صفحه اصلی  »  خودکشی نوجوانان
image_pdfimage_print
فروردین
۲۷
۱۳۹۵
روزهای فاجعه: پیشگیری از خودکشی کودکان و جوانانِ مشکل‌دار
فروردین ۲۷ ۱۳۹۵
این سو و آن سو خبر
۰
, ,
Depressed or sad boy who can't play outside because of the rain
image_pdfimage_print

Photo: Twin design/Bigstock.com

انجمن ملی روان‌شناسان مدرسه، ۲۰۰۱
ترجمه: شیرین وفاییان
ویرایش: میترا زرگر
انتشار: سایت حق کودکی، ۲۰۱۶

اگر فرزندتان به شکلی نشان می‌دهد که به فکر خودکشی است، یا اگر حس غریزی‌تان به شما می‌گوید که ممکن است آنها به خود صدمه بزنند، سریع کمک بگیرید. فرزندتان را تنها به حال خود رها نکنید. حتی اگر وی انکار می‌کند «منظورش همان است»، پیش او بمانید. به او اطمینان خاطر مجدد بدهید. دنبال کمک‌های تخصصی باشید. در صورت لزوم، وی را به اورژانس بیمارستان ببرید تا اطمینان حاصل کنید که تا زمانِ انجام کامل ارزیابی‌ها و آزمایشات روانپزشکی مربوطه، او در محیطی امن قرار دارد.

انجمن ملی روان‌شناسان مدرسه، نماینده ی ۲۲۰۰۰ روان‌شناس مدرسه و تخصص‌های مربوط به آن در سراسر ایالات متحده‌ی آمریکا و خارج از آن است. هدف این انجمن توسعه‌ی محیط‌های آموزشی و روان‌شناختی سالم برای تمام کودکان و جوانان است. به این منظور با اجرای برنامه‌های کارآمد مبتنی بر تحقیقات علمی، موجب پیشگیری از مشکلات و همچنین افزایش استقلال دانش‌آموزان، و توسعه‌ی آموزش بهینه می‌شود. این امر از طریق به روزترین تحقیقات و آموزش‌ها، پشتیبانی، ارزیابی مستمر برنامه‌های در دست اقدام و خدمات تخصصی مراقبتی انجام می‌شود.
مطلبی که در پی خواهد آمد شامل توصیه‌های این انجمن برای والدین و کارکنان مدارس در مواجهه با موضوع تمایل به خودکشی در کودکان و نوجوانان است. بی‌تردید با توجه به شرایط و امکانات هر کشوری، توصیه‌های مزبور می‌توانند شیوه‌ی اجرایی متفاوتی داشته باشند.

توصیه‌هایی برای والدین و مدارس

تحقیقات نشان داده‌اند کودکانی که با خشونت، رویدادهای تهدیدآمیز زندگی، و ناکامی‌های آسیب‌زا مواجه هستند، بیشتر در معرض خطر افسردگی، سوءمصرف الکل و مواد مخدر، و خودکشی قرار دارند. به دنبال فجایعی چون حمله‌ی تروریستی یازده سپتامبر، تیراندازی در مدرسه، بلایای طبیعی یا حتی بحران فردی، این احتمال وجود دارد که دانش‌آموزان، نشانه‌های هشداردهنده‌ی تمایل به خودکشی بروز دهند. والدین و کارکنان مدرسه، خصوصاً باید نسبت به کودکان و جوانانی که به خاطر موقعیت و شرایط شخصی، آسیب‌پذیرتر هستند، هوشیارتر باشند. این موضوع شامل نوجوانانی می‌شود که مسائلی مانند ضرر و فقدان شخصی، آزار یا واقعه‌ی آسیب‌زایی را قبلاً تجربه کرده اند یا آن دسته از جوانانی که از افسردگی یا دیگر بیماری‌های روانی رنج می‌برند. نوجوانانی که دارای این نشانه‌های مخاطره‌آمیز هستند و آنهایی که فاجعه‌ی دیگری را یا خود مستقیماً تجربه کرده با شاهد آن بوده‌اند، بیشتر آسیب پذیر هستند.

هر چند بیشتر کودکان و نوجوانانی که تمایل به خودکشی دارند، خودشان به متخصص مراجعه نمی‌کنند، اما علائم هشداردهنده را به همسالان خود، والدینشان و یا کارکنان معتمد مدرسه نشان می‌دهند. هرگز این نشانه‌ها را نادیده نگیرید. خودکشی با یک مداخله‌ی به‌جا و مناسب قابل پیشگیری است. علائم هشدار دهنده ممکن است خود را بلافاصله بعد از مصیبتِ پیش‌آمده نشان ندهند، بنابراین، در هفته‌های پس از حادثه‌ی ناگوار، والدین و کارکنان مدرسه باید شنوندگان و مشاهده‌کنندگان دقیقی باشند. در زیر، رهنمون‌هایی به منظور مداخله در وضعیتِ دانش‌آموزانی که متمایل به خودکشی هستند، آورده شده است.

نشانه‌های هشداردهنده‌ی خودکشی جوانان

۱. یادداشت‌های خودکشی: این یادداشت‌ها نشانه‌های واقعی خطر هستند و باید جدی گرفته شوند.

۲. تهدیدها: تهدیدها ممکن است مستقیم («من می‌خواهم بمیرم.»، «من خودم را می‌کشم.») یا متأسفانه، غیرمستقیم («دنیا بدون وجود من بهتر خواهد بود.»، «در هر صورت کسی دلش برای من تنگ نخواهد شد.») باشد. در نوجوانان، نشانه‌ها و سرنخ‌های غیرمستقیم می‌توانند از طریق جوک و شوخی یا از خلال منابع موجود در تکالیف مدرسه، به‌خصوص در شکل نگارش خلاق یا آثار هنری، خود را نشان دهند. نوجوانان و افرادی که نگاهی عینی‌تر به دنیا دارند، ممکن است نتوانند احساسات‌شان را در قالب کلمات بیان کنند، در عوض احتمال دارد نشانه‌های غیرمستقیمی به شکل اقدام عملی، یعنی رفتار خشونت‌آمیزی که غالباً توام با تهدید به خودکشی یا دیگرکُشی است، از خود نشان دهند.

۳. تلاش‌های پیشین: اغلب بهترین پیش‌گوی آینده، رفتارهای گذشته است که می‌تواند نشان‌دهنده‌ی یک روش مقابله با رویدادهای زندگی باشد.

۴. افسردگی (ناامیدی/درماندگی): وقتی نشانه‌های افسردگی دربرگیرنده‌ی افکار فراگیر ناامیدی و درماندگی باشد، به احتمال زیاد کودک یا نوجوان بیشتر در معرض خطر خودکشی قرار دارد.

۵. افسردگی پنهان: رفتارهای پرخطر می‌توانند شامل پرخاشگری، استفاده از اسلحه، مصرف الکل و مواد باشند.

۶. تمهیدات نهایی: این رفتار شکل‌های مختلفی دارد. مثلاً در نوجوانان، به شکل بخشیدن وسایلی که برای آنها بسیار باارزش است مثل جواهرات، لباس، مجلات یا عکس، صورت می‌گیرد.

۷. تلاش برای آسیب رساندن به خود: رفتارهای مبتنی بر آسیب به خود در میان کودکانِ سنین دبستانی اتفاق می‌افتد. رفتارهای خود-مخربِ رایج، شامل دویدن جلوی ماشین‌های در حال عبور، پریدن از بلندی‌ها و خراشیدن/ بریدن/داغ کردن بدن می‌شود.

۸. عدم توانایی در تمرکز یا تفکر عقلانی: مشکلاتی از این قبیل ممکن است در رفتارهای مربوط به کلاسِ درس کودکان، شیوه‌ی انجام تکالیف مدرسه، عملکرد تحصیلی، کارهای روزمره‌ی خانه و حتی محاورات منعکس شود.

۹. تغییرات در عادات فیزیکی و ظاهر: این تغییرات شامل عدم توانایی در خوابیدن یا مدام خوابیدن، اضافه کردن یا از دست دادن ناگهانی وزن، بی‌توجهی به ظاهر و پاکیزگی و نظافت و غیره است.

۱۰. تغییرات ناگهانی در شخصیت، دوستان و در رفتار: والدین، معلمان و همسالان اغلب بهترین ناظران و مشاهده‌گران چنین رفتارهای ناگهانی در دانش‌آموزان مستعد خودکشی هستند. این تغییرات می‌تواند شامل کناره‌گیری از مراودات اجتماعی عادی، افزایش غیبت از مدرسه، ترک فعالیت‌ها یا علاقه‌مندی‌های متدوال، و انزوا و کناره‌گیری اجتماعی باشد.

۱۱. موضوعات مرتبط با مرگ و خودکشی: این موضوعات ممکن است در نقاشی‌های کلاسی، نمونه کارها، خاطره‌نویسی و وقایع‌نگاری‌ها یا در تکالیف مدرسه خود را نشان دهند.

۱۲. طرح، شیوه، دسترسی: کودک یا نوجوان مستعد خودکشی ممکن است توجه بیشتری به تفنگ یا سایر انواع سلاح‌ها از خود نشان دهد، دسترسی‌اش به سلاح‌ها، قرص‌ها، و غیره بیشتر شده، و یا ممکن است در مورد طرحی برای خودکشی صحبت کرده یا تلویحاً به آن اشاره کند. هر چه طرح بزرگ‌تر باشد، احتمال آن نیز بیشتر می‌شود.

توصیه‌هایی برای والدین

۱. نشانه‌های هشداردهنده را بشناسید!

۲. از گفت‌وگو با فرزندتان نگران نباشید. صحبت در مورد خودکشی با فرزندانتان، آن‌ها را به فکر خودکشی نمی‌اندازد. در حقیقت، تمام شواهد موجود حاکی از آن است که گفت‌وگو با کودک، خطر خودکشی را کاهش می‌دهد. پیام این است: “کمک موجود است، خودکشی راه حل نیست.”

۳. ایمن سازی منزل در برابر خودکشی. چاقوها، قرص‌ها، و مهم‌تر از همه، اسلحه‌ها را از دسترس خارج کنید.

۴. از منابع جامعه و مدرسه استفاده کنید. این منابع می‌توانند شامل روان‌شناس مدرسه، کارکنان مداخله‌گر در بحران‌ها ، گروه‌های پیشگیری از خودکشی یا خطوط مستقیم تلفنی، یا متخصصان خصوصی سلامت روانی باشند.

۵. سریع اقدام کنید. اگر فرزندتان به شکلی نشان می‌دهد که به فکر خودکشی است، یا اگر حس غریزی‌تان به شما می‌گوید که ممکن است آنها به خود صدمه بزنند، سریع کمک بگیرید. فرزندتان را تنها به حال خود رها نکنید. حتی اگر وی انکار می‌کند «منظورش همان است»، پیش او بمانید. به او اطمینان خاطر مجدد بدهید. دنبال کمک‌های تخصصی باشید. در صورت لزوم، وی را به اورژانس بیمارستان ببرید تا اطمینان حاصل کنید که تا زمانِ انجام کامل ارزیابی‌ها و آزمایشات روانپزشکی مربوطه، او در محیطی امن قرار دارد.

۶. به صحبت‌های دوستان فرزندتان توجه کنید. آنها ممکن است به نگرانی‌های خود در مورد دوستشان به شکلی جزئی اشاره کنند اما راحت نباشند که مستقیماً در این مورد با شما صحبت کنند. باز و راحت برخورد کنید. سوال بپرسید.

توصیه‌هایی برای معلمان

۱. نشانه‌ها و علایم هشداردهنده را بشناسید.

۲. در مورد مسوولیت‌های مدرسه آگاه باشید. در صورت عدم هشدار به موقع به خانواده‌ها یا عدم نظارت مناسب بر وضعیت دانش‌آموز مستعد خودکشی، مدارس از سوی دادگاه مسوول شناخته می‌شوند.

۳. دانش‌آموزان را تشویق کنید که به شما اعتماد داشته باشند: اجازه دهید دانش‌آموزان بدانند که شما برای کمک، مراقبت و حمایت از آنها، آنجا هستید. آنها را تشویق کنید تا اگر خود یا فرد دیگری که می‌شناسند در فکر خودکشی است، نزد شما بیایند.

۴. دانش‌آموز را فوری ارجاع دهید: دانش‌آموز را نزد روان‌شناس یا مشاور مدرسه نفرستید. خود شما شخصاً او را نزد اعضای تیم بحران مدرسه ببرید. اگر چنین تیمی هنوز تعیین نشده است، مدیر، روان‌شناس، مشاور، پرستار یا مددکار اجتماعی را مطلع کنید. (و هرچه زودتر درخواست بدهید که مدرسه یک تیم بحران تشکیل دهد!)

۵. به تیم بحران ملحق شوید: شما اطلاعات ارزشمندی جهت کمک و همکاری دارید، بنابراین تیم بحران مدرسه قادر خواهد بود ارزیابی دقیق و صحیحی از خطر به‌دست بیاورد.

۶. از کودک حمایت و طرفداری کنید: بعضی اوقات مدیران، عوامل خطر و نشانه‌های هشداردهنده در یک دانش‌آموز خاص را کم برآورد می‌کنند. تا زمانی که مطمئن شوید کودک در امان است، از او حمایت و طرفداری کنید.

توصیه‌هایی برای کارکنان مدرسه و اعضای تیم بحران

کودکان و جوانانی که با آسیب‌های بسیار شدید، مثل حملات تروریستی در آمریکا یا تیراندازی در یک مدرسه مواجه بوده اند، ممکن است بیشتر در معرض خطر خودکشی باشند. این امر به ویژه در مورد نوجوانانی که فقدان شخصی، آزار یا حوادث آسیب‌زایی را در گذشته تجربه کرده‌اند یا از افسردگی و سایر بیماری‌های روانی رنج می برند، صدق می‌کند.

طی هفته‌های پس از یک بحران مهم، کارکنان مدرسه باید هوشیارتر بوده، دانش‌آموزانی را که ممکن است بیشتر در معرض خطر باشند شناسایی کرده و مراقب علایم هشداردهنده باشند.

توصیه‌ها

۱. با همکاران همکاری کنید. برخورداری از حمایت ومشاوره از سوی مدیر و یکی دیگر از کارکنان (شاید مربی بهداشت، مشاور، یا مددکار اجتماعی) هم اطمینان‌بخش و هم عاقلانه است.

۲. یک گزارشگر ویژه تعیین کنید. مدارس باید یک یا چند نفر را مشخص کنند تا تمام گزارش‌های معلمان، سایر کارکنان و دانش‌آموزان را در مورد دانش‌آموزانی که ممکن است تمایل به خودکشی داشته باشند، دریافت کرده و روی آنها کار کنند. این فرد اغلب روانشناس مدرسه، مشاور، پرستار یا مددکار اجتماعی است.

۳. بر دانش‌آموز نظارت داشته باشید. بهترین راه این است که همیشه در تمام مراحل کار، دانش آموز را در مورد کاری که قصد انجام آن را دارید، مطلع کنید. در صورت لزوم، از دانش‌آموز بخواهید تا شما را همراهی و کمک کند. تحت هیچ شرایطی نباید به دانش‌آموز اجازه داده شود که مدرسه را ترک کند یا تنها بماند (حتی در دستشویی). دانش‌آموز را تا زمانی که والدین، متخصص سلامت روان یا نماینده‌ی مجری قانون مسئولیت وی را بپذیرند، زیر نظر داشته و از امنیت او اطمینان حاصل کنید.

۴. یک سیستم حمایتی آماده کنید. بررسی سیستم حمایت دانش‌آموزان به ارزیابی میزان خطری که برای آنها وجود دارد، کمک می‌کند. اغلب، معقول آن است که فقط از دانش‌آموز سوال کنید “دوست داری چه کسی الان کنارت باشد، یا فکر می‌کنی چه کسی الان به خاطر تو اینجا خواهد بود؟” و آن وقت به او کمک کنید تا به حامی مورد نظرش دست یابد. برای وی مهم است که احساس کند تا حدی بر سرنوشتش کنترل دارد.

۵. قرارداد «خودکشی- نه». قراردادهای «خودکشی- نه» نشان داده‌اند که در پیش‌گیری از خودکشی جوانان مؤثر بوده‌اند. در مواردی که خطر خودکشی به اندازه‌ای پایین ارزیابی شده که نیاز به درمان فوری نباشد (مثل زمانی که فقط ایده‌ی خودکشی وجود دارد و برای آن برنامه‌ریزی نشده است)، باز هم وجود قرارداد خودکشی-نه، توصیه می‌شود تا در صورتی‌که در آینده احتمال خطر خودکشی افزایش یافت، تدبیر و چاره‌ای برای دانش آموز فراهم شود. چنین قراردادی یک توافق‌نامه‌ی شخصی است که رفتارهای متمایل به خودکشی را تا زمانِ دریافت کمک، به تعویق می‌اندازد. این قرارداد همچنین می‌تواند به عنوان یک ابزار ارزیابی مناسب به کار برود. اگر دانش آموزی حاضر به امضاء قرارداد نباشد، تضمینی هم نیست که به خودش آسیبی نرساند. در این صورت، بلافاصله ارزیابی به سمت “خطر زیاد” صعود کرده و تا زمانی که والدین دانش‌آموز، مسئولیت اقدام فوری برای ارزیابی روانی او را به عهده بگیرند، باید تحت نظارت باشد.

۶. محیط را در برابر خودکشی ایمن کنید. فرزند شما چه در خطر قریب‌الوقوع باشد و چه نباشد، توصیه می‌شود خانه و مدرسه را در برابر خودکشی ایمن کنید. بهتر است قبل از این‌که فرزند شما به خانه برگردد و پس از آن نیز، تمام سلاح‌ها، سموم، داروها و وسایل تیز، برداشته شوند یا دور از دسترس قرار بگیرند.

۷. با پلیس تماس بگیرید. تمام تیم‌های بحران مدرسه باید یک نماینده از مجری محلی قانون داشته باشند. اگر دانش‌آموزی مخالفت و ایستادگی کرد، پرخاش‌جو شد یا سعی در فرار داشت، نیروی پلیس می‌تواند کمک بسیار ارزشمندی باشد. در برخی موارد آنها می‌توانند مسوولیت «بازداشت ۷۲ ساعته» را به منظور فراهم کردن امنیت فرد به عهده بگیرند، که در این صورت، فرد جوان به مدت سه روز در بازداشت حمایتی به منظور انجام مشاهدات روانپزشکی، قرار می‌گیرد.

۸. مستند سازی. آموزش و پرورش هر منطقه باید یک فرم مستندسازی تهیه کند تا پرسنلِ پشتیبانی و اعضاء تیم بحران، اقدامات خود را در پاسخ به مراجعه‌ی یک دانش آموز مستعد خودکشی، در آن ثبت کنند.

مدل مداخله در خودکشی

۱. ارزیابی

اغلب از گزارشگران ویژه خواسته می‌شود که ظرف مدت زمان کوتاهی، احتمال خطر را برآورد کنند. بنابراین، ضروری است که پیش‌نویس برآورد احتمال خطر، واجد سؤالات مشخصی باشد تا به سرعت و به شکل قابل اطمینانی اطلاعات مورد نیاز را به دست بیاورد. سؤالات اغلب به موارد زیر اشاره می‌کنند:

چه نشانه‌های هشداردهنده‌ای باعث مراجعه شده است؟
آیا دانش‌آموز به خودکشی فکر کرده است؟ (افکار یا تهدیدِ صرف، چه مستقیم و چه غیرمستقیم، ممکن است حاکی از خطر پایین باشند).
آیا دانش‌آموز پیش از این سعی کرده است به خود آسیب برساند؟ (تلاش‌های پیشین می‌تواند گویای خطر پایین باشد).
آیا در حال حاضر دانش‌آموز برنامه‌ای برای آسیب به خود دارد؟
دانش‌آموز قصد دارد از چه شیوه‌ای برای اجرای نقشه‌ی خود استفاده کند و آیا به وسایل مربوطه دسترسی دارد؟ (این سؤالات می‌توانند نشان‌دهنده‌ی خطر بالا باشند).
چه سیستم حمایتی‌ای این کودک را در بر گرفته است (برای تعیین کفایت سیستم حمایتی دانش‌آموز، حضور والدین در پروسه‌ی ارزیابی خطر ضروری است)؟

۲. وظیفه هشدار به والدین

تردیدی نیست که باید والدین را در جریان گذاشت. برای پرداختن به این جنبه از مداخله در خودکشی، باید به چهار پرسش بسیار مهم پرداخت.

اول، آیا والدین در دسترس هستند؟
دوم، آیا والدین در این زمینه کمک و همکاری می‌کنند؟
سوم، والدین چه اطلاعاتی در این زمینه دارند که می‌تواند به ارزیابی خطر کمک کند؟
چهارم، والدین چه بیمه‌ی سلامت روانی (در صورتی که داشته باشند) در اختیار دارند؟

اگر والدین در دسترس باشند و مشارکت کنند و تشخیص حاکی از آن باشد که دانش‌آموز در معرض خطر بالا قرار دارد: روان‌شناس یا مددکار اجتماعی باید خانواده را با توجه به محل سکونتشان و بر مبنای وضعیت بیمه‌ی بهداشت و درمانشان، به منابع اجتماعیِ قابل رجوع متصل کند. روان‌شناس مدرسه باید با اجازه‌ی والدین با مراکز مورد نظر تماس گرفته، اطلاعات مربوط به مراجعه کننده را آماده کند و برای کسب اطمینان نسبت به رسیدن خانواده به مرکز، موضوع را پی‌گیری کند. در صورت لزوم، والدین را در انتقال دانش‌آموز به مرکز مربوطه همراهی کنید. روان‌شناس باید امضای والدین را در فرم انتشار اطلاعات دریافت کرده و به منظور توسعه‌ی برنامه‌ی حمایتی مدرسه، با کارکنان مدرسه در زمینه‌ی کار با والدین همکاری کند. تمام فعالیت‌ها باید مستند شوند.

اگر والدین در دسترس نباشند و تشخیص بر این باشد که دانش‌آموز در معرض خطر بالا قرار دارد: با مسوولیت مدیر مدرسه، دو تن از اعضای تیم بحران باید کودک را تا نزدیک‌ترین اورژانس سلامت روانی همراهی کرده و تمام هماهنگی‌های لازم را با خدمات اجتماعی مرکز مربوطه برای تماس با خانواده‌ی کودک انجام دهند. به عنوان پیشنهاد دیگر، می‌توان از نماینده‌ی مجری قانون در مدرسه، پلیس محلی یا گروه‌های سیار ارائه‌ی خدمات روان‌پزشکی درخواست کرد تا در انتقال جوان مستعد خودکشی کمک کنند.

برخی از والدین تمایلی ندارند که توصیه‌های تیم بحران مبنی بر انجام مشاوره‌ی امن در خارج از مدرسه را برای کودک مستعد خودکشی تا آخر دنبال کنند و ممکن است که نشانه‌های هشداردهنده را ساده انگاشته یا دست کم بگیرند (برای مثال، کودک فقط به منظور جلب توجه این کار را می‌کند). مسایل فرهنگی و زبانی متعددی در این زمینه دخیل هستند.

به والدین فرصت مناسب داده و تشویق‌شان کنید تا پیش از همکاری با تیم بحران برای رفتن به مرحله ی بعدی، پروسه را تا به آخر ادامه دهند. اگر عدم تمایل والدین واقعاً از سر بی‌توجهی بوده و زندگی کودک را به خطر بیاندازد، اعضاء تیم بحران مدرسه باید تصمیم بگیرند که چه زمانی مناسب است تا عدم همکاری والدین را به مراکز حمایت از کودک گزارش دهند.

چنانچه مشخص شود که والدین همکاری نمی‌کنند و خطر اقدام به رفتارهای متمایل به خودکشی در دانش‌آموز بالا است، باید با مجریان محلی قانون یا مراکز خدمات حمایت از کودکان تماس گرفته شود و بی‌توجهی نسبت به کودک و در معرض خطر قرار داشتن او گزارش داده شود.

در صورتی‌که والدین همکاری نکنند و احتمال خطر خودکشی دانش‌آموز پایین ارزیابی شود، توصیه می‌شود به منظور ثبت این که والدین را به موقع در جریان احتمال بروز خودکشی قرار داده بودید، آنها فرم مربوط به ” هشدار در مورد مشاوره ی اضطراری” را امضاء کنند.

گاهی اوقات دانش‌آموز نمی‌خواهد والدینش مطلع شوند. وقتی کودکان در فکر آسیب به خود هستند، درست و منطقی فکر نمی‌کنند و بنابراین احتمالا نمی‌توانند در مورد این‌که واکنش والدین‌شان چه می‌تواند باشد، بهترین قاضی باشند. تیم بحران باید تنها یک تصمیم بگیرد: آیا با مطلع کردن خانواده، کودک در شرایط خطرناک‌تری قرار می‌گیرد؟ در چنین وضعیتی، معمولا به مراکز خدمات حمایت از کودک اطلاع داده می‌شود. والدین همچنان باید مطلع شوند و دریافت واکنش حمایتی والدین می‌تواند چالشی برای کارکنان مدارس باشد.

والدین اغلب اطلاعات حساس و مهمی دارند که برای ارزیابی مناسب از میزان خطر لازم است. بنابراین لحاظ کردن والدین در ارزیابی احتمال خطر بسیار مهم است. این اطلاعات شامل پیشینه‌ی کودک در مدرسه قبلی و تاریخچه‌ی سلامت روانی، پویایی خانواده، حوادث آسیب‌زای اخیر در زندگی دانش‌آموز و سابقه‌ی رفتارهای متمایل به خودکشی وی می‌شوند. مصاحبه با والدین به روان‌شناس کمک می‌کند تا نسبت به سیستم حمایتی‌ای که دانش‌آموز را در برگرفته، ارزیابی مناسبی داشته باشد.

در نهایت، مهم است مشخص شود که والدین/خانواده از چه بیمه‌ی سلامت روانی برخوردار هستند؟ این اطلاعات جهت ارجاعِ خانواده‌ها به مراکز اجتماعی مناسب، لازم است. همه‌ی مصاحبه‌های امروزی مربوط به سلامت روان شامل سؤالاتی در خصوص پوشش بیمه هستند و کاملاً عاقلانه است که روان‌شناس مدرسه از انواع مراکز محلی که این پوشش بیمه‌ای را فراهم می‌کنند، آگاه باشد. اگر دانش‌آموزی به کلینیک فوریت‌های پزشکی فرستاده شود، ممکن است بعداً به انتقال فوری به یک مرکز ارائه کننده‌ی خدمات مربوط به “سازمان حفظ سلامت” نیاز پیدا کند. این مساله نه تنها ممکن است موجب آسیب بیشتر برای دانش‌آموز مستعد خودکشی شود (چرا که نقل و انتقالات اضطراری عمدتا باید با اعمال محدودیت و کنترل صورت گیرد) بلکه هزینه‌ی مالی سنگینی نیز برای والدین در پی دارد. تردیدی نیست که منافع عالیه‌ی کودک و خانواده ایجاب می‌کند که میزان آسیب‌های مربوط به دانش‌آموزی که نیازمند اقدام اضطراری است محدود شود.

۳. وظیفه‌ی معرفی مراکزی برای مراجعه

لازم به تاکید است که قبل از وقوع بحران، باید مراکز خدمات اجتماعی شناسایی و با آنها همکاری شود. توصیه می‌شود جهت تهیه‌ی اطلاعات درست و دقیقی که ممکن است توسط والدین از قلم افتاده یا فراموش شده باشند، نماینده‌ی تیم بحران مدرسه با مراکز مربوطه تماس بگیرد. مناطق آموزش و پرورش موظفند که یا مراکز خدماتی غیرخصوصی و یا کارمزدهای متغیرِ قابل تطبیق با درآمد خانواده را به آنها پیشنهاد دهند.

۴. پیگیری و حمایت از خانواده

در پایان، برای کارکنان مدرسه مهم است که احتمالا با بهره‌گیری از تیم‌های مطالعاتی دانش‌آموزان، اصلاحات مستمری را در برنامه‌های آنها اعمال کنند.

این مقاله ترجمه‌ای است از:
National Association of School Psychologists (2001). Times of Tragedy: Preventing Suicide in Troubled Children and Youth. USA

دی
۱۵
۱۳۹۴
آمار خودکشی در دانش‌آموزان کشور رو به افزایش است
دی ۱۵ ۱۳۹۴
این سو و آن سو خبر
۰
, , ,
79376-237109-1402384627
image_pdfimage_print

متاسفانه در هفته‌های اخیر شاهد چند خودکشی از جانب دانش‌آموزان و بچه‌های زیر ۱۶ سال در شهرهای مختلف کشور بوده‌ایم. اینکه چرا فردی اقدام به قتل نفس و خودکشی می‌کند، قصه‌ای است که سر دراز دارد و یقینا پرداختن به جزییات ماجرا از توان بنده و مجال این یادداشت خارج است. تجربه نشان داده است که فشارهای روانی برآمده از خیل عظیمی از ناملایمات زندگی، فشارهای اقتصادی، فقر فرهنگی، عدم آگاهی والدین از اصول صحیح تربیت و برنامه‌ریزی، نگرانی از آینده نامعلوم و الخ موجبات ایجاد انگیزه برای خودکشی در دانش‌آموزان و توهم خلاص شدن از زیر بار این همه مشکلات در بچه‌هایی که هنوز به مرحله‌ای از تفکر و تعقل نرسیده‌اند که تصمیمات درست و براساس عقلانیت بگیرند، شده است. گاهی دانش‌آموز با رسیدن به مرحله‌ای احساس می‌کند در بن‌بست قرار دارد و توان حل مشکلات عدیده پیش‌رو را ندارد. این مرحله بیشتر شبیه یک جنون آنی است و بر همین اساس دست به چنین اقدامی می‌زند.

به گزارش سلامت نیوز، روزنامه جهان صنعت در ادامه نوشت: بی‌شک خانواده‌ها در پی تلاش برای پیشرفت هرچه بیشتر فرزندان‌شان، از هیچ کوششی فروگذار نکرده و نخواهند کرد. اما چقدر این تلاش‌ها بر پایه اصول صحیح تربیت و برنامه‌ریزی درست است، جای سوال و بسی تامل دارد.خانواده کودک را به مدرسه فرستاده و از وی می‌خواهد که وظایف خود را به عنوان یک دانش‌آموز به درستی انجام دهد. علاوه بر محدودیت‌های ایجادشده که در خانه از طرف والدین، بعد از ورود کودک به مدرسه بر وی تحمیل می‌شود، کودک در مدرسه نیز با محدودیت‌های شدیدتر و قوانین سفت و سخت‌تری روبه‌رو می‌شود که در بطن آن روش‌های ناصحیح تعلیم و تربیت از طرف سیستم غلط آموزشی حاکم بر کشور قرار دارد؛ سیستم آموزشی که بدون کمترین تنوع و جذابیتی، درس‌ها و کتاب‌هایی را بر کودکان و دانش‌آموزان تحمیل می‌کند که بیشتر آنها برگرفته از سیاست‌های فکری خاصی هستند که قصد قالب کردن برخی تفکرات در جامعه و بین عامه مردم را دارند. بیشتر این دروس و کتاب‌ها در زندگی روزمره دانش‌آموزان، کمترین تاثیر را هم نداشته و کم‌کم دانش‌آموز به بیهوده بودن این درس‌ها و بی‌پیوند بودن آنها با مسایل و وقایع اتفاقیه زندگی‌شان پی می‌برند و به تدریج انگیزه‌ای برای یادگیری آنها نشان نمی‌دهند و بیشتر با پاس کردن آنها و کسب نمره قبولی، درصدد رفع تکلیف و به دست آوردن رضایت خانواده و معلمان خود برمی‌آیند و از طرف دیگر نیز بدون قبول شدن در این دروس، قادر به پیشرفت تحصیلی و رفتن به پایه‌های بالاتر و کسب مدرک فارغ‌التحصیلی نیستند. بنابراین خود را ملزم به خواندن آنها می‌بینند.

قطعا در چنین سیستمی که سطح علمی، فکری و فرهنگی دانش‌آموزان به لحاظ مهارت‌های زندگی کردن، روش‌های درست کسب و کار و آینده‌نگری، مشاوره درباره نحوه صحیح دوستیابی و بودن در اجتماع و… ارتقا نمی‌یابد و هدف صرفا کسب نمره قبولی و پاس کردن درس‌هایی است که بیشتر آنها پرحجم و بی‌فایده بوده و کمترین نقشی در زندگی دانش‌آموزان ندارد. نباید انتظار رفتارهای ایده‌آل از جانب اکثریت قریب به اتفاق دانش‌آموزان داشته باشیم. متاسفانه در موارد نادر، برخی دانش‌آموزان هستند که قادر به تحمل این همه فشار به صورت یکجا نیستند و چون نمی‌دانند که خواسته‌های خود را چگونه به والدین یا معلمان خود بفهمانند، دست به کارهای عجیب و غریب زده و اقداماتی خارج از ذهن مانند خودکشی می‌کنند.

در این میان فشارهای خانواده بر دانش‌آموزان، برای کسب علم و به واسطه آن، به دست آوردن آینده‌ای روشن، همچنین کمبود بضاعت مالی و در بعضی دانش‌آموزان فقر مفرط و توجه کمتر خانواده‌ها به علایق و سلایق فرزندان‌شان مزید بر علت بوده و دانش‌آموز که با بسیاری مسایل دیگر در مدرسه و جامعه و بین همسن و سالان خود دست و پنجه نرم می‌کند، گاهی به مرحله‌ای می‌رسد که خود را در بن‌بست دیده و برای رهایی خود از دست این ناملایمت‌ها، به نشانه اعتراض دست به کارهای دور از ذهن و خارج از ادراک می‌زند.شاید بیشتر دانش‌آموزانی که اقدام به خودکشی می‌کنند، در واقع هیچ آگاهی از این امر و تبعات بعد از آن برای خود و خانواده‌شان ندارند و فکر می‌کنند که می‌توانند در میانه راه پشیمان شده و به حالت عادی جسمی خود برگردند یا به این فکر می‌کنند که در میانه راه فردی از راه خواهد رسید و وی را نجات خواهد داد یا خانواده نیز از این به بعد این تهدید را جدی گرفته و این همه فشار را از روی دوش وی برخواهند داشت. غافل از اینکه قبل از خفه شدن، زمانی که خون به مغز انسان نمی‌رسد عضلات انسان سست شده و فرمانی از مغز دریافت نمی‌کند و دیگر قادر به کنترل جسم نیست. انسان به خواب رفته و خود نمی‌داند که کی و چه زمان دار فانی را وداع می‌گوید.

چاره چیست
شاید در این مقطع زمانی که تغییر سریع سیستم آموزشی حاکم برکشور غیرممکن است، برای جلوگیری از این اتفاقات به صورت مقطعی، آموزش و آگاهی درباره نکات فوق‌الذکر به دانش‌آموزان در پیشگیری بسیاری از این نوع اقدامات قدم بسیار موثری باشد. همچنین آموزش خانواده‌ها برای کاستن فشار و استرس‌های روانی که به فرزندان‌شان به طور ناخودآگاه وارد می‌کنند نیز قطع به یقین قدم بسیار مفید و موثری می‌تواند باشد.

شاید بهتر باشد معلمان و مدیران به جای پرداختن به پوسته آموزش که همان ظاهرسازی و درصد قبولی و درس‌های بی‌فایده و بی‌پیوند با زندگی روزمره دانش‌آموزان است، به عمق نیازهای جامعه کم‌سن و سال کشور توجه بیشتری کرده و از این فشارهای نامانوس که در مدارس تخریبی و کهنه با کمترین جذابیت و بیشترین دافعه دانش‌آموزان وارد می‌شوند، بکاهند و اولیای آنها را توجیه کنند که توجه بیشتری به نیازهای روانی و فکری متناسب با سن و سال فرزندان خود داشته باشند. هم ما به عنوان معلم و هم والدین به عنوان ولی امر بچه‌ها اجازه دهیم تحت نظارت خودمان کودکان کودکی کرده و نوجوانان نوجوانی کنند.بی‌شک کاستن فشار و توجه بیشتر به علایق و خواسته‌های معقول فرزندان و آینده‌سازان این مرز و بوم در پایین آوردن آمار خودکشی و پرخاشگری و همچنین پویایی جامعه و شکوفایی استعدادهای این قشر بی‌نهایت آسیب‌پذیر کمک شایانی خواهد کرد.

آذر
۱۴
۱۳۹۳
راهنمای شناسایی افسردگی در نوجوانان برای والدین
آذر ۱۴ ۱۳۹۳
خشونت خانگی و اجتماع
۰
, , , , ,
image_pdfimage_print

teen-depression-350

عکس: Helpguide.org

نوشته: کارشناس ارشد ملیندا اسمیت (Melinda Smith) و دکتر جین سگال (Jeanne Segal)

اکتبر ٢٠١۴ (مهر یا آبان ١٣٩٣)

ترجمه: اهورا افشار

نشانه‌‌های افسردگی در نوجوانان را بشناسید و روش های کمک به آنها را یاد بگیرید.

افسردگی نوجوانان تنها بداخلاقی و هر از گاهی مالیخولیایی شدن نیست. بلکه مشکلی است جدی که از هر نظر زندگی وی را تحت تاثیر قرار می‌دهد. افسردگی نوجوانان می‌تواند موجب اعتیاد به مواد مخدر و یا مشروبات الکلی، احساس نفرت از خود، آزار جسمی به خود، آبستن شدن، خشونت و یا حتی خودکشی شود. ولی به عنوان والدین، معلم و یا دوست، روش های مختلفی برای کمک به او در اختیار شماست. گفتگو درباره مشکل و حمایت عاطفی از نوجوان می‌تواند بسیار موثر باشد.

 درک افسردگی نوجوانان

 اگر نوجوان هستید و مشکل افسردگی دارید یا اینکه می‌خواهید به دوستی که نوجوان و افسرده است کمک کنید، به این سایت مراجعه کنید (به انگلیسی): Teenager’s Guide to Depression.

 در مورد افسردگی نوجوانان باورهای نادرست بسیاری وجود دارد. درست است که در زندگی، نوجوانی مرحله‌ای پر از فراز و نشیب محسوب می شود. ولی بیشتر نوجوانان می‌توانند بین احساس نگرانی و اضطراب این دوره و دوستی‌های خوب، درس و مشق و یا فعالیت‌های ورزشی تعادل برقرار کنند به شکلی که بتوانند احساس خوبی از خود داشته باشند. همچنین می‌توان توقع داشت که نوجوانان برخی اوقات بداخلاق باشند، ولی افسردگی مسئله دیگری است. افسردگی می‌تواند ماهیت شخصیت نوجوان را تخریب کند و موجب احساس شدید غم، ناامیدی و یا عصبانیت شود.

اینکه آیا افسردگی در نوجوانان رو به افزایش است و یا اینکه در حال حاضر آگاهی عموم در این باره بیشتر از گذشته است، مشخص نیست. ولی واقعیت این است که افسردگی بیش از آنچه بیشتر مردم فکر می‌کنند در نوجوانان شیوع دارد. گرچه افسردگی قابل درمان است، کارشناسان بر این باورند که فقط یک پنجم از نوجوانان افسرده از کمک و حمایت لازم برخوردار هستند. بر خلاف بزرگسالان که می‌توانند به تنهایی به پزشک و یا متخصص مراجعه کنند، نوجوانان می‌بایست متکی به حمایت والدین، معلمان و یا دیگر بزرگسالان باشند که افسردگی را در آنها تشخیص دهند و درمان لازم را برایشان فراهم کنند. اگر در دوستان و خویشان، فرد نوجوان دارید، خوب است که علائم افسردگی نوجوانان را بشناسید و بدانید اگر این نشانه‌ها را در آنان دیدید، چه کار باید بکنید.

 علائم افسردگی در نوجوانان

نوجوانان در زندگی با چالش های بسیاری مواجه هستند: از تغییرات جسمی بلوغ گرفته تا مسائل خودشناسی و نقش خویش در دنیای اطراف. در زمان تحول از کودک به بزرگسال، معمولاً نوجوانان با والدین مشکلاتی دارند چرا که می‌خواهند استقلال شخصی خود را اثبات کنند. به علت چنین مسائلی، تشخیص بین رفتار دمدمی نوجوانان و افسردگی، همیشه آسان نیست. نوجوانان افسرده لزوماً غمگین و یا منزوی به نظر نمی‌آیند و این مسئله را پیچیده‌تر می‌کند. در برخی نوجوانان افسرده نشانه‌های تحریک پذیری، پرخاشگری و خشم بیش از غمگینی دیده می‌شود.

علائم و نشانه‌های افسردگی در نوجوانان عبارتند از:

  • غمگینی یا ناامیدی
  • تحریک پذیری، خشم یا خصومت
  • گریه مکرر و یا مدام اشک در چشم داشتن
  • انزوا جستن از دوستان و خویشان
  • از دست دادن علاقه نسبت به فعالیت های مختلف
  • تغییر در عادت های مرتبط به غذا خوردن و خوابیدن
  • بی قراری و اضطراب
  • احساس بی ارزشی و گناه
  • از دست دادن شور و شوق و انگیزه
  • خستگی و نداشتن انرژی
  • عدم توانایی تمرکز
  • فکر کردن به مرگ یا خودکشی

اگر مطمئن نیستید که نوجوانی افسرده است و یا رفتارش مناسب سن او نیست، توجه کنید که چه مدت این علائم وجود داشته اند، شدت علائم تا چه حد است و تا چه حد او«خودش نیست» و رفتارش تغییر کرده است. گرچه بعضی از مشکلات مربوط به بلوغ و نوجوانی قابل درک و پیش بینی است، تغییرات عمده و دراز مدت در شخصیت، خلق و خوی یا رفتار یک نوجوان می‌تواند نشانه مشکل بزرگ‌تری باشد.

تفاوت افسردگی در نوجوانان و بزرگسالان

افسردگی در نوجوانان با افسردگی در بزرگسالان می‌تواند تفاوت های بسیاری داشته باشد. علائم افسردگی زیر بیشتر در نوجوانان دیده می‌شود تا بزرگسالان:

  • تحریک پذیری و خشم: همانطور که گفته شد، در نوجوانان افسرده بیشتر تحریک پذیری دیده می‌شود تا غمگینی. یک نوجوان افسرده می‌تواند بداخلاق باشد، به آسانی عصبانی یا دل گیر شود، یا اینکه رفتار عصبانی و خصومت آمیز از خود نشان دهد.
  • دردهای جسمی: نوجوانان افسرده غالباً از دردهای جسمی از قبیل سردرد و دل‌ درد شکایت دارند. اگر چه معاینات فیزیکی کامل پزشکی نمی‌تواند بیماری یا علت درد را شناسایی کند، زیرا چنین دردهایی می‌توانند نشانه افسردگی باشند.
  • حساسیت شدید به انتقاد: نوجوانان افسرده دچار احساس بی‌ارزشی هستند و بنابراین به آسانی در برابر انتقاد، احساس طرد شدن و یا شکست، دل گیر و رنجور می‌شوند. این مشکل مخصوصاً در نوجوانانی شایع است که فکر می‌کنند باید در درس، هنر یا ورزش بهترین باشند.
  • انزوا جستن از بعضی افراد، ولی نه همه. گر چه بزرگسالان افسرده از همه منزوی می‌شوند، نوجوانان معمولا” چند دوست نزدیک را نگه می‌دارند. ولی نوجوانان افسرده ممکن است کمتر از گذشته اجتماعی باشند، از والدین دوری گیرند یا اینکه با افراد جدیدی دوستی کنند.

 تاثیرات افسردگی در نوجوانان

تاثیرات منفی افسردگی در نوجوانان بسیار گسترده ‌تر از دل گرفتگی است. تعداد زیادی سرکشی‌های و رفتارها و طرز برخوردهای ناسالم نوجوانان، نشان دهنده افسردگی است. موارد زیر برخی از رفتارهایی است که نوجوانان از خود نشان می‌دهند درحالیکه سعی می‌کنند با دردهای عاطفی خود کنار بیایند:

  • مشکلات در مدرسه: افسردگی می‌تواند موجب خستگی و عدم توانایی تمرکز شود. در مدرسه این مشکلات ممکن است باعث شوند که نوجوانی که پیش از این دانش آموز خوبی بوده است، سر کلاس حاضر نشود، نمره‌های پایین‌تری بگیرد، یا اینکه از درس و مشق شاکی باشد.
  • فرار کردن: بسیاری از نوجوانان افسرده از خانه فرار می‌کنند یا اینکه درباره آن حرف می‌زنند. چنین رفتاری معمولاً نشان دهنده آن است که نوجوان نمی‌داند چطور درخواست کمک کند.
  • اعتیاد به مواد مخدر یا مشروبات الکلی: نوجوانان ممکن است برای درمان افسردگی خود به مواد مخدر یا مشروبات الکلی پناه ببرند. متاسفانه چنین رفتاری مشکل را تشدید می‌کند. (برای دریافت اطلاعات بیشتر در این مورد به زبان انگلیسی به این سایت مراجعه کنید: Drug and alcohol abuse.(
  • نداشتن اعتماد به نفس: افسردگی می‌تواند موجب احساس زشتی، شرم، شکست و بی‌ارزشی شود یا اینکه این احساسات را تشدید کند.
  • اعتیاد به اینترنت: نوجوانان ممکن است برای فرار از مشکلاتشان به اینترنت پناه ببرند ولی استفاده بیش از حد، نوجوان را بیش از پیش منزوی می‌کند و در نتیجه احتمالاً افسرده‌تر می‌شود. (برای دریافت اطلاعات بیشتر در این مورد به زبان انگلیسی به این سایت مراجعه کنید: Internet addiction.)
  • بی پروا شدن: نوجوانان افسرده ممکن است رفتارهای خطرناک (مثل رانندگی بی‌ملاحظه و خطرناک، استفاده بیش از اندازه مشروبات الکلی و یا رفتار جنسی پرخطر) از خود نشان دهند.
  • خشونت: بعضی از نوجوانان افسرده (مخصوصاً پسرانی که تحت اذیت و آزار دیگر پسران قرار دارند) رفتار خشونت آمیز از خود نشان می‌دهند. از خود بیزاری و آرزوی مرگ می‌تواند مبدل به رفتار خشونت آمیز و حتی قتل شود. مثلاً در دبیرستان کولومباین در ایالت کولورادوی آمریکا در آپریل ١٩٩٩ (فروردین ١٣٧٨)، دو دانش آموز اسلحه به دست گرفتند ١٢ نفر را به قتل رساندند، ٢١ نفر را مجروح و سپس خودکشی کردند. همچنین در دبستان سندی هوک در ایالت کانتیکت در دسامبر ٢٠١٢ (آذر ١٣٩١) یک جوان ٢٠ ساله مادرش را به قتل رساند، سپس ٢٠ کودک و ۶ تن از کارکنان دبستان را به ضرب اسلحه کشت و پس از آن خودکشی کرد.

افسردگی در نوجوانان همچنین با چند مشکلات روحی و روانی دیگر نیز مرتبط است، مانند اختلال در غذا خوردن و یا خودآزاری.

 علائم هشدار دهنده خودکشی در نوجوانان

نوجوانان و خودکشی

برای دریافت اطلاعات بیشتر درباره خطرها، علائم هشدار دهنده و نیز طرز برخورد در زمان بحران، به سایت زیر در مورد پیشگیری از خود کشی مراجعه کنید (به انگلیسی): Suicide Prevention.

نوجوانان بسیار افسرده معمولاً به خودکشی فکر می‌کنند یا اینکه درباره آن حرف می‌زنند یا حتی برای جلب توجه سعی می‌کنند خودکشی کنند. ولی متاسفانه تعداد زیادی از آنها نیز واقعاً خودکشی می‌کنند. به همین دلیل باید همیشه تفکر و گفتگو در این مورد را جدی گرفت.

برای اکثریت قریب به اتفاق نوجوانانی که به خودکشی فکر می کنند، افسردگی و دیگر اختلالات روحی و روانی نقش عمده‌ای بازی می‌کنند. در نوجوانانی که از مواد مخدر یا مشروبات الکلی استفاده می‌کنند، خطر خودکشی دوچندان می‌شود. از آنجایی که خطر خودکشی همیشه واقعیتی است که وجود دارد، نوجوانان افسرده باید تحت نظر قرار بگیرند تا نشانه‌های افکار و یا مکالمه‌های در مورد خودکشی در آنان نادیده گرفته نشود.

نشانه‌های هشدار دهنده خودکشی در نوجوانان افسرده:

  • صحبت یا شوخی کردن در مورد خودکشی
  • گفتن حرف هایی از قبیل: «بهتر است بمیرم»، «کاشکی برای همیشه ناپدید شوم»، «هیچ راه چاره‌ای نیست».
  • خیال بافی یا حرف مثبت زدن در مورد مرگ مثلاً «اگر می‌مردم، مردم مرا بیشتر دوست می‌داشتند».
  • قصه یا شعر نوشتن در مورد مرگ، مردن و یا خودکشی.
  • نشان دادن رفتار بی‌ملاحظه و خطرناک، یا درگیر شدن در تصادف هایی که به دیگران یا به خود صدمه می‌زند.
  • هدیه کردن یا رها کردن اشیائی که پیش از این آن را دوست داشتند.
  • خداحافظی کردن با دوستان و خویشان مثل اینکه دیدار مجددی در کار نخواهد بود.
  • جستجوی سلاح، دارو یا دیگر لوازم برای خودکشی.

 تشویق یک نوجوان افسرده به حرف زدن در مورد مشکلاتش

اگر فکر می‌کنید که فرزندتان یا نوجوانی که می‌شناسید افسرده است، بدون وقفه چیزی بگویید. حتی اگر مطمئن نیستید که مشکل افسردگی است یا چیز دیگری، رفتار یا عواطف مشکل سازی که در این نوجوان می‌بینید نشانه‌های یک مشکل واقعی هستند.

چه این مشکل افسردگی باشد چه نباشد، به هر حال باید برطرف شود و هرچه زودتر بهتر. نگرانی خود را با مهر و محبت با نوجوان در میان بگذارید بدون اینکه پیش قضاوتی کنید. علائم افسردگی را به او گوشزد کنید و بگویید که به چه دلیل نگرانش هستید. سپس تشویقش کنید که مشکلاتش را با شما در میان بگذارد.

ممکن است که او تمایلی به حرف زدن نداشته باشد، شاید احساس شرم کند یا اینکه بترسد حرفش موجب سوء تفاهم شود. یا اینکه نداند چطور مشکلش را بیان کند.

اگر نوجوان ادعا می‌کند که هیچ مشکلی ندارد ولی دلیل قانع کننده‌ای برای رفتارهای نشان دهنده افسردگی ندارد، به حس و غریزه خود اعتماد کنید. انکار حس قدرتمندی است. به علاوه، این نوجوان شاید باور نداشته باشد که آنچه احساس می‌کند نتیجه افسردگی است.

حمایت عاطفی: به نوجوان افسرده بگویید از هر کاری  که از دستتان بر‌ می‌آید دریغ نخواهید کرد و اینکه بدون هیچ قید و شرطی از وی حمایت خواهید کرد. بیش از حد از وی سئوال نکنید. نوجوانان دوست ندارند که با آنان مثل کودک رفتار کنید یا اینکه مورد بازجویی قرار دهید. به وضوح بیان کنید که آماده حمایت از او هستید.

ملایم برخورد کنید ولی پافشاری کنید: اگر نوجوان در اولین برخورد سفره دلش را برای شما باز نکرد، مسئله را رها نکنید. صحبت کردن در مورد افسردگی برای نوجوانان می‌تواند بسیار مشکل باشد. خواسته‌های او را محترم بشمارید ولی تاکید کنید که نگران هستید و اینکه هر موقع او خواست، به حرفش گوش خواهید داد.

بدون موعظه کردن به حرفش گوش دهید: وقتی نوجوان شروع به حرف زدن کرد، ایراد نگیرید و انتقاد نکنید. مهم این است که او با شما ارتباط برقرار کرده است. پند و اندز یا اولتیماتوم ندهید.

احساسات وی را جدی بگیرید: سعی نکنید او را قانع کنید که نباید افسرده باشد، حتی اگر دلایل ناراحتی‌اش خنده‌دار یا غیر منطقی به نظر می‌رسد. تصدیق کنید که احساس درد یا غم می‌کند. بدون اینکار ممکن است که فکر کند احساساتش را جدی نمی‌گیرید.

 درمان برای افسردگی نوجوانان

بدون درمان، افسردگی آسیب‌های بسیاری به همراه خواهد داشت. صبر نکنید که علائم افسردگی خود به خود ناپدید شوند. اگر نشانه‌های افسردگی را در نوجوانی می‌بینید به روانشناس مراجعه کنید.

وقت دکتر بگیرید که فرزندتان معاینه شود. آماده باشید که علائم افسردگی را به طور دقیق و با جزییات برای دکتر بازگو کنید: چند وقت است که این علائم در وی دیده می‌شود، زندگی روزمره او را چگونه تحت تاثیر قرار داده است و چه صفات و خصوصیات فردی از او سر می‌زند. همچنین اگر کسی از خویشان از افسردگی یا دیگر اختلالات روانی رنج می‌برد، به دکتر اطلاع دهید. برای تشخیص افسردگی، دکتر باید معاینه کامل جسمی و آزمایش خون انجام دهد که دلایل جسمی افسردگی را تشخیص دهد.

متخصص افسردگی پیدا کنید

اگر مشکلات جسمی وجود ندارد که موجب افسردگی این نوجوان می‌شود، از دکتر بخواهید که یک روانشناس یا روانپزشک متخصص نوجوانان را به شما معرفی کند. افسردگی نوجوانان مسئله پیچیده‌ای است مخصوصاً طرز درمان آن از راه دارو. برای درمان نوجوان سعی کنید روانشناسی پیدا کنید که در مورد افسردگی آموزش دیده باشد و دارای تجربه معالجه نوجوانان باشد.

برای انتخاب چنین متخصصی، نظر نوجوان را بپرسید. نوجوانان وابسته والدین هستند که تصمیمات مربوط به سلامتی آنان را بگیرند. بنابراین در زمان تصمیم گیری نظر وی را بپرسید. اگر نوجوان نمی‌تواند در مکالمه با روانشناس احساس راحتی کند یا اینکه نمی‌تواند با وی واقعاً ارتباط بر قرار کند، به دنبال یک روانشناس دیگر بگردید که ممکن است بیشتر مناسب نوجوان باشد.

تنها به دارو اتکا نکنید.

با روانشناس در مورد درمان فرزند نوجوانتان صحبت کنید. برای معالجه افسردگی نوجوانان درمان های متعددی وجود دارد از جمله جلسه‌های تک نفری گفتگو با روانشناس، جلسه‌های گروهی یا خانوادگی و یا تجویز دارو. برای مطالعه بیشتر در این مورد به زبان انگلیسی، به این سایت مراجعه کنید: Treatment options for depression.

جلسه‌های تک نفری گفتگو با روانشناس معمولاً بهترین راه درمان افسردگی خفیف یا متوسط است. در طی دوره درمان، مشکلات افسردگی نوجوان ممکن است حل شوند. در غیر این صورت، شاید لازم باشد دارو تجویز شود. ولی داروهای ضد افسردگی تنها باید بخشی از برنامه درمانی باشند.

متاسفانه برخی از والدین احساس می‌کنند که دارو به آنها تحمیل شده است و درمان‌های دیگری که ممکن است گران‌تر یا وقت‌گیرتر باشند به اندازه کافی مورد بررسی قرار نگرفته‌اند. ولی معمولاً وقت هست که درمان‌های مختلف را بررسی کنید و سپس یکی از آنها را انتخاب کنید؛ مگر اینکه نوجوان در معرض خطر خودکشی باشد که در این صورت شاید دارو و نظارت دائم لازم باشد.

خطرات استفاده از داروهای ضد افسردگی

در موارد افسردگی شدید، دارو می‌تواند علائم آن را کم کند. ولی دارو همیشه بهترین راه درمان نیست. داروها خطرات و عوارض جانبی به دنبال دارند که شامل مواردی می‌شوند که مختص کودکان و نوجوانان است. مهم است که پیش از شروع استفاده از دارو، مزیت ها و ضررهای دارو را شناسایی کنید. برای مطالعه بیشتر در این مورد به زبان انگلیسی، به این سایت مراجعه کنید:  Weigh the benefits against the risks.

داروهای ضد افسردگی و مغز نوجوانان

داروهای ضد افسردگی برای بزرگسالان طراحی شده‌اند و روی بزرگسالان آزمایش شده‌اند. تاثیر آنها روی نوجوانان که مغزشان در حال رشد است، هنوز کاملاً شناخته شده نیست. برخی پژوهشگران نگران آن هستند که استفاده از داروهایی از قبیل پروزک (Prozac) برای کودکان و نوجوانان در رشد طبیعی مغز اختلال ایجاد کند. مغز نوجوانان در حال رشد سریع است و داروهای ضد افسردگی ممکن است در آن تاثیر داشته باشد، مخصوصاً در فعالیت مغز برای مدیریت استرس و تنظیم طبیعی عواطف و احساسات مختلف.

علائم هشدار دهنده خودکشی در نوجوانان در اثر استفاده از داروهای ضد افسردگی

داروهای ضد افسردگی ممکن است که خطر افکار و رفتار خودکشی را در نوجوانان افزایش دهد. در ایالات متحده، «اداره نظارت بر غذا و دارو» (Food and Drug Administration) سازمان های داروسازی را ملزم می‌کند که روی بطری داروهای ضد افسردگی هشدار اکید خطر خودکشی را چاپ کنند. این هشدار عبارتست از خطر خودکشی ناشی از داروهای ضد افسردگی برای کودکان، نوجوانان و جوانان تا سن ٢۴ سالگی. بیشترین خطر خودکشی در ٢ ماه اول استفاده از دارو است.

در مدت استفاده از داروهای ضد افسردگی بعضی از نوجوانان و جوانان با خطر خودکشی بیشتری مواجه هستند: نوجوانان مبتلا به اختلال دو قطبی، و کسانی که در میان خویشان آنها فردی که مبتلا به اختلال دو قطبی است یا سعی کرده است خودکشی کند وجود دارد.

نوجوانانی که از داروهای ضد افسردگی استفاده می‌کنند باید تحت نظارت از نزدیک باشند که علائم تشدید افسردگی در آنان را تشخیص دهد. این علائم عبارتند از: نشانه‌های جدید یا شدیدتر پریشانی و آشفتگی، تحریک پذیری و یا عصبانیت. تغییرات غیرعادی رفتاری نیز ممکن است خطرناک باشد.

براساس راهنمایی «اداره نظارت بر غذا و دارو»، پس از استفاده از داروهای ضد افسردگی یا افزایش مقدار دارو، نوجوان باید در این مواقع به دکتر مراجعه کند:

  • یک بار در هفته برای ۴ هفته اول
  • دو هفته یک بار برای ماه بعد از آن
  • ١٢ هفته پس از شروع استفاده از دارو
  • بیش از آن در صورت وجود مشکلات دیگر

 علائم خطرناک برای نوجوانانی که از داروهای ضد افسردگی استفاده می‌کنند

اگر علائم زیر را مشاهده می‌کنید، به دکتر مراجعه کنید:

  • افکار جدید یا بیشتر در مورد خودکشی
  • تلاش برای خودکشی که خوشبختانه موفق آمیز نبوده است
  • افسردگی یا افسردگی بیشتر
  • اضطراب یا اضطراب بیشتر
  • احساس پریشانی یا بی قراری شدید
  • حمله هراس
  • بی‌خوابی
  • تحریک پذیری یا تحریک پذیری بیشتر
  • پرخاشگری، عصبانیت یا خشونت
  • انجام فعالیت های خطرناک بدون تفکر درباره آن
  • فعالیت بیش از حد و غیرعادی یا حرف زدن بیش از حد معمول (جنون خفیف یا hypomania، شیدایی یا mania)
  • دیگر تغییرات غیرعادی رفتاری

 حمایت عاطفی از نوجوان تحت درمان افسردگی

اگر نوجوان افسرده تحت درمان است، مهمترین کار شما این است که به حرفش گوش دهید و از او حمایت کنید. اکنون بیش از پیش نوجوان احتیاج دارد که بداند که مورد توجه است، نزد شما پذیرفته می‌شود و از وی مراقبت خواهد شد.

  • او را درک کنید. زندگی با یک نوجوان افسرده ممکن است خسته کننده و مشکل باشد. ممکن است برخی اوقات دچار احساس خستگی و فرسودگی، مطرود شدن، ناامیدی، آشفتگی و یا دیگر عواطف منفی شوید. در این مدت به خاطر داشته باشید که نوجوانتان عمداً شما را آزار نمی‌دهد. او بیش از شما رنج می‌برد. پس صبور باشید و سعی کنید حالش را درک کنید.
  • تشویقش کنید که نرمش و ورزش کند. ورزش می‌تواند برای تسلی افسردگی بسیار موثر باشد. راه‌هایی پیدا کنید که در زندگی روزمره نوجوان، فعالیت های فیزیکی وجود داشته باشد. راه رفتن و یا دوچرخه سواری می‌تواند مفید باشد.
  • تشویقش کنید با دیگران معاشرت کند. انزوا افسردگی را بدتر می‌کند. تشویقش کنید با دوستانش رفت و آمد داشته باشد. پیشنهاد کنید که او و دوستانش را بیرون ببرید و فعالیت هایی پشنهاد کنید که ممکن است دوست داشته باشند انجام دهند: مثلاً رفتن به باشگاه، زمین فوتبال، یا کلاسهای هنر.
  • بر جریان معالجه اش از نزدیک نظارت کنید. اطمینان حاصل کنید که کلیه دستورالعمل های درمانش را اعمال می‌کند و در جلسه‌های با روانشناس شرکت می‌کند. داروهای ضد افسردگی باید طبق نسخه و دستورات دکتر استفاده شوند. به تغییرات رفتار وی توجه کنید و اگر افسردگی وی شدیدتر شد به دکتر خبر دهید.
  • اطلاعاتتان را در مورد افسردگی تقویت کنید. اگر فرزندتان بیماریی داشت که شما از آن آگاهی زیادی نداشتید، درباره آن مطالعه کنید که اطلاعات بیشتری به دست آورید. افسردگی هم همینطور است. هر چه بیشتر بدانید بیشتر می‌توانید به فرزندتان کمک کنید. فرزندتان را نیز تشویق کنید که اطلاعات بیشتری در مورد افسردگی به دست آورد. مطالعه در مورد افسردگی به فرزندتان خواهد آموخت که تنها نیست. همچنین در نتیجه مطالعه، فرزندتان درک بهتری از افسردگی خواهد داشت.

درمان افسرگی نوجوانان راه پر فراز و نشیبی است. صبور باشد. از هر موفقیت کوچک خوشحال شوید و در عین حال آماده باشید که گاهی به مشکلات برخورد کنید. مهمتر از همه اینکه بر علیه خودتان قضاوت نکنید و خانواده‌تان را با دیگران مقایسه نکنید. بدانید که تا وقتی هر چه از دستتان برمی‌آید برای بهبود فرزندتان انجام می‌دهید، پدر و مادر خوبی هستید.

 مراقبت از سایر اعضای خانواده وقتی یکی از فرزندان از افسردگی رنج می‌برد

به عنوان پدر یا مادر نوجوانی که افسرده است، شاید متوجه شوید که تمام انرژی خود را صرف درمان این نوجوان می‌کنید و ممکن است که گاهی از نیازهای سایر اعضای خانواده غفلت کنید. گرچه کمک به فرزند افسرده‌‌تان مهم بوده و اولویت دارد، اما لازم است که همه خانواده را قوی و سالم نگه دارید.

  • از خودتان مراقبت کنید. برای کمک به فرزند نوجوان افسرده‌تان، لازم است که خودتان سالم باشید و تفکر مثبت داشته باشید. از نیازهای خودتان چشم پوشی نکنید. استرس این موقعیت ممکن است احساسات و عواطف شما را تحت تاثیر قرار دهد. می‌بایست سلامت خودتان را حفظ کنید: غذای مناسب بخورید، به اندازه کافی بخوابید و برای خودتان وقتِ انجام کارهایی را که خوشحالتان می‌کنند در نظر بگیرید. برای مطالعه بیشتر در این زمینه به زبان انگلیسی، به این سایت مراجعه کنید: Take care of yourself.
  • برای خودتان از دیگران حمایت عاطفی بگیرید. با دوستانتان معاشرت کنید و یا در گروه‌های حمایت شرکت کنید. در صورت لزوم، برای خودتان به روانشناس مراجعه کنید. اشکالی ندارد که گاهی احساس ضعف، ناامیدی، درماندگی و یا عصبانیت کنید. به جای اینکه این احساسات را در درون خودتان نگه دارید، با دیگران درباره اینکه چطور افسردگی فرزندتان شما را تحت تاثیر قرار می‌دهد صحبت کنید.
  • با دیگر افراد خانواده رو راست باشید. برای «محافظت» از دیگر فرزندانتان، سعی نکنید مشکل افسردگی را انکار کنید. وقتی مشکلی وجود دارد، کودکان آن را احساس می‌کنند. اگر اطلاعات درست و واقعی را از شما به دست نیاورند، ممکن است که با استفاده از تخیلات قوی‌شان مشکلات را شدیدتر از آنچه که هست تصور کنند. با آنها رو راست باشید و بگذارید که سئوالاتشان را از شما بپرسند و احساساتشان را با شما در میان بگذارند.
  • دیگر فرزندانتان را فراموش نکنید. افسردگی در یکی از فرزندان، ممکن است در سایر اعضای خانواده احساس نگرانی و اضطراب ایجاد کند. خواهران و برادران ممکن است به توجه ویژه‌ای و یا حتی کمک روانشناس احتیاج داشته باشند که بتوانند با احساسات خود در مورد این وضعیت کنار بیایند.
  • دیگران را مقصر ندانید. تقصیر افسردگی فرزندتان را به عهده گرفتن یا دیگری را مقصر دانستن نه تنها مشکلی را حل نمی کند، بلکه به استرس همه افراد خانواده می‌افزاید. به علاوه، افسردگی در اثر مجموعه‌ای از مسائل مختلف به وجود می‌آید (مگر در مورد غفلت از فرزندان و یا سوء استفاده از کودکان). پس معمولاً هیچ کدام از اعضای خانواده مسئول افسردگی فرزندتان نیستند.

 دریافت کمک بیشتر درباره افسردگی در نوجوانان

  • برای مطالعه بیشتر درباره کمک به خویشتن و یا به یک دوست به زبان انگلیسی، به این سایت مراجعه کنید:Teenager’s Guide to Depression.
  • برای مطالعه بیشتر در مورد کمک به یک فرد افسرده و در عین حال مراقبت از خویشتن به زبان انگلیسی، به این سایت مراجعه کنید: Helping a Depressed Person.
  • برای مطالعه بیشتر درباره معالجه، داروها و تغییرات لازم در زندگی روزمره به زبان انگلیسی، به این سایت مراجعه کنید: Depression Treatment.
  • برای مطالعه بیشتر در مورد کمک به خویشتن و روش های مقابله با افسردگی به زبان انگلیسی، به این سایت مراجعه کنید: Dealing with Depression.
  • برای مطالعه بیشتر درباره داروهای ضدافسردگی به زبان انگلیسی، به این سایت مراجعه کنید:Antidepressants (Depression Medication)  .
  • برای مطالعه بیشتر درباره نوجوانانی که رفتار عصبانی، خشونت آمیز، تخلف، یا دیگر اختلالات رفتاری از خود نشان می‌دهند به این سایت مراجعه کنید (به زبان انگلیسی): Helping Troubled Teens.
  • برای مطالعه بیشتر به زبان انگلیسی درباره کمک به کودکان و نوجوانانی که تحت آزار و اذیت دیگر کودکان و نوجوانان قرار دارند، به این سایت مراجعه کنید: Dealing with Bullying.
  • برای مطالعه بیشتر به زبان انگلیسی درباره کمک به کودکان و نوجوانانی که در اینترنت تحت آزار و اذیت دیگر کودکان و نوجوانان قرار دارند، به این سایت مراجعه کنید: Dealing with Cyberbullying.
  • برای مطالعه بیشتر در مورد تفکر درباره خودکوشی به زبان انگلیسی به این سایت مراجعه کنید: Suicide Help.
  • برای مطالعه بیشتر به زبان انگلیسی درباره جلوگیری از خودکشی، به این سایت مراجعه کنید: Suicide Prevention.

 منابع بیشتر

اطلاعات عمومی در مورد افسردگی نوجوانان

اطلاعات کلی: برای درک بیشتر انواع مختلف افسردگی در نوجوانان و علائم آنها به این سایت مراجعه کنید (به انگلیسی): Depression.

افسردگی پسران: گرچه افسردگی در دختران بیشتر شیوع دارد، افسردگی پسران علائم و خطرات ویژه‌ای دارد. برای مطالعه در این مورد، به این مقاله به زبان انگلیسی مراجعه کنید: Depression in Boys.

افسردگی دختران: از تغییر هورمن‌ها گرفته تا تغییرات اجتماعی، دختران نوجوان به کمک بیشتری نیاز دارند. برای آموختن روشهای کمک به عنوان پدر و مادر، به این سایت مراجعه کنید (به انگلیسی): Depression in Girls.

 افسردگی و خودکشی

خودکشی در نوجوانان: برای مطالعه بیشتر در مورد آمار، خطرات، علائم هشداری، روش کمک به نوجوانان و روشهای مختلف برای حمایت از والدینی که فرزندانشان را از طریق خودکشی از دست داده‌‌اند، به این سایت مراجعه کنید: About Teen Suicide.

اطلاعات کلی: برای دریافت اطلاعات کلی و علائم هشدار خودکشی، به انگلیسی، به سایت زیر مراجعه کنید: Teenage Suicide.

 افسردگی نوجوانان و رفتارهای خشونت آمیز

علائم هشدار دهنده رفتارهای خشونت آمیز در نوجوانان: برای درک اینکه چرا نوجوانان رفتار خشونت آمیز از خود نشان می‌دهند، چه کسانی در خطرهستند و والدین برای کمک چه کار می‌توانند بکنند، به این سایت مراجعه کنید (به انگلیسی): Warning Signs of Youth Violence.

افسردگی و خشونت نوجوانان: با مطالعه این سایت می‌توانید اطلاعات بیشتری درباره رفتار خشونت آمیز در نوجوانان و رابطه احتمالی آن با افسردگی و اینکه والدین برای کمک چه کار می‌توانند بکنند، دریافت کنید (به انگلیسی): Depression and Violence in Teens.

 درمان افسردگی نوجوانان

درمان کودکانی که از اختلالات روانی رنج می‌برند: با مطالعه این سایت می‌توانید پاسخ اغلب پرسش‌های خود را در مورد اختلالات روانی در کودکان و افسردگی پیدا کنید (به انگلیسی): Treatment of Children with Mental Illness.

جستجوی روانشناس و روانپزشک برای کودکان و نوجوانان: برای مطالعه بیشتر درباره اینکه کجا و در چه زمانی می‌بایست برای فرزند خود از روانشناس کمک بگیرید، به این سایت مراجعه کنید (به انگلیسی): Child and Adolescent Psychiatrist Finder.

 برای معلمان:

خودکشی – تجربه نوجوانان: برای مطالعه گزارش یک معلم از خودکشی یکی از دانش آموزانش به زبان انگلیسی به این سایت مراجعه کنید: Suicide: A Teacher’s Experience. همچنین اطلاعات درباره روش های برخورد با نوجوانانی که ممکن است افسرده باشند در این سایت مندرج است.

افسردگی در مدرسه – تجربه یک دانش آموز: این گزارش از زبان نوجوانی نوشته شده است که در گذشته از افسردگی رنج می‌برده است و شامل اطلاعاتی می‌شود در مورد اینکه چگونه معلمان می‌توانند به دانش آموزان کمک کنند (به انگلیسی): Depression in School: A Student’s Trial.

 داروهای ضد افسردگی

راهنمای داروهای ضد افسردگی برای کودکان و نوجوانان: راهنمای «اداره نظارت بر غذا و دارو» که جواب دهنده سئوالهای متداول در مورد داروهای ضد افسردگی در نوجوانان است (به انگلیسی): Medication Guide: About Using Antidepressants in Children or Teenagers.

راهنمای والدین در مورد داروهای ضد افسردگی برای کودکان و نوجوانان: برای مطالعه اطلاعات کلی دولتی در مورد داروهای ضد افسردگی برای کودکان و نوجوانان به این سایت مراجعه کنید (به انگلیسی): Antidepressant Medications for Children and Adolescents: Information for Parents and Caregivers.