صفحه اصلی  »  زن صیغه موقت
image_pdfimage_print
بهمن
۱
۱۳۹۴
من زن صیغه‌ای بودم
بهمن ۱ ۱۳۹۴
تجربه ها و خاطره ها
۱
, , , , , ,
9738_695
image_pdfimage_print

فریده موسوی، روزنامه‌نگار

چهارده ماهه بودم که فلج اطفال گرفتم و راه نیافتاده زمین‌گیر شدم. پدر و مادرم آنچه در توان داشتند انجام دادند و من معجزه‌آسا و آرام‌آرام راه افتادم اما تا همین امروز که برای شما می‌نویسم پا‌هایم مشکل دارد و می‌لنگم. با مشکلات اجتماعی در مدرسه و فامیل و دانشگاه کنار آمدم و بالاخره توانستم فوق لیسانسم را بگیرم و شغل خوبی هم دست و پا کنم. جالب است بدانید من در طول این سال‌ها یک خواستگار نداشتم. در ۲۷ سالگی عشقی بی‌اندازه به پسری پیدا کردم. در یک جلسه کاری آشنا شدیم و کم‌کم این آشنایی برای من تبدیل به عشق شد و من فکر می‌کردم او هم عاشق من است. خانواده من مذهبی بودند و حقیقتش خود من هم مذهبی بودم و به همین دلیل از او خواستم که برای رابطه بیشتر ازدواج کنیم ولی او می‌گفت که باید خانواده‌اش را برای خواستگاری من آماده کند تا آن‌ها مشکل فیزیکی من را بپذیرند.

سه سال تمام طول کشید تا او گفت که خانواده‌اش به کلی مخالفند و پیشنهاد صیغه موقت کرد، ولی من اطمینان داشتم پدرم موافقت نمی‌کند. بالاخره به یک مجتهد مراجعه کردم و او حکم شرعی دختر رشیده به من داد که من بتوانم بدون آنکه پدر و مادرم بفهمند صیغه پسری شوم که عاشقش بودم. ۱۰ سال صیغه موقت او بودم و او هفته‌ای یکی‌دوبار به خانه می‌آمد و می‌گفت اگر بیشتر بیاید پدر و مادرش می‌فهمند و او نمی‌خواهد که آن‌ها از موضوع چیزی بدانند. البته چند سفر با هم رفتیم و اوقات خوبی با هم داشتیم و من آنقدر عاشق او بودم که انگار کر و کور شده بودم و حالا که فکر می‌کنم می‌بینم اگر این‌همه عاشق نبودم باید می‌فهمیدم و یا شک می‌کردم که ممکن است او زن داشته باشد.

بله او زن داشت و دو پسر و من زن صیغه‌ای او بودم. من که زنی هوادار حقوق زنان و مخالف ازدواج مجدد مردان بودم حالا خودم زن صیغه‌ای مردی شده بودم که عاشقش بودم. وقتی موضوع را فهمیدم دچار شوک سنگینی شدم که روز‌ها و شب‌های من را به گریه و ناله و بیماری تبدیل کرد و شاید اگر تنها دوست رازدارم نبود من مرده بودم. اما من قادر به جدایی از او نبودم. قهر و آشتی‌های ما شروع شد. دروغ‌ها و وعده‌های او، کینه‌ها و حسادت‌های من و ۳ سال این وضعیت جهنمی ادامه داشت. در این سه سال او را تعقیب می‌کردم. ساعت‌ها دم خانه‌اش کشیک می‌کشیدم و همین کارهای من او را ترساند که مبادا زن و بچه‌اش را از دست بدهد و پس از مدتی به راحتی من را ترک کرد.

یک باره به خودم آمدم که تمام این سال‌ها من با درآمد خوبی که داشتم کرایه خانه و خرج خانه را که دادم هیچ کلی به او قرض داده‌ام که سر به آسمان می‌زند به این امید واهی که روزی با هم ازدواج کنیم. حالا که چهل سالگی را طی می‌کنم و به گذشته بر می‌گردم از‌‌ همان ۳ سالی خجالت می‌کشم که می‌دانستم زن صیغه‌ای هستم ولی با او زندگی کردم و اگر او من را ترک نمی‌کرد من هرگز او را ترک نمی‌کردم و همچنان زن صیغه‌ای باقی می‌ماندم.

وقتی از او درباره راه‌حل می‌پرسم، زنی که ضمن مذهبی بودن طرفدار حقوق زنان است می‌گوید: «قانون نباید به یک مرد اجازه تعدد زوجات بدهد. چه عقد دائم و چه کوتاه مدت.»

وقتی دوباره از او سوال می‌کنم که ممکن است چنین رابطه‌ای در قالب خیانت شکل بگیرد می‌گوید: «در‌‌ همان زمان هم قانون باید برای قربانی خیانت شرایطی را در نظر بگیرد که فرد متاهل چنانچه قصد خیانت یا تعدد زوجات دارد با از دست دادن حقوقی روبرو شود که به جای خیانت و یا تعدد زوجات روش دیگری را در پیش بگیرد.»

در ‌‌نهایت سوال آخرم را مطرح می‌کنم که شما قربانی خیانت آن مرد بودید یا همسر اول او. پس از چند ثانیه در چت فیسبوکی می‌نویسد: «هر دو، ما هر دو قربانی بودیم.»

چند بار خیانت کردم

پس از شنیدن شرح حال این دختر تصمیم گرفتم به جای گفت‌و‌گو با کار‌شناسان با مردان مختلف به گفت‌و‌گو بنشینم. رضا که مهندس کامپیو‌تر است و تنها ۳ سال با همسرش زندگی کرده و تنها پسرش را خودش بزرگ کرده می‌گوید: «افرادی که در عین داشتن زن و یا شوهر فرقی نمی‌کند با فرد دیگری رابطه پیدا می‌کنند هم خدا را می‌خواهند و هم خرما را. به‌خصوص اگر این رابطه تحت رابطه زناشویی باشد هم زن و بچه و پرستیژ همسر و خانواده خوب را می‌خواهند و هم معشوقه‌ای که به هر دلیل با او رابطه‌ای برقرار کرده‌اند که همسرشان نمی‌داند.

رضا خاطره‌ای از خودش را تعریف می‌کند: «چند سال پیش با خانمی دوست شدم و پس از سه جلسه فهمیدم که او شوهر دارد. جا خوردم و گفتم که به هیچ‌وجه حاضر به ادامه رابطه نیستم. زن شروع به تعریف زندگی توام با مشکلات خودش کرد ولی برای من قابل قبول نبود. او می‌توانست رابطه با او را ترک کند و بعد با هر مردی که دلش می‌خواهد رابطه داشته باشد ولی او نمی‌توانست از خانه و زندگی که به قول خودش ساخته بود بگذرد.»

رضا همه تجربیاتی که بیان می‌کرد نیز فارغ از درست یا غلط بودن یک طرفه بود. به همین دلیل از او خواستم صادقانه بگوید در طول زندگی با همسر یا دوست دخترهایی که ممکن است در طول زندگی مجردی داشته به آن‌ها خیانت کرده یا خیر. صادقانه پاسخ داد در ازدواج اولم هرگز ولی در ازدواج دومم چند بار خیانت کردم ولی حالا که سال‌ها از آن دوران می‌گذرد تجربیاتم نشان می‌دهد که اگر مرد یا زن در رابطه تحت عنوان ازدواج یا دوستی قرار می‌گیرد باید وفادار باشد وگرنه از آن رابطه چیزی باقی نمی‌ماند.

حسین مردی است که ۳۰ سال از ازدواجش گذشته و ضمن قول گرفتن از من که نامش فاش نشود می‌گوید: «من در زندگی زناشویی همیشه برای خودم حیاط خلوت داشتم. وقتی از او می‌پرسم اگر همسرت هم حیاط خلوت داشته باشد چی؟ او می‌گوید فکر نکنم عرضه این کار‌ها را داشته باشد. به او می‌گویم فرض کن داشته باشد و او باز جوابش‌‌ همان است. «نه بابا عرضه این کار‌ها را ندارد.» حسین می‌گوید حتی با همسرش به جشن عروسی یکی از دوست دختر‌هایش هم رفته است.

توافق‌های اجتماعی و استانداردهای موجود

سال‌ها پیش دختری را می‌شناختم که صیغه شوهر یکی از دوستانم شده بود و کار دوست من و شوهرش به طلاق رسید، هر چند که هنوز با یکدیگر زندگی می‌کنند. در آن زمان تصمیم گرفتم با دختر جوانی که صیغه موقت شوهر دوستم شده بود صحبت کنم.

خانه‌ای در شهرک اکباتان که معلوم بود شوهر دوستم برایش سنگ تمام گذاشته است. زن زیر سی سال بود و مرد بالای ۵۰ سال و من با هماهنگی با شوهر دوستم و دوستم برای ملاقات او رفتم تا بلکه راهی برای دوستم که ۴ فرزند داشت پیدا کنم. زن جوان با علم به دانستن اینکه مرد زن و چهار بچه دارد صیغه موقت او شده بود. دلیلش را پولی بیان کرد که مرد برای او هزینه می‌کند. خانه و ماشین و مسافرت و همه چیز و مهم‌تر آنکه اطمینان دارد مرد از بودن با او لذت بیشتری می‌برد. به هر حال وساطت من با آن زن به جایی نرسید ولی دعوا‌ها و تهدید دوستم بر آبروریزی منتهی به آن شد که مرد پس از به نام کردن خانه و ویلای شمال و ماشین به نام همسرش قول بدهد که آن زن را ترک کند. آنچه برای من و حتی دوستم مسلم بود این بود که مرد هرگز به قولش وفادار نماند و بعد‌ها آن زن را‌‌ رها کرد و با زن جوان دیگری دوست شد.

بسیاری از زنان معتقدند که اگر زنان حاضر به رابطه با مرد زن‌دار نشوند این اتفاقات پایان می‌یابد. ولی واقعیت این است این قبیل اتفاقات پایان نمی‌یابد تا زمانی که جامعه و نظام اجتماعی و قانونی تصمیم بگیرد با آموزش از دوران کودکی استاندارهایی برای فهم روابط زناشویی و یا دوستی در نظام اجتماعی به گونه‌ایی ایجاد کند که زن و مرد در چارچوب توافق‌های اجتماعی و یا‌‌ همان استاندار‌ها رشد پیدا کرده و آن را به عنوان شیوه زندگی انتخاب کنند.

نقش دولت و سازمان‌های غیردولتی حمایت از افرادی است که به دلایل مختلف قادر به رعایت این استاندارد‌ها نیستند. طلاق، فقر، اعتیاد و نیاز اشخاص به مشاوره در زمان‌های حساس زندگی و دیگر آسیب‌های اجتماعی از جمله مواردی است که نیاز به دخالت دولت و سازمان‌های غیردولتی و خیریه‌ها را به میان می‌کشد.

بدون شک مواردی از این دست که «وب‌سایت خانه امن» بسیار با آن روبروست با موعظه و نصیحت حل نمی‌شود. طرح تجربیات مراجعه‌کنندگانی که مایل به اشتراک گذاشتن تجربه خود هستند نیز تنها با هدف حساس‌سازی جامعه و مسئولان و جلب نظر آن‌ها به مشکلاتی است که زیر پوست جامعه جریان دارد و چارچوب‌های ارتباط بین زوجین و شرکای جنسی را در معرض از هم گسیختگی قرار داده است.

قانون نیز با حذف صورت مسئله نمی‌تواند فروپاشی روانی خانواده‌ها را از بطن جامعه پاک کند. جامعه ما نیازمند قوانینی است که بتواند مناسبات موجود و نظم اجتماعی را حذف کند و با پافشاری بر قوانین نا‌کارآمد نیز وضعیت سلامت جنسی و سلامت روانی جامعه بهبود پیدا نمی‌کند.

جامعه نیازمند نهادهای دخالت در بحران است. «وب‌سایت خانه امن» در طول فعالیت‌اش تلاش کرده که هم‌زمان ضمن ارتقا آگاهی و ظرفیت‌سازی به حساس‌سازی جامعه بپردازد و نظر مردم و مسئولان را به پدیده‌هایی که خانه و خانواده و جامعه را درگیر خود ساخته جلب کند. راهی که تنها با همیاری مخاطبان تعریف‌شده  این وب‌سایت در مسیر سازندگی قرار می‌گیرد.

اردیبهشت
۲
۱۳۹۳
عدالت در چندهمسری
اردیبهشت ۲ ۱۳۹۳
خشونت خانگی و حقوق
۰
, , , ,
image_pdfimage_print

فرهاد حاجی زاده کوکیا 1

 فرهاد حاجی زاده کوکیا- وکیل پایه یک دادگستری

مقدمه: در اسلام عدالت و تساوی برابر با تشابه نیست.

قبل از ورود به مسئله ((عدالت در موضوع چندهمسری)) باید متذکر شوم که بر اساس قوانین جمهوری اسلامی ایران که نشأت ‌گرفته از شریعت و حقوق اسلامی و اختصاصاً فقه جعفری اثنی عشری است، در حقوق زن و مرد تفاوت های اساسی وجود دارد. بر اساس مبانی و حقوق اسلامی که شاخص‌ترین تبیین‌کننده آن در نظام حکومتی جمهوری اسلامی ایران آیت‌الله مطهری است، هر چند بین حقوق زن و مرد تشابه وجود ندارد اما این حقوق باهم مساوی هستند. این بدین معنا است که زن و مرد دارای حقوق مساوی با یکدیگر هستند و لیکن این تساوی الزاما” به معنای تشابه این حقوق نیست. مثلا” در اسلام شهادت دو زن برابر با شهادت یک مرد تعیین گردیده است و هر چند در اینجا حق شهادت زن و مرد از لحاظ شکلی تشابهی به یکدیگر ندارد ولیکن با توجه به شناخت دین اسلام از اوصاف نوع بشر این اختلاف ظاهری عین تساوی و در نتیجه عدالت است. یا به‌عنوان مثالی دیگر هرچند ارث پسر ۲ برابر دختر است و هر چند که در علم ریاضیات بین عدد ۱ و ۲ اختلاف و عدم برابری وجود دارد اما با توجه به استدلالات شرعی موجود این اختلاف ظاهری صرفاً عدم تشابه بوده ولیکن عین عدالت است. در اینجا جهت جلوگیری از خلط موضوع و اطاله کلام به تبیین نظریات و استدلالات شرعی موجود در تشریح علت این اختلافات ظاهری نپرداخته و خوانندگان عزیز را به منابع موجود فقهی از جمله سایت های اینترنتی مذهبی مختلفی که در این زمینه فعال‌اند ارجاع می‌نمایم.

حقوق زن صیغه موقت و دائمی:

اما باید توجه داشت در بحث عدالت در موضوع چندهمسری بین حقوق همسران دائمی و موقت (زنان صیغه موقت و دائمی) نیز اختلاف وجود دارد. بدین نحو که زنان صیغه موقت مشمول دریافت نفقه شرعی و قانونی نیستند. این در حالی است که زن دائمی درصورتی‌که از شوهر تمکین نماید در مدت زندگی مشترک و برای مدتی پس از فراق نیز مشمول دریافت نفقه است، اما همسر صیغه ای به‌هیچ ‌وجه مشمول دریافت نفقه نیست. همچنین زنانی که عقد موقت گردیده‌اند، قانوناً و شرعاً از ارث محروم هستند. این در حالی است که زنان دائمی در صورت فوت شوهر از وی ارث می‌برند. از حقوق تعیینی شرعی برای زنان دائم این است که مرد نمی‌تواند هم زمان بیش از ۴ زن دائم داشته باشد اما در عقد موقت در تعداد زنان هیچ محدودیتی برای مرد وجود ندارد. زن در عقد موقّت آزاد است که کارى در خارج خانه براى خود انتخاب کند و اجازه همسر براى او شرط نیست مادام که مزاحم حقّ شوهر نباشد، ولى در عقد دائم بدون توافق این امر جایز نیست. در عقد موقت بر مرد لازم نیست شب‌ها نزد همسر موقّت خود باشد برخلاف عقد دائم. در ازدواج دائم هیچ‌ یک از زوجین بدون جلب رضایت دیگری حق ندارد از بچه ‌دار شدن جلوگیری کند، ولی در ازدواج موقت جلب رضایت دیگری ضرورتی ندارد. در ازدواج دائم تعیین محل مسکن با شوهر است اما در ازدواج موقت ملاک قرارداد بین زن و شوهر است و اگر قراردادی نداشته باشند زن اجباری به ماندن در محل معین‌شده توسط شوهر را ندارد. این مثال‌ها تنها تعدادی از تفاوت های حقوق زنان دائمی و موقت است که جهت روشن شدن اختلاف حقوق زنان موضوع این دو ازدواج تشریح گردید. بدیهی است با توجه به اختلاف بین دو نوع عقد ازدواج دائم و موقت نیازی به ‌تساوی حقوق این دو نوع شرعاً و قانوناً وجود ندارد زیرا این دو نوع عقد اساساً از دو جنس مختلف هستند و تساوی بین دو جنس در هر حال امکان‌پذیر نیست.

عدالت در حقوق زنان دائمی:

 پس از تبیین این مسئله که بین حقوق زن دائمی با زن موقت اصولاً اختلافات اساسی وجود دارد به قسمت دوم بحث یعنی حقوق زنان دائمی می‌رسیم. همان‌گونه که می دانیم در اسلام بر اساس نظریه اکثریت علما تعدد زوج ها به رسمیت شناخته شده است بدین معنی که یک مرد مسلمان می‌تواند درآن‌واحد تا ۴ زن دائم اختیار نماید. هدف ما در این مقاله بررسی موضوع عدالت در چند همسری است؛ بنابراین از پرداختن به سایر موضوعات مرتبط اجتناب می کنیم.

ابتدا باید بدانیم که منظور از چندهمسری در قوانین اسلامی صرفاً داشتن چند زن است؛ یعنی اینکه یک مرد هم زمان بتواند چند زن داشته باشد و بدیهی است داشتن هم زمان چندین شوهر برای یک زن (چند شوهری) در قوانین اسلامی فاقد وجاهت و محل است.

باید متذکر شوم در بین علمای دین اسلام اختلاف ‌نظر در بحث تعدد زوجات وجود دارد. به‌عنوان مثال آیت ا… مطهری از علمای شیعه را می‌توان، بارزترین مدافع و تئوریسین اسلامی دفاع از تعدد زوجات دانست. کسانی چون شیخ محمد عبده و پیروانش چون محمد عزت دروزه، قاسم امین معتقدند که تعدد زوجات در ضرورت‌ها تجویز شده است؛ و برخی دیگر به‌عنوان مخالفین تعدد زوجات معتقدند قرآن درصدد بوده که رسم ناروای چند زنی را که در جامعه عربی آن روز بی‌حدوحصر معمول بوده، براندازد و برای این براندازی سه مرحله را طی نموده است. ابتدا رسم چندهمسری را به چهار زنی تحدید کرده است. سپس آیه ۳ سوره نساء چهار زنی را به رعایت عدالت منوط می‌کند و در مرحله سوم می‌فرماید: رعایت عدالت ممکن نیست (نساء، ۱۲۹). این رأی را طاهر الحداد، نجیب جمال‌الدین و شحاده الخوری ابراز کرده‌اند. (زحیلی، الفقه الاسلامی و أدلته، ۷ /۱۷۳- ۱۷۲) منبع: نشریه علوم و معارف قرآن کریم، شماره ۶

 اما به‌هرحال قریب به‌اتفاق علمای شیعی معتقد به تعدد زوجات هستند و در قوانین حکومتی جمهوری اسلامی ایران نیز هیچ ماده‌ای مبنی بر ممنوعیت تعدد زوجات وجود ندارد و این امر مجاز شمرده شده است.

بحث عدالت در چندهمسری را می‌توان از دو جنبه بررسی نمود:

 عدالت در حقوق معنوی – عدالت در حقوق مادی

۱-                  عدالت در حقوق معنوی: را می‌توان شامل محبت و تمایلات قلبی دانست. مفسرین و علمای اسلامی از جمله آیت ا… مطهری بر اساس استنباط از قرآن و احادیث عدالت در حقوق معنوی را امری غیرممکن و محال دانسته‌اند؛ یعنی اینکه مرد به‌واسطه‌ی خصوصیات و فطرت انسانی هرگز نمی‌تواند احساسات خود را نسبت به تمام زنان خویش به‌صورت مساوی تقسیم نماید بنابراین بحث عدالت در زمینه احساسات و عواطف انسانی و محبت به ‌صورت کامل و دقیق محقق نگردیده و بنا به نظر آیت ا… مطهری چون امری مالایطاق است امر به رعایت عدالت در مورد آن داده نشده است.

۲-                  عدالت در حقوق مادی: را می‌توان شامل نفقه و مخارج زندگی و مسائل مالی دانست. هرچند در حقوق معنوی همان‌گونه که گفته شد امکان تحقق عدالت به طور کامل وجود ندارد اما بر رعایت طرز رفتار و کردار و حقوق همسری توصیه شده است، اما در مورد حقوق مادی تأکیدات صریحی بر رعایت آن حقوق به‌ صورت مساوی بین همه‌ زنان گردیده است بطوریکه هیچ یک از زنان و فرزندان وی نمی‌بایست بر زنان دیگر و فرزندان آنها برتری و تفوق داشته باشد و در تأمین وسایل امرارمعاش و هزینه‌های زندگی باید برابری کامل و تساوی داشته باشند. این امر شامل محل سکونت و وسایل درون منزل و تأمین مخارج زندگی و تمامی مسائل مالی دیگر است.

عدالت در چندهمسری از لحاظ قوانین

در قانون مدنی ایران مصوب ۱۳۰۷ که هم اکنون نیز جاری و ساری و مادر قوانین حاکم در ایران است، هیچ ماده‌ای صراحتاً مبنی بر اجازه یا منع چندهمسری وجود ندارد؛ اما مواد بسیاری در آن وجود دارد که نشان می‌دهد چندهمسری در قانون مدنی به رسمیت شناخته شده است از جمله آنجا که از بحث تقسیم ارث در بین چند همسر سخن به میان آورده یا در مبحث موانع نکاح که ازدواج مرد با دختر برادر زن و یا دخترخواهر زن را مشروط به اجازه همسر اول نموده است؛ بنابراین مردان ایران تا پیش از سال ۱۳۴۶ اجازه داشتند ۴ زن دائمی و تا هر تعداد که می‌خواهند زن صیغه موقت داشته باشند اما در سال ۱۳۴۶ با تصویب قانون حمایت از خانواده تعدد زوجات محدود گردید. به گونه‌ای که ازدواج دوم مرد محتاج اخذ اجازه از دادگاه بود. با تصویب قانون حمایت خانواده سال ۱۳۵۴ محدودیت های قانونی بیشتری برای صدور اجازه ازدواج دوم توسط قانون گذار اعمال گردید. به‌ نحوی‌که ماده ۱۶ قانون حمایت از خانواده سال ۱۳۵۴ را می‌توان یکی از مترقی‌ترین مقررات در زمینه تعدد زوجات در میان کشورهای اسلامی دانست. بر اساس این ماده مرد نمی‌توانست با داشتن زن همسر دوم اختیار کند مگر در صورت: ۱ ـ رضایت همسر اول ۲ ـ عدم قدرت همسر اول به ایفای وظایف زناشویی ۳ ـ عدم تمکین زن از شوهر ۴ ـ ابتلا زن به جنون یا امراض صعب‌العلاج ۵- محکومیت زن به حبس‌های طویل‌المدت ۶- ابتلاء زن به هر گونه اعتیاد مضر ۷ ـ ترک زندگی خانوادگی از طرف زن‌۸ ـ عقیم بودن زن و نهایتاً ۹ ـ غائب مفقودالاثر شدن زن.

پس از پیروزی انقلاب اسلامی در میان قضات در عمل به محدودیت های ماده ۱۶ قانون حمایت خانواده اختلاف وجود داشت به‌ نحوی‌که دادگاه‌های خانواده چون محدودیت های مضبوط در ماده مذکور را مخالف قوانین اسلامی می‌دانستند عملاً تمایل چندانی به اجرای دقیق آن نداشتند. این وضعیت همچنان ادامه داشت تا اینکه تصویب قانون حمایت خانواده جدید در سال ۱۳۹۱ نه تنها نتوانست به بحث های میان مخالفین و موافقین تعدد زوجات که سال‌ها در جریان بود خاتمه دهد، بلکه سکوت معنی‌دار قانون گذار ابهامات گذشته را چند برابر کرد. به نحوی که تعدادی معتقدند با توجه به عدم تصویب هیچ ماده‌ای در مورد محدودیت تعدد زوجات پس هیچ مقررات محدودیتی برای ازدواج های مکرر مردان در ایران وجود ندارد و عده‌ای نیز معتقدند چون در این ماده صراحتاً به نقض مقررات قوانین حمایت قبلی اشاره نرفته است ماده‌ی ۱۶ قانون حمایت از خانواده سال ۱۳۵۴ همچنان بر این امر حاکم است و اعمال محدودیت می‌نماید. این در حالی است که بسیاری از قضات قبلاً نیز این قانون را مخالف شریعت اسلام دانسته‌اند و بی‌میل به آن می‌نگریستند.