خود می‌تواند خشونت را وخیم‌تر کند.  تلاش برای یافتن راه‌هایی برای مقابله با آثار خشونت، مخصوصاً برای بچه‌ها، بسیار مهم است. آنها باید سطح استرس و اضطراب خود را کاهش دهند.  به عنوان مثال، می‌توانید قربانی را تشویق کنید زمان بیشتری را برای تمدد اعصاب به شیوه دلخواه خود و برای ورزش کردن صرف کند.

با خشونت‌گر رودررو نشوید.

رودررو شدن با خشونت‌گر درباره رفتارش، ممکن است قربانی را تحت خطر بیشتری قرار دهد. این کار ممکن است تهدیدی جدی برای امنیت و سلامت قربانی ایجاد کند. با خشونت‌گر رودررو نشوید مگر اینکه قربانی در معرض خطر آسیب فیزیکی قرار گرفته‌ باشد. با خشونت‌گر فقط زمانی رودررو شوید که قربانی از شما بخواهد، زیرا همانطور که در اصول مربوط به راهنمایی به آن اشاره شد، قربانی باید مسئول همه تصمیم‌گیری‌ها باشد.

برای اطلاعات بیشتر : بسته آموزشی شماره ۴ – خانواده و دوستان قربانیان خشونت خانگی

مطالب موجود در وبسایت خانه‌امن را با دقت مطالعه کنید.

هنگام کمک به دوست و یا عضوی از خانواده، درک خشونت خانگی بسیار مهم است.  صفحه خشونت خانگی چیست را برای اطلاعات بیشتر درباره خشونت خانگی، و همچنین اطلاعات موجود در وبسایت خانه‌ امن را مطالعه کنید.