صفحه اصلی  »  سهم الارث زنان
image_pdfimage_print
فروردین
۶
۱۳۹۵
دریافت مهریه پس از تقسیم ماترک شوهر
فروردین ۶ ۱۳۹۵
پرسش و پاسخ قانونی
۰
, , , , , , ,
Court courtroom law judgment hammer barrister wisdom
image_pdfimage_print

Photo: www.BillionPhotos.com/Bigstock.com

موسی برزین خلیفه‌لو، وکیل خانه امن

پرسشگر: من در مورد دخترم چند سوال داشتم. دخترم که الان ۲۷ سال دارد، ۳ سال پیش ازدواج کرد. تقریبا یک سال قبل شوهرش در یک حادثه رانندگی فوت کرد. پس از فوت داماد، خانواده وی مبلغی را بابت سهم‌الارث به دخترم دادند. گرچه مبلغی که دادند از سهم‌الارث قانونی دخترم کم‌تر بود اما به هر حال ما مخالفتی نکردیم. اما بعدها مشکلاتی پیش آمد و به آن‌ها گفتیم که سهم‌الارث قانونی را بدهند. ورثه دامادمان قبول نکردند. چند وقت پیش در جایی خواندم که زن می‌تواند مهریه‌اش را از میراث شوهر فوت‌کرده‌اش بگیرد. این مساله را از چند فرد مطلع پرسیدم و آن‌ها تایید کردند. فقط گفتند که چون میراث تقسیم شده و سهم‌الارث همه نیز پرداخت شده دیگر نمی‌توان مهریه را مطالبه کرد. در این مورد می‌خواستم راهنمایی کنید؟ آیا با توجه به این‌که دخترمان سهم‌الارث پرداختی را قبول کرده و آن موقع هیچ ادعایی هم نسبت به مهریه نکرده است، ما می‌توانیم مهریه را دریافت کنیم؟

وکیل خانه امن: آیا اطلاع دارید که سهم‌الارث داماد با تشریفات قانونی تقسیم شده است یا نه؟ یعنی آیا ورثه هم اکنون مالک قانونی سهم‌الارث شده‌اند یا این‌که هنوز تشریفات قانونی انجام نشده است؟ هم‌چنین آیا دخترتان فرزندی دارد؟

پرسشگر: فکر می‌کنم مراحل قانونی را در این مورد انجام داده‌اند. چون خانه دامادمان را پدرش فروخته است. دخترم صاحب فرزند نیست.

وکیل خانه امن: در پاسخ به سوال‌تان باید عرض کنم که زن می‌تواند مهریه خود را از ماترک شوهر مطالبه کند مگر این‌که زن از دریافت مهریه خود انصراف داده و به عبارتی دین شوهر را نسبت به خود ساقط کند. اگر زن به موقع تقسیم ارث، مهریه خود را مطالبه نکرده و سهم‌الارث خود را دریافت کند، این بدین معنا نیست که از مهریه خود گذشت کرده است. یعنی این‌که سکوت به معنای رضایت و بخشیدن مهریه نیست. اما اگر زن صراحتا از دریافت مهریه خود بگذرد و ذمه شوهر را نسبت به مهریه ساقط کند، دیگر نمی‌تواند مهریه خود را دریافت کند. به بیان ساده‌تر اگر دختر شما در موقع تقسیم ماترک هیچ سخنی در مورد مهریه نگفته و سکوت کرده است، می‌تواند مهریه خود را از ماترک شوهر متوفی‌اش دریافت کند. اداره حقوقی قوه قضاییه در این مورد نظریه‌ای دارد. از این اداره پرسیده شده است که:«زوجه درحین تقسیم ماترک ادعایی نسبت به تقاضای مطالبه مهریه خود ننمود و تقسیم ماترک انجام شد. در دادگاه یا خارج از دادگاه سهم­الارث زوجه نیز به وی تسلیم گردید. اکنون سوال اینجاست که بعد ازعملیات یا اقدامات فوق زوجه می‌تواند تقاضای مطالبه مهریه کند یا این‌که سکوت وی در آن زمان به منزله اسقاط ضمنی مهریه خود است؟ آیا سپری شدن زمان مدید می‌تواند مثبت سقوط مهریه باشد؟ آیا اسقاط یک حق ایجاد شده به صورت رسمی (نکاحیه) مستلزم اسقاط به نحو رسمی است یا سکوت حکایت از سقوط دارد؟» این اداره نیز پاسخ داده است: «با توجه به تصریح ماده ۲۴۹ قانون مدنی صرف سکوت اجازه یا تنفیذ معامله محسوب نمی‌شود و بر سکوت اثر حقوقی مترتب نیست. به عبارت دیگر اصل، عدم اعتبار سکوت است و در فرض پرسش صرف سکوت زوجه درهنگام تقسیم ترکه وعدم مطالبه مهریه به معنای اسقاط حق خود وابراء‌ ذمه سایر وراث نیست مگر آن‌که محفوف به قرائنی باشد که امری موضوعی است وتشخیص آن برعهده مرجع رسیدگی‌کننده است.» بنابراین با توجه به موارد فوق حق دختر شما نسبت به مطالبه مهریه ساقط نشده است. در حقوق سکوت علامت رضایت نیست.

پرسشگر: برای دریافت مهریه  چه کار باید بکنیم؟

وکیل خانه امن: بهترین کار توافق با خانواده داماد است. زیرا اقدام قضایی مستلزم صرف وقت و هزینه است. اگر توافق حاصل نشد دخترتان می‌تواند به دادگاه خانواده مراجعه و دعوی مطالبه مهریه از ماترک شوهر متوفی را مطرح کند. برای این کار باید دادخواست تنظیم و دعوی به طرفیت ورثه متوفی یعنی پدر و مادر دامادتان تنظیم شود. ضروری است برخی مدارک از جمله برگه انحصار وراثت نیز به دادخواست پیوست شود. این دعوا مالی است و نیاز به پرداخت هزینه دادرسی دارد مگر این‌که دخترتان از طرف دادگاه ناتوان از پرداخت هزینه دادرسی شناخته شود.

مهر
۲۳
۱۳۹۳
روز بین المللی زنان روستایی: آیا ۲۰میلیون زن می‌توانند یک قاره را نجات دهند؟
مهر ۲۳ ۱۳۹۳
خشونت خانگی و اجتماع
۰
, , , , ,
image_pdfimage_print

CIFOR

عکس: CIFOR

هدف سازمان ملل متحد از برگزاری روز جهانی زنان روستایی، پرداختن به نقش یک‌ چهارم جمعیت زمین در توسعه اقتصاد کشاورزی، امنیت غذایی و زدودن خطوط فقر چه در جوامع توسعه‌ یافته و چه در حال توسعه است. زنانی که  نفش بسزایی در جمع‌آوری محصول، نگهداری از دام، تأمین غذا، آب و سوخت، و فعالیت‌های بیرون از مزرعه همچون نگهداری از کودکان، سالمندان و بیماران دارند.

الن جانسون سیرلیف، رئیس جمهور لیبریا می ‏گوید: “روشن است اگر شما به مسائل زنان رسیدگی می ‏کنید، باید به زنان روستایی بپردازید. قسمت اعظم زنان ما در نواحی روستایی زندگی می‏ کنند. آنها ملت را تغذیه می‏ کنند. بیشتر کارهای کشاورزی و قسمت اعظم کارهای مربوط به خرید و فروش محصولات غذایی بر عهده آنهاست.” وی در بزرگداشت زنان روستایی در رم و در سال ۲۰۱۲ توجه به زنان روستایی را شرط توسعه پایدار دانست.

اما برای ماری سادرا، کشاورزی در “ریفت والیِ “ کنیا، هیچ‏ کدام از حقوق فراگیری که زنان طی چند سال اخیر به دست آورده اند، اهمیتی ندارد مگر اینکه او خود بتواند مالک زمینی باشد که روی آن کار می‏ کند.

وی می گوید : “از ابتدای ازدواجم، مشکل اصلی من داشتن زمین و عدم کنترل آن بوده است. من می ‏خواهم بر آن زمین کنترل داشته باشم تا هم خودم و هم فرزندانم احساس امنیت کنیم.”

همسر ماری می گوید: “اگر ماری مالک زمین باشد، مرا ترک خواهد کرد؟ من دوست ندارم با چنین چیزی مواجه شوم. من می‏ دانم که فرهنگ من باید تغییر کند؛ زیرا زنان انسان هستند، اما من هنوز آمادگی آن را ندارم.”

۱۵ اکتبر روز بین المللی زنان روستایی است. نهاد سازمان ملل پس از تصویب قعطنامه ۱۳۶٫۶۲ سازمان ملل در دسامبر ۲۰۰۷، روز ۱۵ اکتبر را به عنوان روز جهانی زنان روستایی اعلام کرد ونهاد زنان ملل متحد از سال ۲۰۱۲، برنامه‌هایی با سازمان برنامه جهانی غذا و کشاورزی برای توانمند سازی زنان روستایی فقیر از طریق اقدامات اقتصادی و تأمین غذایی اجرایی نموده است. برخی از این اقدامات با اهداف توانمند سازی زنان روستایی برای پیگیری حقوقشان به زمین، مالکیت، فرصت‌ها و انتخاب‌هایشان انجام می‌گیرد.

برنامه‌های سازمان ملل

به مناسبت روز جهانی زنان روستایی امسال، بان کی مون، دبیرکل سازمان ملل، در پیامی ‌زنان روستایی را نیروی عظیمی‌ در راستای نیل به توسعه جهانی دانست. وی توجه به این گروه را برای نیل به اهداف توسعه هزاره، توسعه پایدار، و توافقات آب و هوایی جهانی مهم ذکر کرد.

 دبیرکل سازمان ملل مواجهه زنان با بلایای طبیعی، منابع طبیعی و فقر را دلیل اهمیت بیشتر جایگاه آنان دانست و بر لزوم توانمندسازی زنان روستایی به منظور مبارزه با فقر، گرسنگی، تغییرات آب و هوایی، و فرسایش زمین، از طریق تأمین منابع بیشتر برای آنان تأکید کرد.

در این روز، نهاد زنان سازمان ملل نیز با برگزاری برنامه‌های سالانه خود به بزرگداشت نقش زنان روستایی در توسعه جوامع و مبارزه با فقر می‌پردازد. این نهاد با اکران فیلم مستند «توزیع: آیا ۲۰میلیون زن می‌توانند یک قاره را نجات دهند؟» و معرفی موضوع «هیچ‌کس را پشت سر مگذار: همه با هم برای رفع فقر مطلق بیندیشیم، تصمیم بگیریم و عمل کنیم» در روز جهانی غذا، به بزرگداشت جایگاه زنان روستایی خواهد پرداخت.

آنچه در گرامی داشت چنین روزی قابل اهمیت است مسائل زنان روستایی است که قابل انطباق با مسائل زنان شهری نیست و اساساً آنچه به عنوان مسائل و دغدغه‌های زنان در شهرها مطرح می‌شود، به کلی متفاوت از مشکلات و مطالبات زنان در روستاها است .

 نقش، شغل و وظایف و امکانات بهداشتی و آموزشی نقطه تمایز زنان روستایی از زنان طبقه متوسط شهری است. مشاغلی مانند قالی‌بافی، دامداری، کشاورزی، صنایع دستی و ….. که  اشتغال غیررسمی را تداعی می‌کند. هر چند که مرز شاغل بودن یا نبودن آنها به اندازه زنان کارمند در شهرها مشخص نیست، به همین دلیل برخی از فعالیت‌های این زنان دیده نمی‌شود.

مشاغلی که دارای حقوق و مزایای کمتر و آینده نا مطمئن‌ است و احتیاج بیشتری به اختصاص بیمه و حقوق بازنشتگی دارند. بر همین اساس نهاد زنان ملل متحد بر مشارکت زنان روستایی در تصویب قوانین، سیاست‌ها و برنامه‌ها در کلیه موضوعات مرتبط با زندگی آنها، ازجمله تأمین امنیت غذایی و بهبود معیشت این گروه از زنان، تأکید می‌کند.

زنان روستایی از مردان روستایی فقیرترند

 هدف سازمان ملل متحد از برگزاری روز جهانی زنان روستایی، پرداختن به نقش یک‌ چهارم جمعیت زمین در توسعه اقتصاد کشاورزی، امنیت غذایی و زدودن خطوط فقر چه در جوامع توسعه‌ یافته و چه در حال توسعه است. زنانی که  نفش بسزایی در جمع‌آوری محصول، نگهداری از دام، تأمین غذا، آب و سوخت، و فعالیت‌های بیرون از مزرعه همچون نگهداری از کودکان، سالمندان و بیماران دارند.

از سوی دیگر زنان روستایی، بخصوص در جوامع در حال توسعه، در معرض تبعیضات و آسیب‌های بسیاری هستند. آنان در یک کشور در حال توسعه، به طور یقین از مردان فقیرتر، آسیب‌پذیرتر، کم‌سوادتر، بیمارتر و دارای امید به زندگی پایین‌تری هستند و به احتمال فراوان زمینی در مالکیت خود ندارند بخصوص که آسیب‌پذیری زنان در این جوامع بیش از هرچیز برآمده از بی‌سوادی آنهاست که دور باطلی از فقر و عدم برخورداری را دامن می‌زند. دختران روستایی به دلیل جنسیت از تحصیل محروم می‌شوند و این ناتوانی از خواندن و نوشتن، آنها را از حلقه تصمیم‌گیری‌های آتی نیز بیرون نگه می‌دارد.

از سوی دیگر، افزایش قیمت غذا بیشتر از همه به افراد فقیر در نواحی روستایی لطمه می ‏زند؛ زیرا آنها کمتر از سایرین به منابعی همچون اعتبار بانکی، وام، پس ‏انداز، تکنولوژی و تأسیسات زیربنایی دسترسی دارند. در چنین شرایطی، زنان بیشتر مستعد از دست دادن دارایی‏ های خود هستند؛ زیرا انتظار می ‏رود فروش جواهرات یا دام‏ های کوچک، آسان ‏تر از دارایی‏ های معمول مردانه همچون زمین یا دام‏ های کلانِ قابل جایگزین باشد.

سایر روش ‏های متداولی که زنان برای مقابله با قیمت ‏های بالا اتخاذ می‏ کنند، از نوعی هستند که زنان و کودکان را بیشتر از مردان تحت تأثیر قرار می‏ دهد؛ آنها سعی می‏ کنند کمتر بخورند تا مردان و کودکان بتوانند تغذیه بهتری داشته باشند؛ آنها مسئولیت مراقبت از بیماران در خانه را برعهده می‏ گیرند؛ هزینه‏ های مربوط به موارد غیرغذایی همچون تحصیلات و مراقبت‏ های بهداشتی را کاهش می‏ دهند؛ برای غذای کمتر با ارزش تغذیه ‏ای پایین ‏تر، پول خرج می ‏کنند؛ برای تغذیه خانواده بر قرض گرفتن تکیه می ‏کنند؛ و برای به دست آوردن پول، کار بیشتری انجام می‏ دهند.

آنچه مسلم است کشورهای در حال توسعه با وجود ماشینی‌شدن فرآیند کشاورزی مدرن و گسترش شهرنشینی، در این روز با برگزاری نشست‌های محلی، ملی، بین‌المللی و اینترتی به بررسی جوانب این موضوع پرداخته و سعی در برطرف ساختن موانع رشد این گروه دارندولی همچنان مشکلات زنان روستایی در صدر مشکلات زنان قرار دارد .

زنان روستائی ایران همیشه کار دارند

بیکاری یک مسئله بزرگ شهری است که ویژگی های آن با بیکاری در روستا تفاوت دارد. روستائی روی زمین کار می کند. با دام سر و کار دارد، با صنایع دستی روزگار می گذراند، خانه اش را خودش می سازد، با تامین چوب در فصل تابستان، سرمای زمستان را می شکند. در مجموعه ای از کارهای زراعی و صنعتی و خانگی، دست زنان روستائی ایران همیشه در کار است. در آن جا تبعیض برای اشتغال زنان، آن گونه که در شهر ها و در مشاغل نوین شاهد بر آن هستیم بیداد نمی کند. مردان مانع کارهای کشاورزی و صنعتی زنان نمی شوند. اساسا بدون نیروی کار زن روستائی، روستا زنده و پاکیزه و با طراوت نمی شود. خانواده به رفاه نمی رسد.

پرسش این است که زنان روستائی ایران، در برداشت محصول و توزیع صنایع دستی که خود تولید کرده اند، چه اندازه سهم دارند. در کشت و کار خانوادگی، زندگی معیشتی افراد خانواده ضمن یک تقسیم کار طبیعی که به تدریج و در طول قرون پذیرفته شده، تامین می شود. مردان روستاهای ایران بر ۹۹ در صد از زمین های مزروعی مالکیت دارند. سهم زنان از مالکیت بر زمین های مزروعی فقط یک در صد است. حال آن که میزان کار زنان روی زمین اگر بیش از مردان نباشد، کمتر از آنان نیست. در بخشی از انواع کشاورزی مثل شالیزارها، زنان بچه های خود را از دوران نوزادی تا بعد روی زمین و ضمن کار بزرگ می کنند. بچه ها همواره در قنداق و گهواره ای، زیر سایبانی، کنار دست شان است، یا درون کوله ای امن، پشت شان آرمیده و مادر در همان حال خم و راست می شود و بچه و زمین را همزمان مراقبت می کند. آواز مادران کشاورز از پرچین ها می گذرد و فضای باز و هوای پاک روستا را صفا می بخشد.

بیماری های استخوانی مانند آرتروز، پوکی استخوان از دوران جوانی ،زنان کشاورز را رنج می دهد. زمین مال آنها نیست. در مالکیت شوهر یا پسر یا دامادشان است. با آن که کار می کنند، وانمود می شود که نفقه خور مردان خانواده هستند. نظام قانونگذاری ایران تا چند سال پیش سهم الارث زنان را از عرصه و زمین بکلی نادیده می گرفت و فقط اجازه می داد تا آن ها فقط در حدود یک هشتم از اعیانی سهم ببرند، آن هم به صورت نقد و پس از ارزیابی دیوارهای خانه و اتاقی که روی زمین ساخته شده بود، یک هشتم را تعیین و پرداخت می کردند. در قوانین ایران همان یک هشتم سهم الارث زن، بین چند همسر مردی که فوت می شد به صورت مساوی تقسیم می شد. چند سالی است در قانون تجدید نظر کرده اند. پس از تجدید نظر، زن از قیمت زمین و عرصه هم ارث می برد. اما همان یک هشتم را. اگر متوفی همسر یا همسران دیگری داشته باشد، قیمت زمین و عرصه تقسیم بر ۸ می شود و همان یک هشتم بین زنان به نسبت مساوی تقسیم می شود. از این روست که همچنان مردان ایرانی مالک بر ۹۹ در صد از زمین های مزروعی هستند و زنان روستایی فقط یک در صد در مالکیت شان است.