صفحه اصلی  »  سقط.جنین
image_pdfimage_print
شهریور
۲۲
۱۳۹۵
طردشدگی، کودکانی که به دست روزگار سپرده می‌شوند
شهریور ۲۲ ۱۳۹۵
خشونت خانگی و اجتماع
۱
, , , , , , ,
Pink pram stands alone in the park without a child and her parents.
image_pdfimage_print

Timof/Bigstockphoto.com

ماهرخ غلامحسین‌پور

هزار کودک در ایران، آمارهای قبلی مربوط به کودکان رهاشده می‌گوید. حالا، ۱۵۰ کودکان طی دوماه فقط در استان تهران جمع‌آوری شده‌اند، این را مدیرکل بهزیستی استان تهران درباره معضل این روزهای بهزیستی می‌گوید.

آنها را معمولا جلوی در ورودی یک بیمارستان، پیچ خلوت یک خیابان، کنار دیوار یک مسجد یا امامزاده، مقابل ساختمان بهزیستی یا شیرخوارگاه یک شهر و گاهی هم جلوی در منازل افراد متمول رها می کنند.

اسمشان تا پایان عمر می شود؛ «بچه سرراهی»، کودکی که همیشه با رنج ناخواسته بودن و طردشدگی زندگی کرده و به ندرت از اثرات این شکل از خشونت خانگی رها می شود.

آنها قربانی فقر، اعتیاد مادر یا حاصل یک رابطه نامشروع‌اند و بنا به آنچه معاون اجتماعی اداره بهزیستی استان اصفهان گفته، گاهی از سوی متقاضیان سرپرستی نوزادان هم مورد اقبال قرار نمی گیرند و تا پایان عمر، در صورتی که توان فعالیت نداشته باشند، تحت پوشش سازمان بهزیستی قرار دارند.

معضل کنونی سازمان بهزیستی

شهاب الدین چاووشی، معاون سیاسی اجتماعی استاندار، می‌گوید: این که کودکان جمع آوری شده، مشروع یا نامشروع باشند یک مسئله اخلاقی است و ما به عنوان یکی از مجموعه های تابعه دستگاه قضایی به این بخش ها ورود نمی کنیم.

او این کودکان را معضل کنونی سازمان بهزیستی دانست و اظهار داشت از آن جایی که آنها معمولا از خانواده های آسیب دیده بوده و دچار بیماری هستند، مراکز بهداشتی و درمانی هزینه های درمانشان را تقبل نمی کنند.

غالب کودکان سر راهی جمع آوری شده در تهران راهی شیرخوارگاه آمنه می شوند، شیرخوارگاهی که زیر مجموعه سازمان بهزیستی شهرستان شمیران بوده و وظیفه نگهداری وحمایت از کودکان ناخواسته را تا سن دبستان بر عهده دارد.

طردشدگی

فاطمه رضانیا، کارشناس ارشد روانشناسی کودک و نوجوان در استان خوزستان، در مورد وضعیت دشوار این کودکان به خانه امن می گوید:« آنها در ابتدا با شکلی از اشکال بسیار بیرحمانه خشونت خانگی به نام طردشدگی مواجه اند. اما این همه ماجرا نیست، به تدریج بی توجهی دستگاه های دولتی برای صدور اوراق هویت و شناسایی را هم به ماجرا اضافه کنید. خوش شانس که باشند به فرزندخواندگی پذیرفته می شوند اما در تمام سال های بعد درگیر بحران هویتند. آنها بیش از کودکان عادی در معرض خطر خودکشی و افسردگی قرار دارند .

به گفته این کارشناس،«کودکان سر راهی غالبا کودکان متعادلی نیستند، یا آرام و منزوی اند، یا پرخاشگر و عصبی و بی قرار.»

طردشدگی کودکان، معلول ساختار ناکارآمد اجتماعی و بی عملی دولت

دکتر مهدی آقازمانی، جامعه شناس، در پاسخ این سوال که چند درصد از خشونتی با عنوان طردشدگی که منجر به سرراه گذاشتن یک نوزاد می شود،  به ساختار جامعه و کنش و واکنش اجتماع  برمی گردد؟ می‌گوید: در این مورد رابطه تنگاتنگی وجود دارد.

«نباید فراموش کنیم در طول چند سال گذشته سیاست جدید جمعیتی که در ایران توسط آیت الله خامنه ای ابلاغ و اجرا شده ، از جمع آوری وسایل جلوگیری و ممانعت از وازکتومی مردان گرفته، تا سخت تر شدن شرایط سقط جنین که پیش از این هم در ایران غیر قانونی محسوب می شد. باعث افزایش آمار کودکان سر راهی شده است.»

به گفته این جامعه شناس:«غیر قانونی بودن سقط جنین مهم ترین عامل در افزایش بارداری های ناخواسته و خصوصا بارداری های خارج از ازدواج است که می تواند در افزایش کودکان سرراهی مهم ترین عامل محسوب شود.»

او از سوی دیگر به نابسامانی های اقتصادی جامعه ایران اشاره می کند: «اگر چشممان را به روی  مناطق مرفه نشین شمال تهران یا برخی مناطق مرفه نشین شهرهای بزرگ ببندیم، کلیت ایران با نوعی فقر مزمن روبروست و همین فقر هم شرایط مناسب سرپرستی یک کودک یا نان خور اضافه برای والدین را محدودتر می کند.»

فقر فقر فقر

انگیزه احتمالی پدر و مادری که کودکش را سر راه می گذارد چیست؟

دکتر مهدی آقازمانی  می‌گوید: فقر. این روزها برخی والدین صلاح می دانند به جای این که کودکشان به علت فقر و نداری ، تبدیل به انسانی بدبخت و فلاکت بار و قابل ترحم باشد، او را به زعم خودشان به دست سرنوشت بهتری بسپارند.

اما لایه های زیرین شرایط اجتماعی که بستر مناسب ترک کودک از سوی والدین را فراهم می کند کدام است؟

زمینه های جاری در قوانین اجتماعی ایران، که قوانینی مردسالار و برآمده از شریعت اسلامی است، همواره این فضا را فراهم کرده تا حس قیومیت در سراسر لایه های اجتماعی ریشه دوانده باشد.

بیشتر بخوانید: هزار و یک مصیبت فرزندخواندگی در ایران

خرداد
۱۴
۱۳۹۵
فوت شوهر دلیل قانونی برای سقط جنین؟
خرداد ۱۴ ۱۳۹۵
پرسش و پاسخ قانونی
۰
, , , , ,
girl-218706_960_720
image_pdfimage_print

Photo: Public Domain / pixabay.com

موسی برزین خلیفه‌لو، وکیل خانه امن

پرسشگر: باسلام. زن ۳۵ ساله‌ای هستم که  یک فرزند دختر شش ساله دارم. شوهرم سه هفته قبل در حالی که من باردار بودم در اثر یک حادثه کاری فوت کرد. هم اکنون جنین دو ماهه شده است. بر اساس مشورت با خانواده‌ام به این نتیجه رسیدم که سقط جنین کنم. این مساله را با خانواده شوهرم در میان گذاشتم اما آنان موافقت نکردند. من به پدر شوهرم گفتم که چون شوهرم فوت کرده نمی‌توانم فرزند دیگری به دنیا بیاورم و از او نگهداری کنم. پدر شوهرم می‌گوید که تو کاری نداشته باش ما خودمان از بچه نگهداری می‌کنیم و خرج و مخارجش را می‌دهیم. اما به هر حال مسئولیت فرزند با من خواهد بود. از طرف دیگر شوهرم اموال خاصی نداشت و الان مستاجر هستیم حتی کرایه خانه‌مان عقب افتاده بود که برادر شوهرم پرداخت کرد. بعد از اینکه موضوع سقط جنین را مطرح کردم، مادر شوهرم به بهانه نگهداری از دخترم بیست و چهار ساعته کنار من است. می‌ترسم اگر بچه به دنیا بیاید با مشکلات بیشتری مواجه شوم و نتوانم از هر دو نگهداری کنم. پدر و برادر شوهرم به شدت با سقط جنین مخالف هستند و حتی تهدید کردند که اگر سقط جنین کنم مرا راحت نمی‌گذارند. بسیار نگران و مضطرب هستم. از یک طرف از آینده نگران هستم و از طرف دیگر احساس گناه می‌کنم که می‌خواهم موجودی را از بین ببرم. نمی‌دانم چه کار باید بکنم. می‌خواستم از شما بپرسم که آیا از لحاظ قانونی می‌توانم سقط جنین کنم؟ آیا خانواده شوهرم می‌توانند مانع شوند؟

وکیل خانه امن: سلام خانم محترم و عرض تسلیت! متاسفم از مشکل پیش آمده. قبل از پاسخ حقوقی پیشنهاد می‌کنم با یک روانشناس و مشاوره خانواده نیز صحبت کنید و در مورد تصمیمی که می‌گیرید مشورت کنید. اما خدمتتان عرض کنم که سقط جنین در ایران قانونی نیست. یعنی مادر نمی‌تواند و حق ندارد جنین خود را از بین ببرد مگر در مواردی که جنین بیمار است و پزشکان متخصص در سازمان پزشکی قانونی سقط جنین را تجویز کنند. به عبارتی سقط جنین در مواردی که جان مادر در خطر است و یا جنین دارای بیماریهای خاصی است آن هم قبل از چهار ماهگی امکان دارد. در غیر این صورت نمی‌توان اقدام به سقط جنین نمود.

پرسشگر: یعنی هیچ راه قانونی وجود ندارد؟ اینکه شوهر من فوت کرده است نمی‌تواند دلیل باشد؟

وکیل خانه امن: خیر. اگر جنین سالم باشد هیچ راه قانونی وجود ندارد. فوت شوهرتان در ابتدای تشکیل جنین نیز توجیهی قانونی برای سقط جنین نیست.

پرسشگر: اگر به صورت غیر قانونی جنین را سقط کنم چه می‌شود؟ آیا خانواده شوهرم می‌توانند از من شکایت کنند؟ همچنین آیا می‌توانند حضانت دختر شش ساله‌ام را از من بگیرند؟

وکیل خانه امن: به هر حال با توجه به اینکه سقط جنین ممنوع است چنانچه از طرق غیرقانونی اقدام کنید و از شما شکایتی شود، به پرداخت دیه محکوم می‌شود. در قانون مجازات اسلامی در ماده ۷۱۶ مقدار دیه جنین در مراحل مختلف اشاره شده است. در مورد حضانت لازم به ذکر است که حضانت دخترتان با شماست اما قانون پیش‌بینی کرده است که اگر در اثر انحطاط اخلاقی و عدم مواظبت از طرف مسئول حضانت، وضعیت طفل به خطر بیافتد دادگاه می‌تواند تصمیم مقتضی را در این مورد اتخاذ کند. یعنی قانون در مورد سوال شما پیش‌بینی خاصی نکرده و نمی‌توان گفت که سقط جنین غیرقانونی صلاحیت مسئول حضانت را از بین می‌برد. اما به هر حال ممکن است اگر اقدام به سقط جنین غیرقانونی کنید، خانواده شوهرتان نسبت به سلب حضانت شما اقدام کنند. در این صورت دادگاه در این مورد تصمیم‌گیری می‌کند.

پرسشگر: سوال دیگری داشتم. آیا پس از ۷ سالگی دخترم، پدربزرگش می‌تواند او را از من بگیرد؟ سوال دیگرم اینکه مسئولیت پرداخت کرایه خانه و مخارج من و فرزندم بر عهده کیست؟

وکیل خانه امن: نخیر. این مساله ۷ سال به هنگام جدایی است. در صورت فوت پدر، مادر مسئول حضانت خواهد بود حتی بعد از هفت سالگی. پس از اینکه دخترتان به سن ۹ سالگی رسید خودش می‌تواند تصمیم‌گیری کند. اما به هر حال ولی قهری دخترتان پدربزرگش است و ایشان در مورد امور مالی و غیر مالی دخترتان تصمیم‌گیری می‌کنند. در مورد سوال دومتان عرض کنم که پدر شوهرتان مسئول پرداخت هزینه‌های فرزندتان است اما مسئولیتی در قبال شما نخواهد داشت. به عبارتی هر گونه هزینه دخترتان اعم از خوراک و پوشاک و کرایه خانه بر عهده پدر شوهرتان است.

آذر
۲
۱۳۹۴
سقط‌های غیرقانونی و ناایمن از علل مهم مرگ مادران
آذر ۲ ۱۳۹۴
این سو و آن سو خبر
۰
, , , , , , ,
253-1
image_pdfimage_print
یک متخصص زنان و زایمان اظهار کرد: در حال حاضر یکی از علل مهم مرگ و میر مادران سقط غیرقانونی و غیرایمن است.
 دکتر انیس نانکلی، با اشاره به انجام سقط درمانی در دو مورد، گفت: زمانی که ادامه بارداری سلامت و جان مادر را تهدید کند یا زمانی که جنین ناهنجاری داشته باشد، انجام سقط درمانی توصیه می‌شود.
وی اظهار کرد: در برخی موارد مادران به دلیل اینکه بیماری قلبی و کلیوی پیشرفته‌ای دارند یا زمانی که فشار خون بالای کنترل نشده دارند، ادامه بارداری برای آنها خطرناک است که این تشخیص را باید پزشک معالج بدهد و در اینگونه موارد است که سقط درمانی تجویز می‌شود.
نانکلی افزود: در برخی موارد دیگر نیز ناهنجاری‌های جنین موجب می‌شود تا سقط درمانی تجویز شود که تشخیص این ناهنجاری‌ها نیز با پزشک است و در این موارد پزشکی قانونی مجوز سقط درمانی را صادر می‌کند.
این متخصص زنان و زایمان با بیان اینکه برخی افراد بنا به برخی دلایل اقدام به سقط غیرقانونی جنین می‌کنند، گفت: عموما این سقط‌‎ها در محل‌های غیرایمن و غیر بهداشتی انجام شده که عوارض خطرناکی را برای مادر به همراه دارد. انجام این نوع سقط‌های غیر قانونی عموما با ایجاد عفونت همراه است و در برخی موارد حتی خطر مرگ مادر را به همراه دارد. در حال حاضر یکی از علل مهم مرگ و میر مادران سقط غیرقانونی و غیرایمن است.
وی افزود: خونریزی‌های شدید و سوراخ شدن رحم هم از دیگر عوارض این اقدام است و این امکان وجود دارد که به دلیل عوارض ایجاد شده، رحم هم از بین برود و برای معالجه این عوارض پزشک مجبور به برداشت رحم شود.
منبع: ایسنا
شهریور
۲۳
۱۳۹۴
خشونت علیه زنان با محدودیت سقط جنین
شهریور ۲۳ ۱۳۹۴
خشونت خانگی و حقوق
۰
, , , , , , , , ,
image_pdfimage_print

عکس:cotton-al /Bigstock.com

محمد اولیایی فرد – وکیل و پژوهشگر

امروزه به جهت احترام به حقوق زنان و حفظ امنیت جانی آنها در بعضی از کشورها با وضع قوانینی ، برخی یا همه اشکال سقط جنین عمدی ، آزاد و قانونی اعلام شده است.

اما عموما  قوانینی که دسترسی به سقط جنین عمدی را جرم انگاری می نماید در بسیاری از کشورها همچنان پا برجاست .

درقوانین جزایی ایران تعریفی از سقط جنین ارائه نشده است. اما با توجه به مواد قانونی عده ای از حقوقدانان  آن را چنین تعریف می کنند:«سقط جنین از نظر حقوقی به انجام هرگونه عمل مجرمانه ای که موجب وقفه در سیر طبیعی بارداری و از بین رفتن قابلیت حیات جنین در بیرون یا داخل رحم بشود، اطلاق می شود.»

به نظر میرسد با این تعریف باید به لحاظ آثار حقوقی بین سقط جنین و سقط درمانی قائل به تفکیک شود ، زیرا سقط درمانی با صدور مجوز قانونی و در شرایط خاص پزشکی طبق قانون عمل مجرمانه تلقی نمی شود .

پس از انقلاب اسلامی اولین بار در سال ۱۳۷۶ در مورد تالاسمی ماژور اجازه سقط جنین صادر شد.

پس از آن در سال ۱۳۸۱ لیست موارد مجاز سقط جنین اعلام شد در حقیقت موارد جنینی فقط شامل موارد مغایر با حیات خارج رحمی بودند که در نهایت در سال ۱۳۸۴ ماده واحده سقط جنین به تصویب مجلس شورای اسلامی رسید و در حال حاضر این قانون در حاکمیت است .

ماده واحده مصوب ۱۳۸۴ مجلس شورای اسلامی در خصوص سقط جنین مقرر میدارد ” سقط درمانی با تشخیص قطعی سه پزشک متخصص وتأیید پزشکی قانونی مبنی بر بیماری جنین که پس از ولادت موجب حرج والدین یا طفل می شود و یا بیماری مادر که با تهدید جانی مادر توأم باشد، قبل از ولوج روح (۴ ماه و۱۰روز) با رضایت زن و شوهر مجاز بوده و مجازات و مسئولیتی متوجه پزشک مباشر نخواهد بود.”

بر اساس این قانون سقط جنین تحت عنوان سقط درمانی در ایران تنها در ۲ مورد مجاز شناخته شده اول :بیماری مادر که با تهدید جانی مادر توأم باشد ، دوم :بیماری جنین به علت عقب افتادگی یا ناقص الخلقه بودن. بنابراین طبق ماده واحده مصوب ۱۳۸۴ مجلس شورای اسلامی در خصوص سقط جنین برای انجام سقط درمانی تحقق ۵ شرط ضروری به نظر میرسد :

  • بیماری مادر که با تهدید جانی مادر توأم باشد
  • بیماری جنین  که پس از ولادت موجب حرج والدین یا طفل می شود
  •  قبل از ولوج روح (۴ ماه و۱۰روز) در واقع  مجوز سقط جنین بعد از چهارماهگی صادر نخواهد شد و دلیل آن، حرمت سقط جنین پس از ولوج روح است. همچنین پزشکی قانونی مجوزهایی که قبل از چهارماهگی به اجرا در نیامده باشد را اجرا نمی کند
  •  تشخیص قطعی سه پزشک متخصص
  •  تأیید پزشکی قانونی

صدور مجوز سقط درمانی براساس قانون مصوب سال ۸۴  مجلس شورای اسلامی و آیین نامه ای که به تصویب سازمان پزشکی قانونی رسیده است به عهده سازمان پزشکی قانونی است.

به همین جهت در خصوص سقط درمانی، سازمان پزشکی قانونی، مرجع خاص رسیدگی کننده است و موضوع از صلاحیت دیگر مراجع قضاوتی خارج است.

همچنین از آنجا که در قانون، حضور پدر برای صدور مجوز سقط تصریح‌ نشده، پزشکی قانونی نیز برای تسهیل در امور مردم با استعلام از اداره حقوقی و با بررسی ‌های لازم، دستور‌العمل جدیدی را تدوین و به مراکز پزشکی قانونی سراسر کشور ابلاغ کرد که بر اساس آن حضور پدر برای صدور مجوز سقط درمانی الزامی نیست .

بنابراین سقط جنین خارج از سقط درمانی و بدون ضرورت پزشکی و در نهایت بدون مجوز قانونی، در قوانین جزایی ایران جرم محسوب شده و قابل مجازات است.

اما مجازات سقط جنین طبق قوانین ایران قصاص نیست زیرا در هیچ یک از مقرراتی که اختصاص به سقط جنین دارند اشاره‌ای به مجازات قصاص نشده است، به جز ماده ۶۲۲ قانون مجازات اسلامی که این ماده نیز البته ناظر به مرتکب سقط جنین نیست، بلکه اشاره به ضرب و جرحهایی دارد که بر اثر ایراد ضرب و اذیت و آزار ممکن است به مادر وارد شود؛  از همه مهمتر طبق ماده ۳۰۶ قانون مجازات جدید در بخش قصاص به صراحت تصریح شده که سقط جنین حتی پس از دمیده شدن روح نیز قصاص ندارد.

وضع مجازات دیه به طور مطلق در ماده ۷۱۶ قانون مجازات اسلامی و اشاره به پرداخت دیه در صورت عمد بودن سقط جنین در ماده ۳۰۶ همان قانون، حکایت از انتفای‌ قصاص در جرم سقط جنین دارد.

بنابراین با توجه به موارد فوق اساسا باید مجازات قصاص را حتی در مورد سقط جنین عمدی نیز منتفی بدانیم.

سقط جنین ،قتل هم محسوب نمی شود زیرا :

  • قانونگذار با انتخاب عنوان مجرمانه خاص « سقط جنین»‌ به طور مطلق، اعم از اینکه قبل از مرحله دمیدن روح و یا پس از آن باشد، این جرم را از عمومات قتل خارج کرده است.
  • وجود شخص زنده به عنوان رکن مهم وقوع قتل عمد شامل جنین ذی‌روح نبوده، بلکه شخص زنده به کسی اطلاق می‌شود که زنده متولد شده باشد و سپس به قتل برسد.
  • – مجازات اصلی جرم قتل عمد قصاص است ودرصورتی می‌توان مجازات قصاص را در مورد مرتکبین سقط جنین عمدی اعمال کرد که در مقررات خاص سقط جنین این مجازات وضع شده باشد. در حالی که  در هیچ یک از مقرراتی که اختصاص به سقط جنین دارند اشاره‌ای به مجازات قصاص نشده است، به جز ماده ۶۲۲ قانون مجازات اسلامی که این ماده نیز البته ناظر به مرتکب سقط جنین نیست، بلکه اشاره به ضرب و جرحهایی دارد که بر اثر ایراد ضرب و اذیت و آزار ممکن است به مادر وارد شود؛از همه مهمتر طبق ماده ۳۰۶ قانون مجازات جدید در بخش قصاص به صراحت تصریح شده که سقط جنین حتی پس از دمیده شدن روح نیز قصاص ندارد.

بنابراین با توجه به اینکه سقط جنین عنوان قتل نداشته و قصاص نیز در پی ندارد،  قانونگذار برای سقط جنین تمرکز بر پرداخت دیه داشته است به همین سبب طبق ماده ۷۱۶ قانون مجازات اسلامی، قانونگذار برای سقط جنین در مراحل مختلف، حتی درمرحله نطفه هم، دیه معین کرده است.

به همین جهت می توان گفت درقانون میان اینکه سقط جنین در روزهای اولیه انعقاد نطفه انجام پذیرد یا در روزهای آخر حاملگی که جنین شکل یک انسان کامل رابه خود گرفته باشد، فرق قائل نشده است البته برای سقط جنین بر حسب مراحل مختلف رشد حمل میزان دیه متفاوتی پیش بینی شده و حتی هنگامیکه در حمل روح دمیده شود تفاوت دیه به نوع جنسیت نیز باز میگردد .

بند ج ماده ۷۱۶ در این خصوص بیان میدارد ” دیه جنینی که روح در آن دمیده شده است اگر پسر باشد، دیه کامل و اگر دختر باشد نصف آن و اگر مشتبه باشد، سه چهارم دیه کامل ” شرایط و موارد پرداخت دیه ناشی از سقط جنین عمدی طبق قواعد عمومی دیات است و در سه مورد سقط جنین عمدی، سقط جنین خطای محض و سقط جنین شبه عمد به وجود می آید.

البته باید توجه داشت جدای از بحث پرداخت دیه در خصوص  سقط جنین عمدی ، در مواردی قانونگذار مجازات حبس نیز برای سقط جنین عمدی در نظر گرفته است که مادر در این موضوع مورد استثناء قرار گرفته است استثنایی که فقط در مورد حبس است نه پرداخت دیه.

ماده ۷۱۸ قانون مجازات اسلامی درخصوص سقط جنین توسط مادر  مقرر میدارد ” هرگاه زنی جنین خود را، در هر مرحله ای که باشد، به عمد، شبه عمد یا خطاء از بین ببرد، دیه جنین، حسب مورد توسط مرتکب یا عاقله او پرداخت می‌شود.” لازم به ذکر است که قانون در مورد سقط جنین توسط پدر ساکت است .ازجمله مواردی که برای سقط جنین عمدی به غیر از دیه ، مجازات حبس در نظر گرفته شده عبارتند از :

۱-سقط جنین به واسطه ضرب یا اذیت و آزار زن حامله :موضوع ماده ۶۲۲ قانون مجازات اسلامی

۲- سقط جنین به واسطه دادن ادویه و یا وسایل دیگر همچنین دلالت زن حامله به استعمال ادویه یا سایر وسایل :  بر اساس ماده ۶۲۳ قانون مجازات اسلامی

۳- سقط جنین توسط طبیب و ماما یا داروفروش : موضوع ماده ۶۲۴ قانون مجازات اسلامی .در تمامی موارد مطروحه در خصوص سقط جنین عمدی طبق قانون برای مرتکب دیه یا حبس ویا هردو مجازات با توجه به نوع جرم در نظر گرفته شده همچنین باید در نظر داشت که سقط جنین ناشی از زنا مانند سقط جنین ناشی از حلال، دارای کیفر ومجازات است.

 در واقع هر مجازاتی که برای سقط جنین ناشی از حلال باشد برای سقط جنین ناشی از زنا نیز است نظریه شماره ۷٫۲۱۷۱ مورخ ۶۶/۰۶/۷ اداره حقوقی دادگستری نیز موید این نظر است زیرا طبق قوانین اگر جنین و مادر هر دو از سلامت جسمی کامل برخوردار باشند، حتی اگر بارداری حاصل تجاوز به زن باشد برای سقط مجوزی صادر نمی‌شود.

مرداد
۲۷
۱۳۹۳
آیا سقط جنین جنایت است؟
مرداد ۲۷ ۱۳۹۳
خشونت خانگی و حقوق
۰
, , , , , ,
image_pdfimage_print

3377899078_d02ce06bb2_z

عکس: Bethany Brown

ویدا بالیخانی – روزنامه نگار

مقدمه:

سقط جنین چیست؟ و چرا قانون و مذهب این حق زن بر بدن خود را سلب کرده است؟ چرا نه تنها در ایران بلکه در بسیاری از کشورهای توسعه یافته جهان این حق به صورت چالشی بحث برانگیز در آمده و هنوز قانونگذاران با احتیاط آن را مورد بررسی قرار می دهند؟ چرا کمپین های ضد سقط جنین در بسیاری از کشورها بوجود آمده و حتی پزشکانی که عمل سقط جنین را انجام می دهند به قتل می رسند؟ آیا سقط جنین یک جنایت است؟

اینها سوالاتی است که با مطالعه قوانین به ذهن هرکسی ممکن است خطور کند اما آنچه مسلم است اختلاف نظر میان حقوقدانان و قانونگذاران و متخصصان علم پزشکی، کماکان از عوامل تغییر قانون در این مورد بخصوص بوده و زنان بسیاری در تلاطم این چالش ها قربانی می شوند. همچنین در بحث های پیرامونی، که با حق زن بر بدنش درآمیخته این قوانین مورد نقد و اعتراض است.

اخیرا” دکتر آمنه بیک محمدی رئیس اداره پزشکی قانونی مرکزی تهران در گفت گو با ایرنا در مورد شرایط صدور مجوز سقط جنین اظهار می کند: شرایط مربوط به وجود یک بیماری جدی در مادر، مشکلات و ناهنجاری های جنینی، تشخیص قطعی ناهنجاری با آزمایش ژنتیک معتبر و یا سونوگرافی معتبر، ناهنجاری یا ناهنجاریها موجب حرج مادر ، رضایت آگاهانه و کتبی مادر، سن بارداری کمتر از ۱۹ هفته براساس سونوگرافی معتبر و اینکه حرج مادر توسط سه متخصص مربوطه تشخیص و به تایید پزشکی قانونی برسد را شامل می شود.

  رئیس اداره پزشکی قانونی مرکزی تهران درباره مدارک لازم مورد نیاز برای تشکیل پرونده درخواست صدور مجوز سقط درمانی گفت: شناسنامه یا کارت ملی مادر باردار و حضور مادر در مرکز به همراه مدارک پزشکی مرتبط از جمله سونوگرافی یا آزمایش ژنتیک یا مدارک موید بیماری مادر الزامی است.

 سقط درمانی چیست؟  در اصطلاح پزشکی قانونی، خروج عمدی یا خودبه خودی جنین، قبل از آنکه قادر به زندگی در خارج رحم باشد را، سقط جنین گویند و در اصطلاح حقوق جزا، سقط جنین جرمی است که نتیجه آن بیرون انداختن جنین از رحم باشد و فاعل جرم (اعم از مادر، پدر و یا شخص ثالث) قصد این نتیجه را داشته باشد. خواه وسائلی به کار برده باشد، خواه نه  مورد صدق جنین آن است که جنین عادتاً بعد از سقط قابل ادامه زندگی نباشد. ولی به هر حال زنده ساقط شدن مانع صدق جرم نیست .

سقط درمانی در قانون

رئیس اداره پزشکی قانونی مرکزی تهران با اشاره به عواقب قانونی تاخیر و یا اشتباه پزشک آزمایشگاه در پروتکل تست های غربالگری که منجر به تولد نوزاد با ناهنجاری شود که اندیکاسیون سقط درمانی داشته است، گفت: در صورت شکایت مادر در این خصوص تشخیص خطای پزشکی در کمیسیون پزشکی قانونی انجام و خسارت در صورت درخواست والدین کودک پرداخت می شود.

بیک محمدی مجازات قانونی سقط عمدی جنین توسط پزشک و کادر درمان را پرداخت دیه برحسب سن جنین به همراه حبس از ۲ تا ۵ سال اعلام کرد.

آیا سقط جنین قتل محسوب می شود؟ ممکن است سقط جنین در نتیجه جرم دیگری مثل ضرب حاصل شود و حسب تعریف، عنوان سقط هم صدق نکند مثل اینکه چند روز مانده به تولد، براثر ضرب بچه ساقط شود و چون عادتاً طفل در این موقع قادربه ادامه زندگی است عنوان سقط جنین صدق نمی کند . اگر هم طفل، مرده به دنیا بیاید، آن وقت عمل عنوان قتل به خود می گیرد .

پزشکی قانونی یا دادپزشک مرجعی صاحب صلاحیت برای اظهار نظر پزشکی حقوقی در دادگاه‌ها برای سقط جنین هستند.

در قانون مجازات اسلامی پیشین و قانون مجازات اسلامی جدید به طور مستقیم به سقط درمانی اشاره نشده است اما در موادی که مربوط به سقط جنین هستند مانند قصاص و دیات می توان اشاراتی در این زمینه یافت که در ذیل به صورت جداگانه به دلیل تغییراتی که در آنها داده شده است به آنها اشاره می شود.

قانون مجازات اسلامی جدید

موادی که در قانون مجازات اسلامی جدید به سقط جنین مربوط می شوند عبارتند از:

فصل سوم- شرایط عمومی قصاص

 ماده ۳۰۶- جنایت عمدی بر جنین، هرچند پس از حلول روح باشد، موجب قصاص نیست. در این صورت مرتکب علاوه بر پرداخت دیه به مجازات تعزیری مقرر در کتاب پنجم«تعزیرات» محکوم می‌شود.

تبصره- اگر جنینی زنده متولد شود و دارای قابلیت ادامه حیات باشد و جنایت قبل از تولد، منجر به نقص یا مرگ او پس از تولد شود و یا نقص او بعد از تولد باقی بماند قصاص ثابت است.

فصل هفتم – دیه جنین

ماده ۷۱۶- دیه سقط جنین به ترتیب ذیل است:

الف- نطفه ای که در رحم مستقر شده است، دوصدم دیه کامل

ب- علقه که در آن جنین به صورت خون بسته در می آید، چهارصدم دیه کامل

پ- مضغه که در آن جنین به صورت توده گوشتی در می آید، شش صدم دیه کامل

ت- عظام که در آن جنین به صورت استخوان درآمده لکن هنوز گوشت روییده نشده است، هشت صدم دیه کامل

ث- جنینی که گوشت و استخوان بندی آن تمام شده ولی روح در آن دمیده نشده است یک دهم دیه کامل

ج- دیه جنینی که روح در آن دمیده شده است اگر پسر باشد، دیه کامل و اگر دختر باشد نصف آن و اگر مشتبه باشد، سه چهارم دیه کامل

ماده ۷۱۷- هرگاه در اثر جنایت وارد بر مادر، جنین از بین برود، علاوه بر دیه یا ارش جنایت بر مادر، دیه جنین نیز در هر مرحله ای از رشد که باشد پرداخت می‌شود.

ماده ۷۱۸- هرگاه زنی جنین خود را، در هر مرحله ای که باشد، به عمد، شبه عمد یا خطاء از بین ببرد، دیه جنین، حسب مورد توسط مرتکب یا عاقله او پرداخت می‌شود.

تبصره – هرگاه جنینی که بقای آن برای مادر خطر جانی دارد به منظور حفظ نفس مادر سقط شود، دیه ثابت نمی‌شود.

ماده ۷۱۹- هرگاه چند جنین در یک رحم باشند سقط هریک از آنها، دیه جداگانه دارد.

ماده ۷۲۰- دیه اعضاء و دیگر صدمات وارد بر جنین در مرحله ای که استخوان‌بندی آن کامل شده ولی روح در آن دمیده نشده است به نسبت دیه جنین در این مرحله محاسبه می‌گردد و بعد از دمیده شدن روح، حسب جنسیت جنین، دیه محاسبه می‌شود و چنانچه بر اثر همان جنایت جنین از بین برود، فقط دیه جنین پرداخت می‌شود.

ماده ۷۲۱- هرگاه در اثر جنایت و یا صدمه، چیزی از زن سقط شود که به تشخیص کارشناس مورد وثوق، منشأ انسان بودن آن ثابت نگردد، دیه و ارش ندارد لکن اگر در اثر آن، صدمه ای بر مادر وارد گردد، حسب مورد دیه یا ارش تعیین می‌شود.

مواد مربوط به سقط جنین در قانون مجازات اسلامی پیشین:

مجازات سقط جنین

ماده ۶۲۲ – هر کس عالماً عامداً به واسطه ضرب یا اذیت و آزار زن حامله، موجب سقط جنین وی شود علاوه بر پرداخت دیه یا قصاص حسب مورد به حبس از یک تا سه سال محکوم خواهد شد.

ماده ۶۲۳ –  هر کس به واسطه دادن ادویه یا وسایل دیگری موجب سقط جنین زن گردد به شش ماه تا یک سال حبس محکوم می شود و اگر عالماً و عامداً زن حامله ای را دلالت به استعمال ادویه یا وسایل دیگری نماید که جنین وی سقط گردد به حبس از سه تا شش ماه محکوم خواهد شد مگر این که ثابت شود این اقدام برای حفظ حیات مادر می باشد و در هر مورد حکم به پرداخت دیه مطابق مقررات مربوط داده خواهد شد.

ماده ۶۲۴ – اگر طبیب یا ماما یا داروفروش و اشخاصی که به عنوان طبابت یا مامایی یا جراحی یا داروفروشی اقدام می کنند وسایل سقط جنین فراهم سازند و یا مباشرت به اسقاط جنین نمایند به حبس از دو تا پنج سال محکوم خواهند شد و حکم به پرداخت دیه مطابق مقررات مربوط صورت خواهد پذیرفت.

 به موجب ماده ۷۱۵ قانون مجازات اسلامی [هرکس به علت بی احتیاطی یا بی مبالاتی یا عدم رعایت نظامات دولتی یا عدم مهارت رانندگی موجب سقط جنین زنی گردد ، به حبس از دو ماه تا یکسال و به پرداخت دیه در صورت مطالبه از ناحیه مصدوم محکوم می شود .]

باب دوازدهم – دیه سقط جنین

ماده ۴۸۷ – دیه سقط جنین به ترتیب زیر است:

۱- دیه نطفه که در رحم مستقر شده بیست دینار.

۲- دیه علقه که خون بسته است چهل دینار.

۳- دیه مضغه که به صورت گوشت درآمده است شصت دینار.

۴- دیه جنین در مرحله ای که به صورت استخوان درآمده و هنوز گوشت نروییده است هشتاد دینار.

۵- دیه جنین که گوشت و استخوانبندی آن تمام شده و هنوز روح در آن پیدا نشده یکصد دینار.

تبصره: در مراحل فوق هیچ فرقی بین دختر و پسر نمی باشد.

۶- دیه جنین که روح در آن پیدا شده است اگر پسر باشد دیهی کامل و اگر دختر باشد نصف دیهی کامل و اگر مشتبه باشد سه ربع دیه   کامل خواهد بود.

ماده ۴۸۸ – هر گاه در اثر کشتن مادر، جنین بمیرد و یا سقط شود دیه  جنین در هر مرحله ای که باشد باید بر دیه مادر افزوده شود.

ماده ۴۸۹ – هر گاه زنی جنین خود را سقط کند دیه آن را در هر مرحله ای که باشد باید بپردازد و خود از آن دیه سهمی نمی برد.

ماده ۴۹۰ – هر گاه چند جنین در یک رحم باشند به عدد هر یک از آنها دیه جداگانه خواهد بود.

ماده ۴۹۱ – دیه اعضای جنین و جراحات آن به نسبت دیه همان جنین است.

ماده ۴۹۲ – دیه سقط جنین در موارد عمد و شبه عمد بر عهده جانی است و در موارد خطای محض بر عاقله اوست خواه روح پیدا کرده باشد و خواه نکرده باشد.

ماده ۴۹۳ – اگر در اثر جنایت چیزی از زن ساقط شود که منشأ انسان بودن آن طبق نظر پزشک متخصص ثابت نباشد دیه و ارش ندارد لکن اگر در اثر آن صدمه ای بر مادر وارد شده باشد برحسب مورد جانی محکوم به پرداخت دیه یا ارش خواهد بود.

توضیح :

–               سقط جنین عمدی آنست که جانی فعلی انجام دهد که نوعاً موجب جنایت شده و قصد سقط جنین زن حامله را داشته باشد .

–               سقط جنین شبه عمدی آنست که جانی فعلی  انجام دهد که نوعاً سبب جنایت نمی شود و قصد جنایت را نسبت به زن حامله نداشته باشد. مثل اینکه به قصد تادیب زن او را بزند ولی براثر این زدن جنین زن سقط گردد .

–               سقط جنین خطایی آنست که جانی نه قصد جنایت(سقط جنین زن حامله) را داشته باشد و نه قصد فعل واقع شده بر مجنی علیه را مثل اینکه سنگی بیندازد و براثر اتفاق، سنگ به شکم و رحم زن اصابت کرده، موجب سقط جنین گردد .

–               عاقله یعنی خویشاوندان .

ماده ۴۹۳ – اگر در اثر جنایت چیزی از زن ساقط شود که منشاء انسان بودن آن طبق نظر پزشک متخصص ثابت نباشد دیه و ارش ندارد لکن اگر در اثر آن صدمه ای به مادر وارد شده باشد برحسب مورد جانی محکوم به پرداخت دیه یا ارش خواهد بود.

سقط اورژانسی و‍ سقط درمانی در قانون :

حسب  ماده واحده مصوب ۱۳۸۴/۳/۱۰ مجلس شورای اسلامی ؛سقط درمانی با تشخیص قطعی سه پزشک متخصص و تایید پزشکی قانونی مبنی بر جنین که به علت عقب افتادگی یا ناقص الخلقه بودن موجب حرج مادر است و یا بیماری مادر که با تهدید جانی مادر توام باشد قبل از ولوج روح( چهارماه) با رضایت زن مجاز می باشد و مجازات و مسئولیتی متوجه پزشک مباشر نخواهد بود.  متخلفین از اجرای مفاد این قانون به مجازات های مقرر در قانون مجازات اسلامی محکوم خواهند شد.

–               زوجین با مراجعه به پزشک متخصص زنان و مامایی درخواست سقط درمانی می نمایند .

–               پزشک پس از طی آزمایشاتی از زوجه حامله، اگر احتیاج به سقط درمانی را ضروری تشخیص دهد، توصیه نامه یا معرفی نامه ای به او می دهد. این معرفی نامه باید شامل عکس بیمار، مشخصات شناسنامه ای برای احراز هویت، تشخیص بیماری و روش تشخیص آن باشد.

–               به همراه این معرفی نامه تصویر شناسنامه زوجین برای احراز هویت و نیز نتایج آزمایشات پاراکلینیک ارائه  می شود.

–               درمورد ضرورت های سقط ناشی از علل جنینی، انجام حداقل ۲ نوبت سونوگرافی و در مورد ضرورت های سقط ناشی از علل مادری حداقل یک نوبت سونوگرافی برای تعیین سن حاملگی به همراه حداقل دو مشاوره تخصصی در تایید بیماری الزامی است.

–               پس از طی این مراحل با مراعات کلیه جنبه های بهداشتی/پزشکی جنین سقط و سقط درمانی صورت می گیرد.

توجه: رسیدگی به درخواست سقط انتخابی طبق دستورالعمل جدید سازمان پزشکی قانونی کشور تنها در ادارات کل پزشکی قانونی مراکز استان ها و با دستور مقام قضایی که معمولاً معاونت دادگستری است انجام می شود .

اختلاف نظر در تدوین قانون سقط جنین 

سقط جنین یا سقط حمل یکی از جرائمی است که جوامع پیوسته با آن درگیر بوده اند و راه یابی برای مقابله با آن از جمله مسائل و مشکلات جوامع بشری بوده و از دیرباز نیز مقررات خاصی برای جلوگیری از وقوع این پدیده و تعقیب و مجازات مرتکبان آن تدوین شده است.

نکته قابل ذکر آن است که قوانین و مقررات و همچنین در کتب و آثار صاحب نظران کیفری ، راجع به مفهوم و معنی این جرم و مجازات آن اتفاق نظر دیده نمی شود.

جنین در منابع دینی و فقهی:

در قرآن کریم آیه ۱۵-۱۱ سوره مؤمن مراحل رشد جنین را  اینگونه بیان می دارد: ما انسان را از گل فشرده آفریدیم .سپس او را نطفه ای قرار دادیم در جایگاهی استوار (جنین)، سپس  آن نطفه را خون بسته  (علقه) ساختیم، و خون بسته را به  صورت گوشت جویده (مضغه) در آوردیم، و بعد از آن، گوشت  جویده را به صورت استخوان (عظم) در آوردیم، و بعد استخوان رابه گوشت (لحم) پوساندیم ، پس از آن آفرینشی دیگر در آن پدید آوردیم(دمیدن روح در جنین) .علمای عظام در هیچ یک از مراحل رشد جنین بیان شده در آیات فوق سقط را جایز ندانسته اند مگر در مقام اضطرار و حصول شرایط خواص آنهم قبل از دمیدن روح در جنین.

برخی از علما از جمله حضرت امام خمینی(ره) و آیت الله اراکی و آیت الله گلپایگانی سقط جنین را مطلقاً حرام می دانند مگر اینکه ادامه حاملگی برای جان مادر خطر داشته باشد که فقط در صورتی که روح در جنین دمیده نشده ، سقط را جایز

جمع بندی

بنابر این در هر دو قانون، سقط جنین به صورت مشروط پذیرفته شده است.

منابع:

قانون مجازات اسلامی جدید

قانون مجازات اسلامی پیشین

 http://maghallat.blogfa.com/post/4

تیر
۳۰
۱۳۹۳
خشونت علیه جنینی که متولد نشده است
تیر ۳۰ ۱۳۹۳
خشونت خانگی و اجتماع
۰
, , , , , , ,
image_pdfimage_print

2302578247_de432e3fb8_b

عکس: Tacoma Cartoonist

آزاده کریمی – روزنامه نگار

افسردگی کمترین و سرطان بیشترین تاوان خشونت علیه زنان باردار است.

خشونت علیه زنان، بار سنگینی بردوش سیستم بهداشت جهانی گذاشته است که در ظرفیت کاری زنان، کیفیت زندگی و امید آنها به زندگی اخلال ایجاد می کند. در این بین باردار بودن زنان به معنای پایان خشونت نیست و چه بسا مردان بسیاری هستند، که از وضعیت حساس زنان باردار سوء استفاده کرده و بیش از پیش شریک زندگی خود را مورد آزار قرار می دهند.

مطالعات انجام شده در ۴۸ کشور جهان؛ نشان می دهد که ۱۰/۶۹ درصد زنان در زندگی خود خشونت فیزیکی توسط همسرشان را تجربه کرده اند. همچنین مطالعاتی که برای اولین بار در ایالات متحده آمریکا، کانادا و استرالیا انجام شده، نشان داده است که بین ۰٫۹٪ و ۲۰٫۱٪ زنان در دوران بارداری خود خشونت را تجربه کرده اند. (۱)

در ایالات متحده آمریکا تخمین زده می شود که از هر شش زن، یک زن و از هر پنج زن باردار، یک زن خشونت را تجربه کرده اند. (۱) همچنین از هرچهار زن آلمانی، یک زن مورد خشونت قرار گرفته، اما هنوز خشونت علیه زنان باردار در آلمان مورد بررسی آماری دقیق قرار نگرفته است.(۴)

این آمار در ایران، بیش از ۶۰ درصد گزارش شده است. حدود ۲۰ درصد از مراجعات زنان به اورژانس مربوط به تاثیرات ناشی از خشونت خانگی بوده و بیش از یک سوم قتل زنان توسط شریک جنسی آنها صورت می گیرد. (۲) از سوی دیگر؛ بیش از ۸۰ % زنان در طول دوران بارداری دچار درجاتی از استرس های روانی- اجتماعی می شوند و در ۲۰ % زنان، این استرس ها شدید بوده است.(۵)

از آن جایی که زنان باردار، آسیب پذیری بیشتری نسبت به زنان دیگر دارند؛ هراس و تردیدشان از صحبت درباره خشونت اعمال شده علیه آنان؛ موجب افزایش میزان صدمات به مادر و جنین می شود. از این رو در برخی از کشورهای جهان با توجه به تعهدات اخلاقی برای کمک به قربانیان خشونت، به پزشکان و پرستاران نشانه شناسی و اثرات زنان باردار تحت خشونت آموزش داده می شود، که برای اقوام، دوستان و آشنایان نزدیک یا دور یک زن باردار نیز قابل استفاده است.

دکتر مینو عزیزی متخصص زنان و زایمان که در موسسه مشاور زنان باردار برلین فعالیت می کند، ابتدایی ترین اثرات خشونت خانگی (فیزیکی) بر زنان باردار را اینگونه بیان می کند: نشانه های واضح و تردید ناپذیر خشونت در زنان باردار؛ اغلب زخم، کبودی، سوختگی، و یا شکستگی استخوان و دندان است همچنین نشانه های خشونت فیزیکی که به طور معمول با لباس قابل مشاهده است بیشتر در قسمت بالای بدن، بازوها، سر (معمولا پوست سر) و پاها وجود دارد.

او کوچک ترین نشانه های خشونت دیدگی در زنان باردار را مراجعه بیش از حد معمول به پزشک و یا فراموش کردن مکرر قرار ملاقات با پزشک می داند و می گوید: درجه تحریک پذیری زیاد، بی حوصلگی، خستگی مفرط و شکایت زیاد از جنین؛ دیگر نشانه های مورد خشونت واقع شدن است که هنگام مراجعه به پزشک قابل شناسایی و دریافت است.

دکتر عزیزی استعمال بیش از همیشه سیگار؛ مصرف نوشیدنی های الکی، استفاده از مواد مخدر، آرام بخش ها و داروهای ضد افسردگی و خواب آور را از دیگر تاثیرات خشونت خانگی علیه زنان باردار می داند.

با توجه به درجه اعمال خشونت وآسیب دیدگی زن باردار ممکن است در ناحیه اعضای تناسلی و ادراری دچار سوزش و عفونت های مکرر می شود. درد شکم یا لگن، خارش در ناحیه تناسلی یا مقعدی، خونریزی واژن، ادرار دردناک، سختی غیرمعمول در راه رفتن و نشستن و اسپاسم عضلات اطراف مهبل، فقط بخشی از اثرات و مشکلاتی هستند که برای زنان باردار خشونت دیده بوجود می آیند.(۱)

علائم فیزیکی اعمال خشونت علیه زنان باردار شامل: فشار خون بالا، درد معده، زخم معده، درجه تحریک روده بزرگ، درد قفسه سینه و قلب، مشکلات درجه تنفس و علائم آسم هستند که اختلالات غذا خوردن مثل کاهش یا افزایش اشتها را هم در بر می گیرد.

مطالعات ارتباط خشونت خانگی و پیامدهای بد دوران حاملگی را؛ افزایش سقط، زایمان زودرس، کم وزنی زمان تولّد، کاهش ارتباط عاطفی مادر و نوزاد، خونریزی قبل از زایمان، محدودیت رشد داخل رحمی جنین، دکولمان جفت و مرگ و میر پریناتال را  نشان داده اند.(۲)

دکتر عزیزی همچنین به تاثیر خشونت در هنگام زایمان تاکید می کند و می گوید: تحقیقات نشان داده اند زنانی که دوران حاملگی بدون تنش داشته اند و مورد حمایت شوهر و خانواده شان بوده اند، اولا زایمان آسانی داشته و ثانیا فرزندشان در آینده، روحیه سالم و خوبی دارد. در حالی که زنان باردار پر استرس که مورد بدرفتاری قرار می گیرند؛ زایمانی سخت و کودکانی عصبی و ناسالم دارند. این اصل غیرقابل انکار است و متاسفانه در حادترین شکل خود؛ به سقط جنین و نارس بودن طفل منجر می شود.

دکتر کیوان حساس، متخصص داخلی با توجه به چرخه رشد جنین در رحم مادر به تاثیر خشونت بر زنان باردار اشاره می کند و می گوید: از نظر پزشکی ثابت شده است که جریان خون رحم ارتباط نزدیکی با میزان استرس و تپش قلب دارد. یعنی اگر استرس مادر زیاد باشد؛ خون کمتری به جنین می رسد و مسلما تاثیرات فیزیکی منفی خواهد داشت.

او می افزاید: جریان خون نامتعادل مانع رسیدن املاح غذایی و تغییرات هورمونی سوء می شود و برای رشد کودک مضر است و در رشد مغز نیز تاثیر غیرقابل انکاری دارد.

همچنین دکتر عزیزی بر تاثیرغیرقابل انکار نوع برخورد مادر با جنین، پدر با جنین و حتی اطرافیان با جنین در روند رشدش تاکید می کند.

او معتقد است که، مشکلات روحی و روانی و فشار روحی سنگین در زنان باردار باعث فشار خون بالا و جدا شدن جفت می شود. به همین دلیل متاسفانه در شرایط نامناسب روحی زنان باردار، اغلب جنین را از دست می دهند.

دکتر عزیزی حتی استرس بالای زندگی خشونت آمیز را باعث ابتلا به سرطان قلمداد می کند و می گوید: یکی از اصلی ترین دلایل مبتلا به سرطان؛ استرس است. در نتیجه زنانی که به عموما” مورد خشونت واقع می شوند؛ بستر مناسبی برای ابتلا به سرطان ایجاد می کنند.

دکترعزیزی تاثیرات خشونت خانگی علیه زنان باردار را در ارتباط مستقیم با میزان خشونت و قوای روحی و جسمی آنان می داند و اظهار می کند: به طور مثال زنان الجزایر اگر چه قربانی خشونت های فیزیکی و روانی بی شماری هستند و حتی از ابتدایی ترین امکانات بهداشتی بی بهره اند، اما به دلیل قدرت بدنی و روحی بدون حمایت پزشک کودک خود را به دنیا می آورند.

اما آسیب های وارده به زنان باردار فقط به جسم و بدن آنها تاثیر نمی گذارد. بلکه روح و روان مادر و جنین را هم درگیر خود می کند. از آن جایی که زنان باردار تمایل زیادی برای صحبت درباره خشونت نشان نمی دهند و اغلب خود را باعث اصلی خشونت رخ داده می دانند؛ از نظر روحی – فکری در شرایط حادی قرارمی گیرند.

دکتر عزیزی با اشاره به تاثیرات روانی خشونت در زنان باردار می گوید: ضربه روانی یکی از عواقب مهم خشونت علیه زنان است. خشونت تجربه ای غیر قابل کنترل و ناخواسته است که برخی زنان باردار از آن رنج می برند. این تجربه منجر به ناتوانی احساسات، آسیب پذیری و از دست دادن کنترل آنان بر زندگی می شود.

اضطراب، بی قراری، ناتوانی، گریه، نگرش خصمانه به زندگی، بی تفاوتی، بی حالی، بی حسی،خنده های بی دلیل، سردرگمی و وحشت، عوارض روانی قابل مشاهده در زنان باردار تحت خشونت اند.

از سوی دیگر؛ ضعیف شدن حافظه، از دست دادن زمان، افسردگی، احساس بی ارزشی، احساس گناه و شرم، مسخ شخصیت، احساس تنهایی، تغییر سریع خلق و خو، عدم تعلق، توهم فراموشی علائم طولانی مدت خشونت بر زنان باردار است.(۱)

همچنین تاثیرات اجتماعی خشونت علیه زنان؛ علائمی چون از دست دادن دوستان، قطع ارتباط با بستگان، شرکت نکردن در زندگی اجتماعی، چند یا بدون سرگرمی بودن، مطیع و خشک بودن در رفتار، عقب نشینی از مواضع و انزوا را به همراه دارد.(۱)

خانم دکتر عزیزی با بیان اینکه زنان باردار تحت خشونت، اغلب فشار حاصل از خشونت را درک نمی کنند، می افزاید: این زنان با توجه به فشار روحی شدید؛ میلی به خوردن غذا و ادامه حیات ندارند. به همین دلیل به تغذیه توجه نمی کنند و درجه آسیب رسانی را بالاتر می برند. مثلا این زنان وقتی برای معاینه مراجعه می کنند، حتی از زردی پوست و فشار پائین یا بالای خونشان بی اطلاع بوده و حتی به تپش بالای قلب خود بی توجه هستند.

دکتر عزیزی معتقد است، مشکلات فیزیکی زنان خشونت دیده تا زمانی ادامه خواهد داشت که زنان به فکر نجات خود باشند. اما متاسفانه اکثر این زنان به تسکین دهنده های موقتی چون سیگار، الکل و مواد مخدر روی می آورند که خود تاثیرات مخرب دیگری بر جای می گذارد. در این شرایط کودکانی به دنیا می آیند که در خارج رحم مادر، با شوک کمبود سیگار، الکل و مواد مخدر روبرو هستند.

همچنین دکتر حساس میزان و مدت زمان استرس را در رابطه مستقیم با مشکلات احتمالی جنین می داند: تاثیرات فیزیکی و روحی خشونت بر جنین به استمرار یا عدم استمرار خشونت و عمق تاثیرات آن بر مادر بستگی دارد. اگر خشونت خانگی در دوران بارداری ادامه پیدا کند؛ تاثیر درازمدتی بر جنین خواهد داشت، اما در صورتی که مقطعی بوده و زن باردار قدرت کافی برای ترمیم خود را داشته باشد؛ جنین آسیب غیرقابل جبرانی نخواهد دید.

وی در این مورد می افزاید: اگر خشونت اعمال شده بر زن باردار، در سه ماه اول یا آخر بارداری باشد؛ یعنی دقیقا زمانی که ارگان های اصلی کودک در حال تشکیل است، فاز مشکلات جنین گسترده تر و حساس تر خواهد بود.

به عقیده دکتر حساس زنان در دوران بارداری، به دلیل تغییر هورمون ها، احساس و تفکراتشان متفاوت از همیشه خواهد شد. این زنان به دلیل رشد جان دیگری در بدنشان، شکل دیگری از خود را تجربه می کنند که حتی برای خود آنها هم غیرقابل پیش بینی و کنترل است. به همین دلیل زنان باردار تحریک پذیری بالاتری دارند و تاثیرات خشونت خانگی دوران بارداری با قبل از آن بسیار بیشتر است.

دکتر نیلوفر محمدی روانپزشک و روانکاو کودکان و جوانان با اشاره به هوشیاری کامل جنین نسبت به رخدادهای حتی جهان خارج رحم می گوید: آزمایشات نشان داده که جنین فضای داخل و خارج رحم را می شناسد و به طور کامل با این دو فضا در ارتباط است.

او می افزاید: استرس، مصرف الکل و قرص های ضدافسردگی و کشیدن سیگار، فشار خون را بالا می برد و روی زمان بارداری تاثیر می گذارد. نوزادی که تحت تاثیر این شرایط در رحم بوده، بی دلیل گریه می کند، با غذا خوردن مشکل دارد و قاعدتا” مادر با آرام کردنش مشکل خواهد داشت.

این پزشک درباره میزان تاثیرات خشونت بر جنین می گوید: یک کودک حاصل شرایط دوران بارداری مادر و شخصیت خود است. کودکانی که از ابتدا شخصیت محکمی (حتی در مرحله جنینی) دارند؛ شاید شرایط سخت رحمی مشکل فیزیکی یا روانی برایشان ایجاد نکند، اما کودکان حساس تری که شرایط نامناسب جنینی را تجربه کرده اند؛ بازتاب های آن را در زندگی خود خواهند داشت.

دکتر محمدی می افزاید: کودکانی که وضعیت جنینی مناسبی نداشته اند( که می تواند حاصل وضع نامناسب خانواده، مشکلات اقتصادی و اجتماعی، شخصیت ضعیف مادر و پدر باشد)، از همان ابتدای راه زندگی، متفاوت از دیگر کودکان هستند. این کودکان را به راحتی نمی توان فهمید یا از حالت چهره و حرکاتشان مورد بررسی قرار داد.

اغلب این کودکان، مادر خود را در شرایط سختی قرار می دهند و مادر بسختی می تواند مشکل آنها را بفهمد. مادری هم که روحیه خوبی نداشته باشد و خود از مشکلات شخصیتی و خانوادگی رنج ببرد؛ طاقت و تحمل دریافت سیگنال های پنهان کودک را ندارد.

او می گوید: فاکتورهای فیزیکی در زن باردار قربانی خشونت می تواند شامل سقط، نارس بودن نوزاد و زایمان زودرس باشد. اما از نظر روحی داستان پیچیده تر از این ها است. در این مورد هم نمی توان کلیشه ای بحث کرد؛ چون این جریان در هر فرد با دیگری متفاوت است. در واقع تاثیرات روانی خشونت بر هر زن باردار با دیگری متفاوت؛ و بستگی به شخصیت قوی یا ضعیف زن دارد و اینکه تاریخچه زندگی اش چیست.

دکتر محمدی می افزاید: روانشناسی از ایده های دگم بیرون آمده و نزدیک به تجربه های پزشکی شده است. در واقع هر سوژه ای باید بررسی شود؛ چرا که ما مغز را کاملا نمی شناسیم و تعریف روشنی از ناخودآگاه و خودآگاه نداریم. تحقیقات امروز روی هر مریض کار می کند و حکم کلی صادر نمی کند.

ابعاد گسترده عوارض خشونت خانگی بر زنان باردار؛ نشانگر آن است که خشونت می تواند از جنبه های مختلف، مادر و جنین را با خطر مواجه سازد. بنابراین توجه و مقابله با این مشکل و پیشگیری از طریق آموزش و مشاوره می تواند در بهبود سیر حاملگی، زایمان و وضعیت نوزاد مؤثر باشد.

منابع:

۱٫Sirkka Perttu,Verena Kaselitz. Gewalt an Frauen in der Schwangerschaft. Handbuch fuer die Geburt- und Kindermedizin

  1. ماهرخ دولتیان، مریم قراچه، محبوبه احمدی، دکتر جمال شمس، دکتر حمید علوی مجد. بررسی همبستگی سوءرفتار همسر با پیامد حاملگی در زنان باردار، مجله پزشکی هرمزگان سال سیزدهم شماره چهارم زمستان ۸۸ صفحات ۲۶۹-۲۶۱
  2. راضیه باقرزاده، طاهره کشاورز، فرخنده شریف، صدیقه دهباشی، حمیدرضا طباطبایی. رابطه خشونت خانگی با عوارض حاملگی، نوع زایمان و وزن زمان تولد در خانمهای زایمان کرده بستری در بخش بعد از زایمان در بیمارستانهای  آموزشی وابسته به دانشگاه علوم پزشکی شیراز

۴٫ دکتر مینو عزیزی؛ پزشک زنان و زایمان

۵٫ دکتر بابک اثباتی. اختلالات اضطرابی حین بارداری. نشریه تخصصی زنان و مامایی ایران، دوره ۶، شماره ۴، سال ۱۳۹۰ (طب مادر و جنین)

تیر
۱۶
۱۳۹۳
بچه هایم را زیر درخت انار چال کردم
تیر ۱۶ ۱۳۹۳
تجربه ها و خاطره ها
۰
, , , , , , ,
image_pdfimage_print

عکس: namehnews.ir

 پریسا صفرپور، فارغ التحصیل رسانه و هنر

نه اینکه خیال کنید دیوانه بود. یعنی حداقل در ظاهر یک زن معمولی و مادری به نظر می‌رسید که بدشانسی آورده و معتاد شده است. حتی اگر تصور می‌کنید داستان معروف «زنان بدون مردان» که در آن زنی خودش را کاشت را خوانده باز هم  سخت در اشتباه هستید. او فقط یک زن ساده  و کم سواد بود که روزی خوشبخت بوده و آن روز که با من حرف می‌زد دیگر تفاوت «چال کردن» و «کاشتن» را نمی دانست، یا شاید می‌دانست و اهمیت نمی داد.

زنان همسایه می گفتند «اگر مستمری بگیر نبود تا به حال بچه هایش در خیابانها و خودش در جوی آب گمشده و‌مرده بودند». هیچ‌کس از گذشته‌اش نمی دانست. اغلب زنان همسایه اش که خودشان نیز تن فروش یا معتاد بودند می گفتند او خودخواه است. می گفتند از لج و با میل مواد می کشد و حامله می شود و بچه می اندازد. «افسر» که مالک آن امارت قدیمی با دوازده اتاق دراطراف حیاط  بود زن را بهتر می شناخت.

« او زن بدی نیست.حیف شده است. معلوم نیست قدیم‌ها چه بر سرش آمده. گاهی آن قدر می‌کشد که می‌گویم شاید دارد خودکشی می کند. یک بارآن قدر کشید که فکر کردم مرده و رفتم سرکوچه تزریقاتچی بیاورم. وقتی آمدیم دیدم زیر پا و فرش و زندگی اش غرق در خون است. وقتی او را بلند و‌ وارسی کردیم یک چیزی به بزرگی کف دست در لباس زیرش     دیدیم. پیچاندیمش در حوله تا خودش به هوش بیاید و ببینیم چه می خواهد بکند. وقتی به هوش آمد مثل دوش از بدنش خون   می‌رفت اما رفت بچه را چال کرد تو باغچه. دلم نیامد چیزی بگویم ولی یکی از زن‌ها گفت قبلا هم دیده که این کار را می کند(چال کردن چیزی در باغچه). کاشکی یک جایی بود که تحویلش بدهم. پلیس که فایده ندارد. کاش حداقل جایی   برای بچه هایش بود. بهزیستی هم فایده ندارد. دوتا از زنهای همین خانه بچه‌هایی هستند مثل بچه‌های این بدبخت که حالا   برو ببین در اتاقهای بغلی، اینکاره اند.»

وقتی صحبتم با او را شروع کردم تازه پایپ شیشه کشیدنش را کنار می گذاشت.

همسایه هایت می گویند مثل آب خوردن بچه سقط می کنی!؟
نه می فهمم کی حامله ام و نه می فهمم کی سقط می شود.

چطور نمی فهمی حامله ای؟
قاعدگی ام منظم نیست. گاهی یکسال خبری نیست. بهتر. دردسر و کثیفی کمتر.

سقط کردن که کار آسانی نیست. خطر مرگ دارد. چطور نمی فهمی؟
مواد که می‌زنم می‌روم هوا و نمی فهمم. فقط از دردهای بعدش و خونریزی می فهمم.

چرا پیشگیری نمی کنی؟
پیشگیری چی؟

جلوگیری از بارداری. با قرص. کاندوم…

(می خندد).

  چرا می خندی؟

زشته اسمش را می آوری.

کاندوم که خنده ندارد. یک وسیله ی معمولی و همگانی و قدیمی است برای پیشگیری از بارداری.
بله خوب، می دانم… ولی من که نمی توانم کسی را زور کنم از این استفاده کند.

خودت هم قرص نمی خوری؟
نه خوب نیست.

چه چیزش خوب نیست؟
خوب دیگر، بد است به هزار دلیل. مواد، حال و هوا، زنانگی، میل، معده‌ام ناراحت است.سر درد می گیرم.

یعنی برایت مهم نیست دائم باردار شوی و سقط کنی؟

نه مهم هست  نه مهم نیست. کار زن حامله شدن و زاییدن و سقط کردن و اینهاست دیگر.

شوهرت کجاست؟

ندارم. سالها پیش ازآنکه بیایم اینجا و زندگی خوبی داشتم مرا طلاق داد.

طلاق گرفتید یا طلاقت داد؟

حالا چه فرقی می کند. طلاق گرفتیم مثل هزاران طلاق دیگر.

صیغه می شوی؟
گاهی صیغه گاهی همینطوری.(خنده)

چند فرزند داری؟

یکی با شوهر اولم از روزهایی که خوشبخت بودم. دیگر نمی‌دانم کجا هستند ولی خوشبخت هستند. دوتا هم اینجا، یکی را هم فروختم و چندتا هم کاشته ام.

کاشته ای؟ کجا؟
توی همین باغچه. زیرآن درخت‌های انار و خرمالو.

یعنی همینطوری زمین را کندی و بچه را چال کردی؟
اینها که بچه نیستند. یک کف دست گوشت و خون هستند.

از بیماری های واگیردار نمی ترسی؟

چه بترسم؟ مریضی مال آدمیزاد است.

از روزهای خوب و خوشبختی ات برایمان می گویی؟
یادآوری آن روزها دردی دوا نمی کند. همانطور که حرفهای حالا. خوشبخت بودم دیگر. مثل تو، مثل این خانم. مثل همه  خوشبخت ها. طلاق گرفتیم و با یکی که دوست داشتم صیغه کردیم. از آن به بعد افتادم توی خط مواد و عشق و حال. تا وقتی بَرو رو داشتم خوب بود ولی اصلن نفهمیدم چطور شد. یک روز به خودم آمدم دیدم یک زنی توی آیینه چشمهاش مثل دانه ی عدس توی یک کاسه خون لق می خورد و می گویند منم.
طی بیست دقیقه ی اخیر سه بار مواد زده ای!
خوب حالا می شود چهاربار. مگر تو پولش را می دهی. می‌ترسی کنتور بیاندازد؟ ناراحتی برو!

ناراحت نیستم ولی فکر می کنی بتوانیم به حرف زدن ادامه بدهیم؟
….

هنوز نمی‌دانی مواد با تو چه کرده است؟

بیا، تو هم بزن… بیا نترس… تعارف می کنی؟

 فکر می کنی چرا خوشبخت ها مثل آن وقتهای تو، مواد می زنند تا بدبخت شوند؟

آدم نمی داند قرار است چه بشود…صیغه ای اولم تو کار مواد بود. می‌داد بزنم که جنس خوب دست مشتری بدهیم.

تو که احساس بدبختی می کنی چرا بچه های دیگری را به این دنیا می آوری که در بدبختی تو شریک شوند؟
بچه کی؟

بچه های خودت.

کجا بیاورم؟

پسرت هفت هشت ساله است و مواد می زند.
افسر بی پدر و مادر، مگر نگفتم چیزی نده دست این توله سگ. این افسر زن همسایه بغلی داده دستش حتمن. به بچه ی   بی پدر بدبخت وقتی نشئه است می خندند.

 با این حساب که پدر بچه ها مشخص نیست نه شناسنامه دارند و نه می توانند به مدرسه بروند.

چطور مشخص نیست؟… این مردک بی همه چیز که سر خیابان دیدی حتما! انگشتر می فروشد، او شش ماه صیغه اش  بودم بچه انداخت تو شکمم و زد زیرش.

هنوز صیغه می شوی؟

کسی دیگر سراغ من نمی آید. یک وقت گذری مهمانی چیزی همسایه ها داشته باشند و من دلم بکشد و اندازه دو سه روز مواد بدهند.

ازهمین ارتباطات باردار می شوی؟
مواد که می‌زنم، دیگر با کی و با چی مهم نیست.

از سقط  جنین هایت کم حرف زدی. این خیلی موضوع مهم و حیاتی است. چرا ازش فرار می کنی؟
هرچی من می زنم تو‌می پرانی. گفتی فقط چندتا سوال. به چه دردت می خورد؟ پول در آوردنش مال شماست و مواد حرام کردن و تو خماری ماندنش مال ما.

«نشئه بود و برخلاف تصور من از یک نشئه، دوست داشت بخوابد. شاید هم نمی‌خواست اما توان نشستن نداشت. به حیاط و بچه هایی که با موهای درهم گره خورده و بینی های آویزان دور درخت خرمالو و انار می دویدند نگاه کردم.

افسر معتقد بود مواد او را بی حس می‌کند که نمی‌فهمد اما «دفعه ی آخر تکه‌ای از رحم اش نیز آمده پایین و یک ماه رو  به مرگ در بیمارستان بستری اش کردند و دیگر بچه‌دار نمی شود». وقتی بیدار شد خُلق اش آن‌قدر تنگ بود که جواب خوش و بش مرا نداد. چند چای سرد و سیاه ریخت و هورت کشان از پنجره سرک کشید و سر بچه‌ها فریاد زد. «آتی بی پدر خودت را خیس نکن لباس نداری. اصلن حرف گوش نمی دهد. از صدتا پسر تخم جن تر است.»

خیلی دوستشان داری!
دلم برایشان می سوزد. شانس نداشتند که به دنیا آمدند. اگر آن موقع عقل امروز را داشتم همان نوزادی می فروختمشان یا  سقطشان می کردم. دعا کن مشتری پیدا بشود رد کنم بروند.

خرج زندگی ات از کار بچه ها در قبرستان ها می گذرد؟

مستمری بگیر مادرم هستم. کفاف نمی دهد. بعضی وقت ها با بچه ها می رویم اسپند دود می کنیم و گل می فروشیم.می گذرد. گرسنه نیستیم.

خرج مواد تو بیشتر است یا خوراک و پوشاک بچه ها؟

خیلی سؤال های بی سر و ته می پرسی. آن چندبار را که نگذاشتی به دلم بنشیند. حداقل بگذار این دفعه راحت بزنم وگرنه تو را می زنم.(می خندد)

تو بگو چه بپرسم! وقتی از گذشته‌ات می‌پرسم که حرف نمی زنی. دوست داری از آینده حرف بزنیم؟

  ما که آینده نداریم.

دوست داشتی کسی و جایی بود که کمکت کند؟

اگر وقتی طلاق گرفتم بی‌کس و کار نبودم و مردک صیغه‌ای بدبختم نمی کرد… برو خانم ولمون کن بذار به درد خودمون بمیریم.

طوری دود را می مکید که بی‌اختیار چشمم روی چشمهایش کلید شد. راست می گفت. دو دانه عدس در کاسۀ خون لق  می‌خورد و نمی‌فهمیدم چرا مژه هایش همچنان بلند و پیچیده و پرپشت باقی‌مانده است. دود را به صورت دختربچه دو سه ساله ای فرستاد که ده ثانیه نبود وارد اتاق می شد، با لباسهای خیس، سرشار از لذت آب تنی با شلنگ زیر درخت انار به مادر تکیه داد و من از اینکه دعا کردم «پدر و مادری پیدا بشوند و او را بخرند» خود را سرزنش می کردم.