صفحه اصلی  »  بهزیستی
image_pdfimage_print
اسفند
۲۱
نگاهی به عملکرد بهزیستی در سال۹۶
این سو و آن سو خبر
۰
, , , ,
bigstock-Sad-Woman-Alone-On-Street-Subw-109476173-e1484062803727
image_pdfimage_print
Photo: Ocus Focus/bigstockphoto.com
در برخورد با آسیب‌های اجتماعی اولین نهادی را که مسؤول می‌دانیم، بهزیستی است؛ در کنار آن هرگاه نام معلولان می‌آید، نگاه‌ها به سمت بهزیستی می‌رود؛ همچنین برای بهبود وضعیت معیشتی بسیاری از گروه‌ها به سراغ بهزیستی می‌رویم. بر همین اساس حجم فعالیت‌های بهزیستی بالاست؛ البته بسیاری از فعالیت‌هایش با همکاری و هماهنگی سایر ارگان‌ها به انجام می‌رسد.

سازمان بهزیستی با وجود آن‌که در حوزه‌های مختلفی در حال فعالیت است اما در بررسی عملکرد یکساله‌اش می‌بینیم سرانجام بسیاری از طرح‌های مطرح‌شده از سوی این نهاد نامشخص است.

به گزارش مهرخانه، در برخورد با آسیب‌های اجتماعی اولین نهادی را که مسؤول می‌دانیم، بهزیستی است؛ در کنار آن هرگاه نام معلولان می‌آید، نگاه‌ها به سمت بهزیستی می‌رود؛ همچنین برای بهبود وضعیت معیشتی بسیاری از گروه‌ها به سراغ بهزیستی می‌رویم. بر همین اساس حجم فعالیت‌های بهزیستی بالاست؛ البته بسیاری از فعالیت‌هایش با همکاری و هماهنگی سایر ارگان‌ها به انجام می‌رسد.

زنان آسیب‌دیده و راه‌اندازی مراکزی که به انجام نرسید

فروردین‌ماه احمد خاکی، معاون اموراجتماعی بهزیستی استان تهران از راه‌اندازی مراکز غیراقامتی حمایت از زنان آسیب‌دیده و ویژه (مراکز راه نو) خبر داد. مراکز حمایت و بازپروری دختران و زنان در معرض آسیب اجتماعی حاد یا آسیب‌دیده اجتماعی (ویژه) به مراکزی اطلاق می‌شود که طبق وظایف قانونی محوله، دختران و زنان در معرض آسیب اجتماعی حاد و زنان ویژه را نگهداری یا به‌صورت غیرشبانه‌روزی تحت پوشش داشته و با ارائه خدمات تخصصی نظیر مددکاری اجتماعی، روان‌شناسی، بهداشتی، زمینه‌های توانمندسازی و بازگشت آن‌ها به زندگی سالم را از طریق پیوند مجدد با خانواده، آموزش، ایجاد اشتغال، کسب درآمد مشروع، ازدواج و تشکیل خانواده فراهم می‌کند.

در تعریف دختران و زنان در معرض آسیب اجتماعی حاد نیز آمده است: زنانی که به دلایلی همچون متشنج بودن خانواده، اغفال و… از کانون خانواده دور شده یا با سوء‌تفاهم از خانواده اخراج شده‌اند، به این ترتیب فاقد سرپرست مؤثر بوده و آمادگی، درایت یا توان کافی اقتصادی برای زندگی مستقل را نداشته و احتمال آسیب‌پذیری و برقراری روابط خارج از عرف در آن‌ها وجود دارد. همچنین زنانی که از طریق ایجاد روابط نامتعارف، کسب درآمد و گذران معیشت کرده یا به ارزش‌های اخلاقی اجتماعی پایبند نبوده و علی‌رغم مبادرت به روابطی، از این عمل انگیزه کسب درآمد را ندارند که این‌گونه افراد پس از تحمل مجازات قانونی به دلیل فقدان مکان زندگی و عدم پذیرش اجتماعی توسط مراجع قضایی به مراکز بازپروری معرفی می‌شوند یا به‌صورت خودمعرف برای بهره‌گیری از خدمات حمایتی و بازپروری مراجعه می‌کنند.

در آن زمان عنوان شد که ۲ مرکز بازپروری «آصف» ویژه افراد زیر ۱۸ سال و همچنین مرکز بازپروری «ارشاد» ویژه افراد بالای ۱۸ سال فعالیت کرده و شهرستان مجری این طرح نیز شمیرانات است. اما پس از آن اطلاعاتی از راه‌اندازی مرکزی جدید شنیده نشد.

سند ملی سالمندان

ابتدای امسال مسؤولان سازمان بهزیستی اعلام کردند که سند ملی سالمندان تدوین شده و به زودی به سازمان برنامه و بودجه کشور ارسال می‌شود تا در هیأت دولت تصویب و عملیاتی شود و طبق موارد پیش‌بینی‌شده در برنامه ششم توسعه، بخش‌هایی از آن در سال‌های مختلف این برنامه اجرا خواهد شد.

سرانجام پس از چندین ماه امیدواری برای تصویب این سند، در روز سوم دی به تصویب رسید.

از دیگر مباحث مطرح‌شده در حوزه سالمندان اعطای مجوز به سمن‌هایی با عناوین فرزانگان و مراکز نگهداری روزانه بود.

بیمه مراقبتی طولانی‌مدت

بیمه مراقبتی طولانی‌مدت به سالمندی که تحت مراقبت خود یا فرد دیگری است، تعلق می‌گیرد. در سند سالمندی به طور واضح به این موضوع اشاره شده است. اطلاعی از به سرانجام رسیدن این طرح وجود ندارد.

بانک اطلاعات سالمندان

بحث بانک اطلاعات سالمندان جزو موضوعاتی بود که ابتدای امسال به‌عنوان یکی از جدی‌ترین برنامه‌های بهزیستی در حوزه سالمندان مطرح شد. پس از آن در مردادماه از برگزاری اقدامات و جلسات اولیه برای ایجاد بانک اطلاعات جامع سالمندان خبری منتشر شد. اما از آن زمان به بعد صرفاً تاکیداتی بر ایجاد این بانک اطلاعاتی منتشر می‌شد و خبری دقیق در رابطه با شروع به کار جمع‌آوری اطلاعات سالمندان منتشر نشد.

راه‌اندازی کلوپ‌های سالمندی

به گفته مسؤولان سازمان بهزیستی کلوپ‌های سالمندی از دیگر بحث‌هایی است که به دنبال اجرای آن بوده‌اند. قرار بود در این کلوپ‌ها، به هر آن‌چه اوقات فراغت سالمندان را پر می‌کند، بپردازند. براساس قول مسؤولان قرار بود این کلوپ‌ها تا پایان سال ۹۶ راه‌اندازی شود که شاهد این اتفاق نبودیم.

راه‌اندازی دانشگاه نسل سوم

دانشگاه نسل سوم، برنامه‌ای دیگری است که بهزیستی در حوزه سالمندان تصمیم به اجرای آن داشت و طبق اعلام مسؤولان در اوایل سال جاری دو دانشگاه آماده بودند. در این طرح، کلیه آموزش‌هایی که در درجه اول برای سالمندان و در درجات بعدی برای اعضای خانواده و افراد مرتبط با سالمندان نیاز است، ارائه می‌شود. هدف از این آموزش‌ها این است که سالمندان به‌روز شوند، بتوانند در جامعه اثرگذار باشند و به سالمندان دیگر نیز آموزش دهند.

به گفته مسؤولان قرار بود در سال ۹۶ حتماً از این طرح بهره‌برداری شود. هرچند پس از مدتی به‌طور جدی مطرح شد که قرار است دانشگاه سالمندان در دانشگاه علوم پزشکی رفسنجان راه‌اندازی شود اما هیچ خبری از راه‌اندازی یا عدم راه‌اندازی آن منتشر نشد. البته پیش از این برای اولین‌بار در ایران در سال ۱۳۹۱ دانشگاه علوم پزشکی زاهدان اقدام به راه‌اندازی دانشگاه نسل سوم کرده بود.

(در همین زمینه: آموزش سالمندان در نخستین دانشگاه سالمندان کشور/ باید برای روبه‌روشدن با سالمندی جمعیت آماده شویم)

طرح مراقبین خانگی و مشکل کمبود بودجه

تیرماه معاون توانبخشی سازمان بهزیستی از تحت پوشش قرار گرفتن ۱۰ هزار نفر از سالمندان و معلولان کشور در طرح مراقبین خانگی طی سال‌های اخیر خبر داد و اعلام کرد که طبق برآوردهای صورت‌گرفته در نظر داشتیم این طرح را برای ۲۵۰ هزار معلول اجرایی کنیم اما متأسفانه کمبود بودجه و اعتبارت مانع اجرای آن شد.

براساس این طرح افراد از کانون خانواده فاصله نمی‌گیرند و از تعداد متقاضیان برای نگهداری در مراکز شبانه‌روزی بهزیستی کاسته می‌شود. در مرحله اول مراقب خانگی از بین اعضای خانواده انتخاب می‌شود و در صورت نداشتن خانواده، تعیین مراقب از خارج از خانواده صورت می‌گیرد. البته از سوی سازمان بهزیستی کشور مبالغی به عنوان کمک‌هزینه نگهداری به مراقبان تعلق می‌گیرد. در این طرح به وسایل مورد نیاز معلول نیز توجه شده است؛ به طوری‌که اگر برای نگهداری معلول در منزل به تهیه تجهیزات ویژه و خاص از جمله تخت مخصوص و مناسب‌سازی محیط نیاز باشد، از سوی بهزیستی تأمین می‌شود. پیش از آغاز به کار، مراقبین خانگی در دوره‌های آموزشی سازمان بهزیستی شرکت می‌کنند و با نحوه مراقبت از سالمندان و معلولان آشنا می‌شوند. ۲ نوع مراقب برای معلولان و سالمندان در این طرح پیش‌بینی شده است.

(در همین زمینه: سند ملی سالمندان و پیش‌بینی حمایت‌هایی از خانواده‌ها/ ورود بنیادهای زیر نظر بهزیستی به موضوع مراقبین خانگی)

(در همین زمینه: طرح مراقبین خانگی و توجه ویژه به زنان سالمند/ برنامه‌هایی برای پرکردن اوقات فراغت زنان سالمند)

سامانه الکترونیک ثبت مداخلات طلاق

سامانه الکترونیک ثبت مداخلات طلاق به‌صورت پایلوت در پنج شهر خراسان رضوی اجرا شد و قرار بود تا پایان فروردین ماه نقاط قوت و ضعف آن بررسی شود و در سال ۹۶ به ۱۱ استان کشور توسعه یابد. اما در فروردین‌ماه اعلام شد که تا پایان سال راه‌اندازی سامانه الکترونیک ثبت مداخلات طلاق در تمام استان‌ها اجرا می‌شود. همچنین اعلام شد که تا پایان خرداد در ۱۰ استان با بیشترین نرخ طلاق راه‌اندازی می‌شود. تهران، البرز، اصفهان، فارس، گیلان، مازندران، مرکزی، قم، کرمانشاه، خراسان رضوی و خوزستان (بدون ترتیب) بیشترین نرخ طلاق کشور را دارند.

براساس این سامانه، افراد قبل از ورود به دادگاه‌ها و ثبت رسمی دادخواست طلاق و پیش از آن‌که بخواهند وارد چرخه وکلا شوند، از همان ابتدا به چرخه خدمات مددکاری و روان‌شناسی ورود پیدا می‌کنند و در جهت حل منازعات زناشویی آن‌ها اقدام می‌شود. بررسی‌های اولیه نشان داد که ۱۸ تا ۲۰ درصد زوجینی که از طرف دادگستری به مراکز این سامانه ارجاع داده شده‌اند، در پیگیری ۶ ماهه تا یک‌ساله به سازش رسیده‌اند.

با وجود وعده‌هایی برای راه‌اندازی این طرح در ۱۰ استان تا پایان خرداد، سرانجام در شهریورماه و در ۱۱ استان راه‌اندازی شد. در دی‌ماه نیز اعلام شد که ۱۹۵ مرکز مداخله کاهش طلاق در کشور ایجاد شده است و در آخرین اخبار در نیمه اسفندماه، کرمانشاه نیز جزو دارندگان این سامانه شد. با این وجود خبری از اجرای آن در کل استان‌ها مطرح نشد.

(در همین زمینه: راه‌اندازی سامانه الکترونیک ثبت مداخلات طلاق در تمام استان‌ها)

(در همین زمینه: شیب رشد طلاق کاهش یافته است، نه طلاق/ تفاوت مراکز مشاوره ناجا و بهزیستی)

راه‌اندازی مرکز مشاوره خانواده در کنار دادگاه‌ها

براساس اعلام مسؤولان بهزیستی در دی‌ماه، قرار بود تا پایان سال ۱۳۰ مرکز مشاوره خانواده در تهران در کنار دادگاه‌ها تشکیل ‌شود که هنوز خبری از آن نیست.

افزودن شیفت به سامانه تلفنی خط ملی اعتیاد

ابتدای امسال عنوان شد که یکی از اولویت‌های مرکز توسعه و پیشگیری و درمان اعتیاد سازمان بهزیستی در سال ۹۶ افزودن یک شیفت کاری به سامانه خط ملی اعتیاد است که در صورت اجرای این طرح، مدت زمان فعالیت این سامانه تا ساعت ۱۲ شب افزایش پیدا می‌کند.

آبان‌ماه مسؤولان بهزیستی اعلام کردند که اضافه نکردن خطوط ملی اعتیاد، ناشی از همکاری نکردن لازم از سوی ستاد مبارزه با مواد مخدر در تأمین اعتبار مورد نیاز برای گسترش این سامانه تلفنی است.

سند راهبردی کنترل و کاهش طلاق

مردادماه مسؤولان بهزیستی از تدوین سند کنترل و کاهش طلاق در کشور خبر دادند. به گفته آن‌ها سند کنترل و کاهش طلاق در مرحله‌ای است که باید چند نشست کشوری داشته باشیم تا نظرات تمام دستگاه‌ها اخذ شود؛ زیرا لزوماً سازمان بهزیستی به تنهایی نباید فعالیت کند و در این فرآیند نقش تمام دستگاه‌ها پیش‌بینی می‌شود.

در آن زمان و مطابق اعلام بهزیستی پیش‌بینی می‌شد سند راهبردی کنترل و کاهش طلاق نیز تا پایان امسال رونمایی ‌شود. با این وجود براساس اطلاعات منتشرشده، اولین جلسه بررسی این سند در تاریخ ٨ اسفند امسال برگزار شده است و به نظر نمی‌رسد در روزهای پایانی سال شاهد به نتیجه رسیدن آن باشیم.

(در همین زمینه: سند راهبردی کنترل و کاهش طلاق تا پایان سال رونمایی می‌شود)

خانه امن

اردیبهشت‌‌ماه اعلام شد که خانه‌های امن استان‌های تهران، کرمانشاه، سیستان و بلوچستان، خراسان جنوبی و رضوی و آذربایجان شرقی به صورت مستقل فعالیت می‌کنند و در سال جاری این مراکز در کشور توسعه خواهند یافت؛ به طوری‌که تعداد خانه‌های امن کشور به ۱۵ واحد خواهد رسید. بر این اساس خانه‌های امن در استان‌های بوشهر، قزوین، هرمزگان، ایلام، اصفهان، خوزستان و خراسان شمالی نیز فاز غربالگری و شناسایی را به اتمام رسانده و در سال جاری به‌صورت مستقل راه‌اندازی خواهند شد.

در سوم مرداد همزمان با افتتاح خانه امن در گرگان اعلام شد که در سطح کشور ۲۲ خانه امن وجود دارد که از این تعداد ۱۵ خانه امن در اختیار بخش خصوصی و ۷ خانه امن در اختیار بخش دولتی قرار دارد.

(در همین زمینه: چرا ظرفیت خانه‌های امن کم است؟/ شماره‌هایی که افراد در معرض خشونت خانگی می‌توانند با آنها تماس بگیرند)

تدوین پروتکل آموزش به مرتکبین خشونت

تدوین و تصویب پروتکل آموزش به مرتکبین خشونت نیز یکی از برنامه‌های معاونت امور اجتماعی سازمان بهزیستی کشور در سال جاری بود؛ به ‌طوری‌که برگزاری دوره‌های مخصوص مرتکبین خشونت به‌منظور کاهش خشونت آن‌ها انجام بگیرد. البته از سرانجام این طرح نیز اطلاعی در دست نیست.

تدوین سند حمایت از قربانیان خشونت

از زمستان سال ۹۵ پیش‌نویس سند حمایت از قربانیان خشونت در سازمان بهزیستی آغاز شد. پس از برگزاری جلساتی سرانجام در مردادماه اعلام شد که این سند راهبردی در حال تدوین است و باید به‌روزرسانی شود.

غربالگری اوتیسم

تیرماه غربالگری اوتیسم توسط سازمان بهزیستی در قالب برنامه ملی غربالگری، تشخیص و مداخله آنلاین در اختلال طیف اوتیسم در سراسر کشور در تمامی استان‌های کشور که دارای مراکز روزانه آموزشی و توانبخشی اختلال طیف اتیسم هستند، به‌صورت آنلاین آغاز به کار کرد.

در این برنامه، تمامی کودکان ۲ تا ۵ ساله مراجعه‌کننده به پایگاه‌های غربالگری و تشخیص آن استان (مراکز روزانه آموزش و توانبخشی اختلال طیف اوتیسم)، توسط والدین و با راهنمایی مربیان و کارشناسان آموزش‌دیده، از نظر احتمال دارابودن علایم این اختلال، مورد سنجش و غربال قرار خواهند گرفت. سپس در صورت مشکوک‌بودن کودک به ابتلای این اختلال، اجرای آزمون تشخیصی انجام می‌شود و در صورت قطعی‌شدن تشخیص، کودک به مراکز آموزشی و توانبخشی اختلال طیف اوتیسم استان جهت مداخلات مرکزمحور و خانواده‌محور ارجاع می‌شد.

(در همین زمینه: رنج‌های کودکان مبتلا به اوتیسم در سایه فقدان خدمات بیمه‌ای)

اورژانس اجتماعی

اردیبهشت‌ماه اعلام شد که مقرر شده در سال جاری، ۱۴۰ مرکز اورژانس اجتماعی جدید در شهرهای بالای ۵۰ هزار نفر تأسیس شود. بار دیگر در مردادماه مسؤولان بهزیستی اعلام کردند که در حالی‌که تاکنون ۱۹۰ مرکز اورژانس اجتماعی داشتیم، برای اولین‌بار امسال ۱۶۰ اورژانس اجتماعی جدید را راه‌اندازی می‌کنیم. با این وجود سرانجام در روزهای آخر شهریور فعالیت ۱۵۰ مرکز اورژانس اجتماعی در سراسر کشور آغاز شد.

افتتاح مراکز مداخله در بحران

مرکز مداخله در بحران یکی از مراکز بهزیستی است که با هدف کنترل و کاهش بحران های فردی، خانوادگی و اجتماعی از طریق ارائه خدمات فوری و تخصصی لازم به افراد آسیب‌دیده اجتماعی یا در معرض آسیب اجتماعی راه‌اندازی و در ابتدای سال جاری ۲۴ مرکز مداخله جدید افتتاح شد.

پرداخت دیه زنان سرپرست خانوار

اردیبهشت‌ماه اعلام شد که بهزیستی دیه جرایم غیرعمد ۲۰ زن سرپرست خانوار را پرداخت کرد. بر این اساس دیه ۱۵ زن سرپرست خانوار از ۱۵ استان کم‌برخوردار و پنج زن سرپرست خانوار شهرستان‌های استان تهران پرداخت شد. به گفته مسؤولان بیش از ۹۰ درصد این زنان، ناخواسته سر از زندان درآورده‌اند و کانون خانواده آن‌ها از هم گسیخته شده است.

راه‌اندازی مرکز ترک اعتیاد زیر ۱۸ سال

اردیبهشت‌ماه اعلام شد که سازمان بهزیستی مرکزی را برای افراد زیر ۱۸ سال شامل کودکان بی‌سرپرست و بد‌سرپرست که از سوی نیروی انتظامی به بهزیستی ارجاع داده می‌شوند در نظر گرفته است و در این مرکز کار سم‌زدایی انجام می‌شود. این افراد پس از طی فرآیند درمان، در صورتی‌که شرایط لازم برایشان فراهم باشد، به خانواده برگشته و در غیر این صورت، به مراکز سازمان بهزیستی از جمله شبه‌خانواده‌ها ارجاع داده می‌شوند.

براین اساس در زاهدان یک مرکز برای دختران و یک مرکز برای پسران راه‌اندازی شد. عمده گروه هدف این مراکز کودکانی هستند که سرپرست ندارند یا سرپرست‌شان فاقد وجاهت قانونی برای نگهداری از این کودکان است. مثلاً هر دو سرپرست ممکن است در زندان یا معتاد باشند یا نتوانند خانواده را اداره کنند. در زاهدان حدود ۱۱۰ تا ۱۱۵ کودک دختر و پسر درمان شدند

مراکز کودک و خانواده

مراکز کودک و خانواده یکی از مراکز روزانه برای کمک به کودکان کار و خانواده‌های آن‌هاست. طی سال جاری مرکز حمایتی آموزشی کودک و خانواده در پیشاهنگی کرج افتتاح شد و قرار بود گسترش یابد اما اطلاعی از افتتاح مراکز جدید شنیده نشد.

مراکز تارک

کودکانی که عمدتاً بدسرپرست یا گاهی بی‌سرپرست هستند، برای ورود به مراکز شبه‌خانواده و اقامت طولانی‌مدت در آن‌جا، یک فرآیند آماده‌سازی را طی می‌کنند. این فرآیند آماده‌سازی در گذشته در خانه تربیتی انجام می‌شد اما در حال حاضر نام این مراکز به خانه‌های توانمندسازی اجتماعی- روانی کودکان (تارک) تغییر کرده است. مراکز تارک، مراکزی تخصصی هستند و کودکانی که ابتدا می‌خواهند وارد سیستم بهزیستی شوند، در این خانه‌ها اقامت می‌کنند. به گفته مسؤولان بهزیستی، این فرآیند به‌ویژه برای کودکان ۱۲ تا ۱۸ ساله انجام می‌شود. زیرا سن‌شان بیشتر است و رفتارهایی در آن‌ها نهادینه شده؛ در نتیجه نیاز به کار بیشتر روانی- اجتماعی دارند.

خردادماه صرفاً تهران و البرز دارای مراکز تارک بودند اما براساس اعلام مسؤولان در سایر مراکز کلان‌شهرها نیز در حال راه‌اندازی است. حدود ۱۲ استان مراکز قدیمی خانه‌های تربیتی دارند و معمولاً در اتاقی در مراکز شبه‌خانواده آماده‌سازی صورت می‌گیرد که آن‌ها به‌روزرسانی می‌شوند تا بتوانند استاندارد مرکز تارک را پیدا کنند.

مقرر بود تا پایان امسال تمام استان‌ها دارای مراکز توانندسازی اجتماعی- روانی کودکان به تفکیک دختر و پسر شوند. با گذشت مدتی کوتاه در اصفهان و فارس مراکز تارک راه‌اندازی شد اما خبری از سایر استان‌ها شنیده نشد.

(در همین زمینه: مراکز تارک با خدمات تخصصی‌تر جایگزین خانه‌های تربیتی می‌شود)

راه‌اندازی مراکز جامع خدمات بهزیستی

تیرماه از سوی مسؤولان بهزیستی اعلام شد که راه‌اندازی مراکز جامع خدمات بهزیستی در مناطق محروم و حاشیه‌نشین کشور در دستور کار بهزیستی قرار گرفته است. به گفته مسؤولان ۳۰ شهرستان به‌عنوان محروم‌ترین نقاط ایران شناسایی شده بودند که برنامه‌های خود را برای راه‌اندازی مراکز جامع خدمات بهزیستی در آن‌ها تا پایان سال ارائه کردند و در گام بعدی اجرای این طرح نیز این مراکز جامع در ۱۲۰ منطقه حاشیه‌نشین کل کشور راه‌اندازی خواهد شد.

در آن زمان یک مرکز جامع خدمات بهزیستی در استان سیستان و بلوچستان و یک مرکز در حاشیه شهر مشهد با توجه به افزایش حاشیه‌نشینی در اطراف مشهد مقدس راه‌اندازی شده بود و قرار بود به زودی سه مرکز در استان‌های کرمان، کرمانشاه و خوزستان راه‌اندازی شود. با گذشت چند روز و در آستانه هفته بهزیستی انوشیروان محسنی‌بندپی، رییس سازمان بهزیستی کشور از راه‌اندازی این مراکز خبر داد. به گفته او در حوزه خدمات CBR یا مرکز جامع خدمات بهزیستی، هم‌اکنون بالغ بر ۴۲۰ هزار نفر از خدمات CBR روستایی سازمان بهزیستی بهره‌مند شدند.

به دنبال این اظهارات، روزهای پایانی تیرماه شاهد راه‌اندازی پایگاه‌هایCBR در برخی شهرهای کشور بودیم؛ به‌ طوری‌که در اولین افتتاح، رییس سازمان بهزیستی کشور با حضور در مرکز سراوان، آن را افتتاح کرد و همزمان ۲۰ پایگاه CBR شهرهای محروم کشور در ۶ استان سیستان و بلوچستان، خراسان رضوی، چهارمحال بختیاری، خوزستان، گلستان و کرمان به صورت ویدئوکنفرانس افتتاح شد. از مجموع این ۲۰ پایگاه، ۱۰ پایگاه آن در شهرستان‌های سیب و سوران، مهرستان، خاش، هیرمند، زهک، سرباز، دلگان، نیکشهر و کنارک از توابع استان سیستان و بلوچستان قرار دارند و پایگاه CBR سراوان به صورت پایلوت انتخاب شده است. همچنین ۷ پایگاه متعلق به شهرستان‌های جنوبی و محروم استان کرمان شامل عنبرآباد، قلعه‌گنج، منوجان، فاریاب، رودبار‌جنوب، ریگان و نرماشیر می‌شود.

آذرماه نیز عنوان شد که خدمات CBR برای ۴۲۰ هزار روستا انجام شده و قرار است این طرح برای استان سیستان و بلوچستان به شکل پایلوت در سطح شهری انجام شود.

غربالگری تنبلی چشم

اواسط تیرماه اعلام شد که ۷۵ درصد کودکان پیش‌دبستانی کشور بالغ بر ۳ میلیون نفر طی سال گذشته برای پیشگیری از تنبلی چشم غربالگری شدند. براین اساس عیوب تنبلی چشم در چهار درصد کودکان مشخص شد که با مداخله به‌موقع، از تنبلی چشم پایدار در آن‌ها جلوگیری به‌عمل آمد. همچنین درصدی از کودکان برای دریافت خدمات تخصصی به مراکز ارجاع شدند تا دچار نابینایی نشوند.

معضل زنان معتاد

تیرماه اعلام شد که سرپناه‌های شبانه ویژه زنان معتاد بی‌خانمان راه‌اندازی شده است. همچنین مراکز بین راهی نیز ایجاد شده تا از زنان متأهلی که پس از ترک اعتیاد از سوی خانواده پذیرش نمی شوند، نگهداری شود. از سویی ۲ تا ۳ مرکز مادر و کودک نیز برای مادران معتاد فعال شده تا این افراد به همراه کودکان‌شان نگهداری شوند. براین اساس تصمیم گرفته شده بود که سرپناه شبانه ویژه زنان معتاد بی‌خانمان توسعه یابد اما از سرانجام آن خبری نشد.

(در همین زمینه: اینجا خماری نمی‌کشیم/ جایی برای زندگی)

راه‌اندازی مهدکودک در کنار زندان‌ها

وجود یا عدم وجود مهدکودک در مجاورت زندان‌های زنان یکی از چالش‌هایی است که مخالفان و موافقان خود را دارد. پس از کشمکش این افراد سرانجام اعلام شد که در ۲ زندان شیرخوارگاه وجود دارد و زندان‌هایی که بیش از ۱۰ کودک دارند، می‌توانند مجوز شیرخوارگاه بگیرند. براین اساس اعلام شد که پیگیر راه‌اندازی شیرخوارگاه در زندان فشافویه تهران هستند.

زندان فشافویه صاحب شیرخوارگاه می‌شود

همچنین مدیرکل امور کودکان و نوجوانان سازمان بهزیستی کشور در گفت‌و‌گو با مهرخانه بیان کرد که. پیش از این مشکلاتی مطرح بود که به گفته مسؤولان زندان حل شده است. تاکنون در تهران شیرخوارگاهی برای زندان افتتاح نشده است. چند سال قبل بازدیدی انجام شد اما شرایط لازم را برای راه‌اندازی شیرخوارگاه نداشتند که با رفع مشکلات در حال حاضر کار صدور مجوز آن به پایان می‌رسد.

پس از مدتی در اواخر مرداد بهزیستی اعلام کرد این آمادگی را دارد که به هر زندان که بیش از ۱۰ کودک در آن حضور داشته باشد، مجوز تأسیس مهدکودک ارائه کند؛ این در حالیست که بهزیستی نسبت به تربیت مربی برای این مراکز نیز از آن‌ها حمایت خواهد کرد.

در همان زمان در اصفهان خیریه حضرت علی اصغر(ع) که دارای مجوز از بهزیستی است در زندان با هزینه شخصی پروانه مهدکودک گرفته و در آن‌جا محلی را برای مهدکودک در اختیار گرفته بود.

طراحی سامانه‌ای برای پیگیری موارد ثبت‌شده آسیب‌ها

مردادماه حبیب‌الله مسعودی‌فرید، معاون امور اجتماعی سازمان بهزیستی کشور از راه‌اندازی سامانه‌ای برای ثبت اطلاعات آسیب‌دیدگان اجتماعی خبر داد. به گفته او بهزیستی در حال طراحی سامانه‌ای است تا بتواند تمامی موارد کودک‌آزاری، همسرآزاری و مواردی که به حوزه آسیب‌ها ارجاع داده می‌شود را ثبت کند تا قابل پیگیری باشد. هدف از این سامانه امکان پیگیری افراد در مراجعات احتمالی بعدی آن‌هاست. البته این سامانه بیشتر در حوزه آسیب‌های پنهان، زنان آسیب‌دیده و کودکان خیابانی که ممکن است کد ملی‌ خود را ندانند یا نگویند، فعالیت می‌کند.

در این سامانه هر فردی که وارد سیستم شود، از طریق قرنیه چشم یا روش‌هایی که بتواند کدی واحد به این افراد بدهد، رهگیری می‌شود. براساس اعلام بهزیستی احتمال این می‌رفت که اولین بخش سامانه تا اواخر پاییز در استان تهران راه‌اندازی شود اما خبری از افتتاح آن منتشر نشد.

اجباری‌شدن غربالگری ژنتیک و تدوین آیین‌نامه آن

مرداد‌ماه با خبر دیگری نیز همراه بود. از سوی مسؤولان بهزیستی مطرح شد که براساس قانون برنامه ششم توسعه که غربالگری ژنتیک را برای زوجینی که تصمیم به ازدواج دارند، اجبار کرده است، با همکاری وزارتخانه‌های بهداشت، تعاون، کار و رفاه اجتماعی و سازمان برنامه و بودجه، آیین‌نامه غربالگری ژنتیک در حال تدوین و ارائه به هیأت دولت است.

طبق برنامه ششم توسعه حدود چهار ماه بعد از ابلاغ قانون برنامه ششم آیین‌نامه باید تصویب شود. در مهر یا آبان زمان تصویب آیین‌نامه تمام و باید در نیمه دوم سال تکلیف‌ این موضوع مشخص می‌شد اما در این زمینه اطلاع‌رسانی نشده است.

برنامه ترک اعتیاد به الکل

تصمیم برای افزودن برنامه ترک اعتیاد به الکل خبر دیگری بود که در مرداد منتشر شد. بر این اساس مقرر شده بود تا این سازمان با انعقاد تفاهم‌نامه‌ای با انجمن‌ها و تشکل‌های مردم‌نهاد، برنامه‌های درمان اعتیاد به الکل و توانمندسازی‌های مربوط به آن را به‌طورادغام‌یافته در برنامه‌های ترک اعتیاد مراکز درمان اقامتی و سرپایی بگنجاند. نتایج این تصمیم نیز مشخص نیست.

(در همین زمینه: ۳۰ درصد از مصرف‌کنندگان الکل در ایران زن هستند/ آخرین وضعیت راه‌اندازی مراکز ترک اعتیاد به الکل)

لایحه اصلاحی ممنوعیت ازدواج فرزندخوانده با سرپرست

ازدواج فرزندخوانده با سرپرست یکی از چالش‌های چندساله است. شهریورماه مسؤولان بهزیستی از لایحه حذف ازدواج فرزندخوانده با سرپرست چه در زمان حضانت و چه بعد از آن، از متن قانون خبر دادند. به گفته آن‌ها دولت لایحه اصلاحی ممنوعیت ازدواج فرزندخوانده با سرپرست را تدوین و به‌زودی به مجلس شورای اسلامی ارسال خواهد کرد. چنان‌چه پس از ارسال لایحه اصلاحی مذکور مبنی بر ممنوعیت مطلق ازدواج میان فرزندخوانده و سرپرست فقها و حقوقدانان شورای نگهبان مجدداً آن را رد کنند، این لایحه را به مجمع تشخیص مصلحت نظام خواهیم فرستاد تا از این طریق نسبت به تصویب آن اقدام شود.

با این وجود خبری از لایحه دولت نشد و مهرماه سیده حمیده زرآبادی، نماینده مجلس شورای اسلامی از تهیه طرحی با عنوان اصلاح تبصره ماده ۲۶ قانون حمایت از کودکان و نوجوانان بدسرپرست و بی‌سرپرست خبر داد. به گفته او نمی‌توانستیم منتظر بمانیم که آیا دولت این لایحه را به مجلس می‌فرستد یا نه. اگر اختلافی بین لایحه دولت و مجلس وجود داشته باشد، در صورتی‌که لایحه به مجلس برسد، هرکدام بهتر بود را پیش می‌بریم. اگر هم‌پوشانی داشت یا مکمل یکدیگر بود، کامل و تحت عنوان طرح یا لایحه ارایه می‌کنیم. همچنین اگر به مجلس نرسد و در کمیسیون‌های دولت بماند، طرح خودمان را پیش می‌بریم. اگر لایحه نسبت به طرح کامل‌تر باشد، آن را پیش می‌بریم و طرح خود به خود کنار می‌رود.

از سرنوشت لایحه دولت اطلاعی در دست نیست و طرح مجلس نیز اعلام وصول شده است.

راه‌اندازی سامانه فرزندخواندگی

شهریور خبر افتتاح سامانه فرزندخواندگی منتشر شد. براساس گفته‌های مسؤولان، با افتتاح این سامانه زوجین متقاضی راحت‌تر از گذشته می‌توانند برای فرزندخواندگی ثبت‌نام کنند. این طرح به صورت پایلوت در تهران انجام می‌شود و پس از گذراندن فاز آزمایشی در سراسر کشور اجرایی خواهد شد. این سامانه برای سه گروه از متقاضیان راه‌اندازی شده است: افرادی که صاحب فرزند نمی‌شوند، خانواده‌هایی که یک فرزند دارند و در مرحله سوم نیز دختران مجرد بالای ۳۰ سال می‌توانند برای ثبت‌نام و تقاضای فرزندخواندگی در این سامانه اقدام کنند.

راه‌اندازی سامانه سراج

اوایل دی‌ماه سامانه پیمایش رصد آسیب‌های اجتماعی و تعیین‌کننده‌های آن (سراج) در ۳۱ استان راه‌اندازی شد. به گفته مسؤولان بهزیستی، این سازمان جزو نهادهایی است که باید تا پایان برنامه ششم توسعه میزان آسیب‌های اجتماعی را تا ۲۵ درصد کاهش دهد؛ به همین دلیل سامانه رصد راه‌اندازی شد. بحث رصد، به برنامه‌ریزان اجتماعی کمک می‌کند.

در مرحله ابتدایی طرح، در هر استان ۴۱۰۰ پرسشنامه به تعداد مساوی در بین جمعیت خانم و آقا و در رده سنی خاص توزیع می‌شود و پاسخ‌ها پس از جمع‌آوری در اختیار گروه پژوهشی-دانشگاهی متولی امر قرار گرفته و بر اساس روش‌های آماری علمی و دقیق تجزیه و تحلیل می‌شوند. پس از شناسایی آسیب‌های شایع و رایج در هر استان و اولویت‌بندی آسیب‌ها در هر منطقه، برای پیشگیری از آسیب‌ها برنامه‌ریزی و اقدامات مؤثر انجام خواهد شد.

(در همین زمینه: سامانه سراج رونمایی شد/ حل آسیب‌های اجتماعی با راهکارهای منطقه‌ای)

طرح خدمات سازگاری پس از وضعیت طلاق

اواسط بهمن‌ماه از سوی بهزیستی عنوان شد که مراکز خدمات مشاوره‌ای جهت سازگاری پس از وضعیت طلاق در سراسر کشور افزایش می‌یابد و طی آن، خدماتی مانند بازآرایی زندگی والد و فرزند و مشاوره برای ازدواج مجدد یا موقت ارائه می‌شود. همچنین اعلام شد که بهزیستی در حال آماده کردن محتوا و ساخت فیلم و انیمیشن برای سازگاری فرد پس از وقوع طلاق است.

با توجه به زمان شروع این طرح، احتمالاً در سال ۹۷ باید منتظر به نتیجه رسیدن آن باشیم.

مرکز رفاه کودک و خانواده

اواسط بهمن مرکز رفاه کودک و خانواده ویژه کودکان ۶ ماه تا ۱۲ سال برای ارائه خدمات نگهداری و مراقبتی در ساعات عدم حضور والدین در منزل، برگزاری دوره‌های آموزشی ویژه والدین، اردوهای فرهنگی تفریحی و برگزاری دوره‌های آموزشی مهارت‌های سرپرستی راه‌اندازی شد. این مرکز از مراکز غیردولتی تحت نظارت سازمان بهزیستی بوده و با ارائه خدمات عمومی و به‌صورت ساعتی و تمام‌وقت آماده به کار است و خدماتی نظیر مراقبت روزانه، انجام تکالیف مدرسه، مددکاری اجتماعی، مشاوره و راهنمایی، اردوهای فرهنگی تفریحی، فعالیت‌های فوق برنامه و دوره‌ها و جلسات آموزشی ویژه خانواده‌ها را ارائه می‌دهد.

براساس اعلام سازمان بهزیستی به‌طور کلی ۱۶ مرکز رفاه کودک و خانواده در سراسر کشور افتتاح شده است و تلاش می‌شود که تا پایان سال ۳ مرکز دیگر نیز افتتاح شود و بیشتر مهدها به سمت چنین مراکزی سوق داده شود.

قانون حمایت از معلولان

در روزهای ابتدایی اسفند از سوی سازمان بهزیستی اعلام شد که ایرادات مطرح‌شده از سوی شورای نگهبان برطرف شده و لایحه حمایت از معلولات تا پایان سال در مجلس به تصویب و بخشی از آن در سال ۹۷ اجرا خواهد شد.

منبع: مهرخانه

اسفند
۳
از این خانه بوی مواد و فساد می‌آید
پرسش و پاسخ قانونی
۰
, , , ,
shutterstock_565873657
image_pdfimage_print

Photo: majo1122331/shutterstock.com

موسی برزین، وکیل خانه امن

پرسش: سلام. خسته نباشید. یک سال پیش خانواده‌ای به محله ما آمدند که باعث مشکلات بسیاری شدند. این خانواده یک زن وشوهر هستند که سه بچه کمتر از ۱۵ سال دارند. بعد از مدتی متوجه شدیم که  رفت و آمدهای مشکوکی دارند. متاسفانه خانه را تبدیل به مرکز فحشا کرده‌اند. تحقیق کردیم دیدیم واقعا زن و شوهرند و  بچه‌ها هم فرزندان خودشان هستند. مشخص است که شوهر اعتیاد دارد و خانم هم احتمالا مواد مصرف می‌کند. ظاهرا قبلا چند کوچه بالاتر از ما می‌نشسته‌اند که به علت اعتراض همسایه‌ها  مجبور شدند جا عوض کنند. مرتب زنان و مردان مختلف به خانه رفت و آمد می‌کنند. بوی مواد مخدر هم از خانه می‌آید. یک بار به پلیس زنگ زدیم اما نتیجه‌ای نداد. نگرانی ما بیشتر از وضعیت بچه‌ها است. شخصی می‌گفت که یکی از اتاق‌ها را به زنان و مردانی که برای فحشا می‌آیند اختصاص داده‌اند. این بچه‌ها با این وضعیت آینده‌شان در خطر است. دو تا از بچه‌ها در مدرسه پسرم هستند. درس‌شان هم اصلا خوب نیست و ظاهرا اکثر معلم‌ها خیلی از آن‌ها ناراضی هستند. پدر و مادرشان هم اصلا پیگیری نمی‌کنند. با یکی از پسرهایشان صحبت کردم که می‌گفت پدرش جلوی آن‌ها مواد می‌کشد و گاهی آن‌ها را کتک می‌زند و فحش می‌دهد. مثل اینکه پدر سابقه زندان هم دارد.  سوال من این است که ما چه کار می‌توانیم بکنیم؟ آیا راهی هست حداقل به وضعیت بچه‌ها رسیدگی شود؟ به کجا زنگ بزنیم؟ آیا به دادسرا یا کلانتری برویم؟

پاسخ: سلام! قطعا با مسائلی که گفتید سلامت روانی و جسمی بچه‌ها در خطر است . حتما با شماره ۱۲۳ که خط اورژانس اجتماعی سازمان بهزیستی است، تماس بگیرید و مساله را گزارش دهید. هر وقت هم مورد مشکوکی دیدید و یا شاهد خشونت علیه این کودکان شدید، با پلیس تماس گرفته و گزارش دهید. خوشبختانه از لحاظ قانونی راهکارهایی برای برخورد با مساله وجود دارد. در قوانین ایران نسبت به بی‌توجهی به سلامت کودک، ضمانت اجراهای کیفری و مدنی پیش‌بینی شده است.  بر اساس ماده ۴ قانون حمایت از کودکان و نوجوانان «ھر گونه صدمه و اذیت و آزار و شکنجه جسمی و روحی کودکان و نادیده گرفتن عمدی سلامت و بھداشت روانی و جسمی و ممانعت از تحصیل آنان ممنوع است و مرتکب به سه ماه و یک روز تا شش ماه حبس و تا ده میلیون ریال جزای نقدی محکوم می‌شود.» از آنجا که این جرم از جرایم عمومی است، نیازی به شاکی خصوصی ندارد. بنابراین شما می‌توانید به دادستان حوزه قضایی محل کتبی و شفاهی گزارش دهید. بهتر است این اقدام به صورت دسته جمعی انجام شود و استشهادیه‌ای از افراد محل مبنی بر انجام اعمال خلاف جمع‌آوری شود. همچنین می‌توانید از مدیر مدرسه هم بخواهید در نامه‌ای وضعیت درسی بچه‌ها و بی‌توجهی والدین را گزارش کند. اگر ممکن است از همسایگان قبلی این خانواده نیز استشهادیه بگیرید. از لحاظ حقوق مدنی  بر طبق ماده ۱۱۷۳ قانون مدنی: «هر گاه در اثر عدم مواظبت یا انحطاط اخلاقی پدر یا مادری که طفل تحت حضانت اوست، صحت جسمانی و یا ترتیب اخلاقی طفل در معرض خطر باشد، محکمه می‌تواند به تقاضای اقربای طفل و یا به تقاضای قیم او یا به تقاضای رئیس حوزه قضائی هر تصمیمی را که برای حضانت طفل مقتضی بداند، اتخاذ کند.» در این ماده هم قید شده است دادگاه می‌تواند تصمیمات لازم برای رعایت مصلحت کودک را اتخاذ کند.

پرسش و پاسخ‌های حقوقی دیگر را ببینید:

مادر و برادرم نمی‌گذارند درس بخوانم!

خشونت علیه فرزند خوانده

ممانعت از بارداری و جلوگیری از رشد زن

پرسش: دادگاه مثلا چه تصمیماتی می‌تواند بگیرد؟ آیا امکان گرفتن کودک از آن‌ها وجود دارد؟

پاسخ: دادگاه با توجه به اوضاع و احوال می‌تواند تصمیم‌های مختلفی بگیرد. امکان اینکه از پدر و مادر در مورد حضانت بچه‌ها سلب صلاحیت شود، وجود دارد. در این صورت اگر شخص امینی برای نگهداری باشد، دادگاه حضانت را به آنان می‌سپارد و اگر شخصی یافت نشود، کودکان بدسرپرست شناخته شده و به سازمان بهزیستی تحویل داده می‌شوند. بهتر است ابتدا شما مساله را به دادستان اطلاع دهید تا ایشان تحقیقات لازم را انجام دهد. پس از اتمام تحقیقات از دادستان بخواهید نسبت به فرزندان نیز تعیین تکلیف شود.

اگر تاکنون عضو کانال تلگرام خانه امن نشده‌اید، کلیک کنید.

پرسش: آیا خود این‌ها به خاطر اعتیاد یا فساد مجرم نیستند؟ واقعا معلوم نیست با این وضع بچه‌ها در آینده چطور بشوند.

پاسخ: دایر کردن مراکز فساد و فحشا، بر اساس قانون مجازات اسلامی، جرم بوده و مجازات حبس از یک سال تا ده سال دارد. وقتی شما مساله را به دادستان گزارش می‌دهیدف ایشان موظف است در این مورد نیز اقدامات لازم را به عمل آورد، اما مستحضر هستید که این امر باید  اثبات شود.  در مورد اعتیاد هم عرض شود که صرف اعتیاد در مواردخاصی جرم است، اما  حمل و نگهداری مواد مخدر جرم بوده و می‌تواند مجازات سنگینی داشته باشد.

پرسش: به نظرتان اثبات می شود که این‌ها کارهای خلاف می‌کنند و با آینده بچه‌ها بازی می‌کنند؟

پاسخ: بله اگر پدر سابقه زندان داشته باشد و اعتیادش هم مشخص باشد و شما هم مدارک لازم از جمله نامه مدیر مدرسه و استشهادیه همسایگان را جمع کنید؛ به احتمال بسیار رسیدگی می‌شود. سعی کنید هر اقدامی که می‌کنید کتبی باشد و مساله را نیز پیگیر شوید. به کلانتری محل نیز گزارش دهید. اگر به هر دلیلی دادستان توجه نکرد، به رئیس دادگستری مربوطه نامه بنویسید. حتما با بهزیستی هم تماس بگیرید و گزارش بدهید. این تماس‌ها هر چقدر بیشتر و از طرف افراد بیشتری باشد بهتر است.

دی
۲۱
فرار ۳ هزار دختر از خانه
این سو و آن سو خبر
۰
, , , , ,
فراری
image_pdfimage_print

Photo: fardanews.com

رئیس اورژانس اجتماعی سازمان بهزیستی با اشاره به آمار پذیرش فرار دختران از منزل در سال ۹۵ ،گفت: با مقایسه این آمار در نیمه نخست سال جاری مشخص می‌شود آمار فرار دختران افزایش یافته است به طوری که در این زمان بالغ بر ۳ هزار دختر از منزل فرار کرده‌اند.

حسین اسدبیگی در گفت‌وگو با خبرنگار اجتماعی خبرگزاری تسنیم با اشاره به برنامه ریزی سازمان بهزیستی کشور برای ارائه خدمات به هموطنان در استان‌های مختلف،اظهار کرد: بر همین اساس در سال جاری تعداد خودروهای اورژانس و همچنین مراکز مداخله در سطح کشور افزایش یافته است.

وی با اشاره به آمار تماس‌های برقرار شده در خصوص آسیب‌های اجتماعی،بیان کرد: بخشی از این آسیب‌ها به فرار دختران از منزل برمی‌گردد به طوری که در سال ۹۵ ، ۵ هزار و ۳۸ مورد در این زمینه به اورژانس اجتماعی اطلاع داده شده بود.

اسدبیگی ادامه داد: آمار اشاره شده در ۴ بخش ثبت شده که یک هزار و ۱۱۸ مورد از طریق مراکز مداخله در بحران، یک هزار و ۱۴ مورد از طریق خدمات سیار، دو هزار و ۵۷۹ مورد از طریق برقرار تماس با خط ۱۲۳ و ۲۵۹ مورد نیز از طریق پایگاه‌های خدمات اجتماعی پذیرش شده‌اند.

رئیس اورژانس اجتماعی سازمان بهزیستی کشور در ادامه به آمار دختران فراری در ۶ ماه ابتدایی ۹۶ اشاره کرد و گفت: طی زمان اشاره شده از طریق مرکز مداخله در بحران ۶۴۴ مورد، خط ۱۲۳ ، یک هزار و۷۲۷ مورد، خدمات سیار ۵۱۵ مورد و در نهایت از طریق مرکز مداخله در بحران نیز ۱۴۴ مورد پذیرش شده‌اند.

وی با اشاره به اینکه در حال حاضر ۴ مرکز برای نگهداری دخترانی که در شهر تهران فرار می‌کنند، پیش بینی شده است،گفت:  این افراد حداکثر ۳ هفته در مراکز اشاره شده نگهداری می‌شوند و در نهایت و در صورت تشخیص مددکار اجتماعی، فرد به خانواده بازگردانده می‌شود و در غیر این صورت موضوع از طریق قضایی پیگیری می‌شود.

منبع: خبرگزاری تسنیم

دی
۱۹
خشونت علیه فرزند خوانده
پرسش و پاسخ قانونی
۰
, , ,
shutterstock_525511648
image_pdfimage_print

Photo: Africa Studio/shutterstock.com

موسی برزین، وکیل خانه امن

پرسش: سلام. در همسایگی ما زن و شوهری زندگی می‌کنند که نزدیک به ۱۰ سال است ازدواج کرده‌اند. به دلیل بچه‌دار نشدن خانم، سه سال قبل اقدام به گرفتن فرزندخوانده کردند و یک پسر دو ساله را از بهزیستی به عنوان فرزندخوانده قبول کردند. آن زمان از بهزیستی آمدند تحقیق کردند، ما هم گفتیم مشکل خاصی ندارند. البته آن موقع زیاد نمی‌شناختیمشان چون تازه به مجتمع ما آمده بودند. به هر حال اوایل خیلی خوشحال بودند و همه نیز این کار آنها را تقدیر می‌کردند، اما رفته رفته رفتارشان تغییر کرد و با فرزندخوانده شروع به بدرفتاری کردند. مثل اینکه پشیمان شده‌اند. الان آقا پسر ۵ سال دارد. همیشه در خانه‌شان و حتی در حضور جمع با این آقا پسر بدرفتاری می‌کنند. مرتب صدای فریاد آقا و خانم به خانه ما می‌آید. با یکدیگر نیز اختلاف زیادی دارند و وقتی دعوا می‌کنند فحش‌های بسیار زشت و رکیک می‌دهند طوری که صدایشان در تمام ساختمان می‌پیچد. مداوم بچه را مورد تحقیر قرار می‌دهند. چند وقت پیش در حیاط مجتمع نشسته بودیم که خانم سر یک مساله معمولی برگشت به بچه فحش داد و گفت چه غلطی بود کردیم رفتیم تو را از بهزیستی آوردیم! بعدش هم با سیلی زد به صورت بچه. همه ناراحت شدند و اعتراض کردند اما خانم با کمال پررویی گفت: “به شما چه! من این را از بدبختی نجات دادم و هر طور بخواهم رفتار می‌کنم!” برایشان خیلی عادی شده که این بچه را کتک بزنند. هر وقت بچه یک شیطنتی می‌کند زن و شوهر شروع می کنند به کتک زدن بچه. خلاصه ما خانم‌های همسایه تصمیم گرفتیم یک کاری بکنیم اما نمی‌دانیم از کجا باید شروع کنیم و به کجا برویم؟ اگر ممکن است ما را راهنمایی کنید. آیا تصمیم درستی گرفته‌ایم؟ آیا اگر اقدام کنیم به نتیجه می‌رسد یا نه؟

پاسخ: سلام. قبل از پاسخ باید بگویم که تصمیم درستی گرفته‌اید و این کار شما قابل تقدیر است. اگر بدرفتاری این زن و شوهر با بچه به حدی است که به مرحله خشونت رسیده و آینده بچه را به خطر می‌اندازد، حتما باید اقدام شود. برای شروع پیشنهاد می‌کنم همگی با این زن و شوهر صحبت کنید و تقاضا کنید که با یک مشاور خانواده یا یک روانشناس صحبت کنند. اگر پدر و مادر یا بزرگ‌تری دارند که ممکن است به حرفشان گوش دهند، حتما با آن‌ها نیز صحبت کنید. پس از آن اگر نتیجه نداد، می‌توانید اقدام قانونی کنید. بر اساس قانون «حمایت از کودکان و نوجوانان بی‌سرپرست و بدسرپرست» افرادی که فرزند خوانده قبول می‌کنند، باید صلاحیت اخلاقی لازم را داشته باشند. همچنین بر طبق ماده ۱۷ این قانون : «تکالیف سرپرست نسبت به کودک یا نوجوان از لحاظ نگهداری، تربیت و نفقه، با رعایت تبصره ماده (۱۵) و احترام، نظیر تکالیف والدین نسبت به اولاد است…» بنابراین، این زن و شوهر حق بدرفتاری و خشونت با فرزند‌خوانده خود را ندارند. قانون مذکور سازمان بهزیستی را موظف به نظارت به رفتار سرپرستان کرده است. ماده ۳۳ قانون بیان می‌کند که: «در کلیه مواردی که به موجب این قانون توسط دادگاه صالح برای کودکان و نوجوانان سرپرست تعیین می‌شود، دادگاه مکلف است رونوشت رای را جهت اطلاع به سازمان ارسال نماید. سازمان موظف است در طول دوره سرپرستی، نسبت به این دسته از افراد نظارت کند.»

درباره فرزندخواندگی در ایران بیشتر بخوانید:

فرزندخواندگی: قوانین ایران و دیگر کشورها

هزار و یک مصیبت فرزندخواندگی در ایران

واگذاری فرزند به دختران و زنان مجرد بالای ۳۰

پرسش: پس آیا می توانیم به سازمان بهزیستی گزارش بدهیم؟

پاسخ: بله بر طبق ماده فوق شما می‌توانید مساله را به سازمان بهزیستی گزارش داده و خواهان انجام اقدامات قانونی شوید. بهتر است این گزارش دسته جمعی تهیه شود یعنی کتبا یک گزارش مفصل با ذکر جزئیات و تمام مواردی که شاهد بودید را  تنظیم کرده و سپس به امضای همسایگان و یا هر فرد دیگری که از بدرفتاری مطلع است برسانید. این گزارش را به سازمان بهزیستی بدهید و خودتان شفاهی نیز با مسوولان سازمان صحبت کنید.

پرسش: آیا بهزیستی بچه را از این‌ها می‌گیرد و یا  کار دیگری می‌کند؟

پاسخ: فسخ یا ابطال حکم سرپرستی در صلاحیت دادگاه بوده و بهزیستی به تنهایی نمی‌تواند در مورد آن تصمیم بگیرد، اما سازمان موظف است در مورد مساله تحقیق کند و به دادگاه اعلام کند. دادگاه نظر کارشناس را استعلام کرده و تحقیقات لازم را انجام می‌دهد. در نهایت اگر تشخیص بدهد که خشونت علیه کودک انجام شده، می‌تواند حکم سرپرستی را فسخ کند. اگر حکم سرپرستی فسخ شود، بچه از این زن و شوهر گرفته شده و به سازمان بهزیستی بازگردانده می‌شود.

عضو کانال تلگرام خانه امن شوید. 

پرسش: اگر سازمان بهزیستی رسیدگی نکند چه کار می‌توانیم بکنیم؟ آیا بدرفتاری این زن و شوهر جرم نیست؟

پاسخ: شما در عین حال می‌توانید مساله را به دادستان محل اقامتتان نیز گزارش دهید. بر طبق ماده ۴ قانون حمایت از کودکان و نوجوانان: « هرگونه صدمه و اذیت و آزار و شکنجه جسمی و روحی کودکان و نادیده‌گرفتن عمدی سلامت و بهداشت روانی و جسمی و ممانعت از تحصیل آنان ممنوع و‌مرتکب به سه ماه و یک روز تا شش ماه حبس و یا تا ده میلیون (۰۰۰ ۰۰۰ ۱۰) ریال جزای‌نقدی محکوم می‌شود.» با توجه به این که این یک جرم عمومی است، دادستان لازم است گزارش شما را مورد توجه قرار دهد. توجه کنید که تمام گزارش‌هایتان را به صورت کتبی انجام دهید و سعی کنید مدارکی که بتواند اثبات‌کننده خشونت این زن و شوهر باشد را جمع‌آوری کنید. اگر دادستان گزارش شما را مستند بداند، علاوه بر اینکه موظف است نسبت به اعلام جرم علیه زن و شوهر اقدام کند،  باید موضوع را به دادگاه صالح برای فسخ حکم سرپرستی اعلام کند.

درباره رفتار با فرزندخوانده بخوانید:

فرزند خوانده‌ بودن کودک را از او مخفی نکنید

بهترین سن اعلام فرزند خواندگی به کودک چیست؟

پرسش: به نظرتان اگر ما این کار را بکنیم و بچه را از این‌ها بگیرند و به بهزیستی برگردانند بهتر است؟ یعنی به هر حال بهزیستی هم جای مناسبی نیست؟

پاسخ: در این مورد نمی‌توان پیشاپیش نظری داد. به هر حال متاسفانه کودکان بی‌سرپرست در هر صورتی با مشکلاتی مواجه هستند و امکان اینکه قربانی خشونت خانگی شوند وجود دارد، اما جلوگیری از اعمال خشونت علیه کودکان وظیفه اخلاقی هر انسانی است.

مهر
۱۹
مبارزه با کودک‌آزاری اولویت دست چندم برخی مسوولان
این سو و آن سو خبر
۰
, , ,
Violence against children. Boy with his hands tied. expression of pain distress and fear
image_pdfimage_print

Photo: kleberpicui/Bigstockphoto.com

عضو کمیسیون بهداشت و درمان مجلس با انتقاد از اینکه ۸۰ درصد کودک آزاری ها توسط والدین انجام می شود، گفت: متاسفانه برخی مسئولان به موضوع کودک آزاری به عنوان موضوعی درجه دو و کم اهمیت نگاه می کنند.
 
به گزارش مهرخانه، به نقل از خانه ملت، همایون هاشمی با انتقاد از اینکه کودک آزاری یکی از آسیب های جدی کشور است، گفت: کودک آزاری در قانون به مفهوم هرگونه فعل یا ترک فعلی که باعث آزار روحی و جسمی و ایجاد آثار ماندگار در وجود یک طفل شود است و طبق تعالیم دینی و قوانین بالادستی این موضوع جرم تلقی می شود.

دامنه کودک آزاری وسیع است و لطمات و آسیب های زیادی را در آینده متوجه کودک و کشور می کند

نماینده مردم میاندوآب، شاهین دژ و تکاب درمجلس شورای اسلامی، با بیان اینکه دامنه کودک آزاری وسیع است و لطمات و آسیب های زیادی را در آینده متوجه کودک و کشور می کند،  تصریح کرد: بنابراین می طلبد با منطق پیشگیری و آموزش به موضوع کودک آزاری به صورت جدی پرداخته شود.

آمارهای ارائه شده از سوی بهزیستی در مورد کودک آزاری نگران کننده است

وی با بیان اینکه آمارهای ارائه شده از سوی بهزیستی در مورد کودک آزاری نگران کننده است، تصریح کرد: متاسفانه ۸۰ درصد کودک آزاری ها توسط والدین انجام می شود و این موضوع نشانه بی توجه به آموزش های یکپارچه و پیشگیری است.

آموزش و فرهنگ سازی مهمترین راهکار پیشگیری از کودک آزاری

این نماینده مردم در مجلس دهم، آموزش و فرهنگ سازی را مهمترین راهکار پیشگیری از کودک آزاری دانست و گفت: رسانه ها به ویژه صدا و سیما باید با تولید برنامه های مناسب و تاثیرگذار فرهنگ سازی مناسبی را در این رابطه داشته باشند تا مردم در جریان این موضوع قرار گیرند که کودک آزاری به هر نحوی جرم تلقی می شود.

قوه قضائیه باید به وظیفه ذاتی خود در قبال کودک آزاری عمل کند

نماینده مردم میاندوآب، شاهین دژ و تکاب درمجلس دهم، با بیان اینکه قوه قضائیه باید به وظیفه ذاتی خود در قبال کودک آزاری عمل کند، افزود: باید بر عملکرد مراکز نگهداری از کودکان بی سرپرست، بدسرپرست و معلولان نظارت ها تشدید شود زیرا در حال حاضر برخی معلولان علاوه بر وجود معلولیت کودک هستند و قدرت دفاع از حقوق خود را ندارند بنابراین باید در این رابطه مداخلات بیشتر شود.

عضو کمیسیون بهداشت و درمان مجلس شورای اسلامی، ادامه داد: در این رابطه سازمان بهزیستی اقدامات مناسبی را انجام داده که جای تقدیر دارد البته این اقدامات کافی نیست و باید به نحوی در این مسیر گام برداشت که خلاء های موجود باعث نشود برخی به خود اجازه دهند معلولان و کودکان را مورد آزار و اذیت قرار دهند.

وی با بیان اینکه دولت در حوزه رفاه و خدمات اجتماعی و پیشگیری از آسیب های اجتماعی خلاء قانونی ندارد، گفت: برای مقابله با کودک آزاری خلاء قانونی نداریم و می توان مداخلات لازم را با توجه به قوانین موجود انجام و با متخلفان به صورت جدی برخورد کرد.

برای پیشگیری و مقابله با کودک آزاری برنامه یکپارچه و استراتژی منظم وجود ندارد

هاشمی با انتقاد از اینکه  برای پیشگیری و مقابله با کودک آزاری برنامه یکپارچه و استراتژی منظم وجود ندارد، افزود: باید برنامه ریزی و استراتژی مناسبی برای این امر وجود داشته باشد تا بر اساس آن چشم انداز مناسب اجرایی تعریف شود.

 این نماینده مردم در مجلس دهم، ادامه داد: باید میزان و چگونگی کودک آزاری از سوی والدین، مدارس، فامیل و سایر افراد مشخص و برنامه ریزی های مناسب برای پیشگیری از آنها انجام شود.

دیدگاه اجتماعی برخی مسئولان پایین است و به موضوع کودک آزاری به عنوان موضوع درجه دوم و بی اهمیت نگاه می کنند

هاشمی با انتقاد از اینکه دیدگاه اجتماعی برخی مسئولان پایین است و به موضوع کودک آزاری به عنوان موضوع درجه دوم و بی اهمیت نگاه می کنند، تصریح کرد: این در حالی است که رسیدگی به مباحث اجتماعی جزو اولویت های مهم سایر کشورها به شمار می رود.

توجه به مباحثی مانند امنیت روانی، غذایی و سلامت باید با امنیت کشور برابری کند

نماینده مردم میاندوآب، شاهین دژ و تکاب درمجلس دهم، با بیان اینکه توجه به مباحثی مانند امنیت روانی، غذایی و سلامت باید با امنیت کشور برابری کند، تصریح کرد: بی توجهی به این مباحث می تواند زمینه ساز بروز بسیاری از آسیب های جدی کشور به ویژه مشکلات امنیتی باشد.

تاکید بر لزوم سلب سرپرستی کودک از والدین بی صلاحیت

عضو کمیسیون بهداشت و درمان مجلس شورای اسلامی، با تاکید بر لزوم سلب سرپرستی کودک از والدین بی صلاحیت، ادامه داد: اگر بهزیستی یا مددکار اجتماعی تشخیص بدسرپرستی کودک را تایید کند می توانند شکایت خود را به مراجع قضایی ارجاع و دستگاه قضا با بررسی موضوع از والدین سلب حضانت می کند بنابراین والدین متهم به کودک آزاری باید تحت پیگیری قانونی قرار گیرند.

منیع: مهرخانه

شهریور
۲۴
دخترک ۴ ساله و ماجرای زندگی‌اش در پمپ بنزین
این سو و آن سو خبر
۰
, , , ,
sad adorable little girl crying at home
image_pdfimage_print

Photo: zoeytoja/bigstockphoto.com

نگار دخترک ۴ ساله ای است که پس از اذیت و آزار توسط ناپدری از خانه بیرون انداخته شد و بیش از ۳ شبانه روز را در کنار یک پمپ بنزین زندگی کرده است.

به گزارش مهرخانه، به نقل از فارس، آینده نامعلوم نگار، گمشده در دنیای تاریک مادر معتاد است.

خیلی وقت است که برق زرورق، سوی چشمانش را برده و جز طعم تلخ نئشگی هیچ چیز را نمی فهمد؛ حتی گریه های گاه و بیگاه دختر ۴ ساله اش را که سایه پدر را در حجم سنگین خماری گم کرده است و جسم نحیفش، اسیر کتک های ناپدری معتاد است.

همه چیز برایش در فویل تا خورده ای خلاصه می شود که همیشه در جیب لباسش قرار می دهد. چشم هایش را باز کرده و نکرده، می رود سراغ افیونی که سال هاست به عنوان مسکن برای رهایی از دردهای بی شمارش انتخاب کرده است و روز به روز سردرگم ترش می کند.

فندک اتمی را که برای مصرف هروئین زیر فویل می گیرد، رد لاک سرخی که بر دست های آفتاب سوخته اش نشانده است خودنمایی می کند.

دست هایی که با تمام زمختی که در خیابان خوابی پیدا کرده است هنوز به یک زن تعلق دارد، زنی که این روزها در مرداب اعتیاد دست و پا می زند و بعید نیست پای این بلای خانمان سوز را به سرنوشت نامعلوم دختر کوچک خود باز کند.

دست هایی که می تواند مهر مادری را با نوازش های وقت خواب به نگار ۴ ساله ببخشد و در حال حاضر اما، حس تلخ و دردناک خماری فرصت پروانگی و سرودن لالایی های مادرانه را از او گرفته است.

دست های ظریفی که می تواند شانه کند موهای نگار دختر ۴ ساله اش را اما امروز جز، رقصاندن هروئین روی فویل نیم سوخته چیزی نمی داند.

موهای دخترک پریشان است و حال روحی اش آشفته تر از خرمن موهایی که هیچگاه دست نوازشی را به حجم سنگین تنهایی اش حس نکرده است و این روزها در بهزیستی به سر می برد.

نگار ۳ روز در پمپ بنزین زندگی کرد

نگار دختر ۴ ساله ای است که فرزند پدر و مادری معتاد است. پدری که پس از اطلاع از بارداری همسر معتاد خود، او را رها کرد و نگار در حالی پا به دنیا نهاد که نه تنها از حضور پر مهر پدر محروم بود، بلکه از مهر مادری و قربان صدقه های دلنشین این فرشته آسمانی هم چیزی درک نکرده است.

فرشته خواجویی مددکار اجتماعی موسسه مهرآفرین گفت: مادر نگار زنی ۳۵ ساله است که پس از به دنیا آمدن او، با مرد دیگری در یکی از شهرستان های استان گلستان، همخانه شده است. مردی که به گفته خود کودک، نگار را مورد اذیت و آزار قرار می دهد و به مصرف مخدر شیشه اعتیاد دارد.

وی افزود: نگار طی روزهای گذشته توسط ناپدری از خانه بیرون شده است و بیش از ۳ شبانه روز را خارج از خانه و در پمپ بنزین زندگی کرده است و با تماس مردم و مداخله مددکار مهرآفرین تحویل مقامات انتظامی شده و سپس به بهزیستی منتقل شده است.

این مددکار اجتماعی اظهار داشت: این سومین باری است که نگار طی چند ماه گذشته، توسط مادر و ناپدری خود مورد اذیت و آزار قرار گرفته و هر بار برای چند روز به بهزیستی منتقل شده است.

خواجویی خاطرنشان کرد: در هر دو بار قبلی پس از انتقال این دختر بچه ۴ ساله به بهزیستی، مادر او برای بازگشت بچه اقدام کرده است و از قضا علی رغم اعتیاد او به هروئین، توانسته است فرزند خود را از عوامل سازمان بهزیستی تحویل بگیرد.

وی اشاره کرد: در حال حاضر نگار در بهزیستی به سر می برد و مددکار او به مادر معتاد این کودک گفته است که بلافاصله پس از ترک اعتیاد می تواند دخترش را نزد خود برگرداند. این در حالی است که هیچ گونه تضمینی برای ثبات پاکی این مادر و تکرار نشدن اذیت و آزار و کتک های ناپدری معتاد او وجود ندارد.

طبق گفته خواجویی ، وضعیت این کودکان در شهرستان ها نسبت به تهران از نظر دقت نظر و حساسیت در مداخله بهزیستی ، بدتر است بدلیل شرایط بومی منطقه ، بهزیستی مقاومت زیادی را مقابل در خواست خانواده کودک آزار نداشته و این وضعیت در مورد رای صادره از سوی قضات نیز وجود دارد و قضات سریع حکم به بازگشت کودک می دهند در مورد نگار هم این نگرانی وجود دارد که مجدد با دستور قاضی نزد والدین کودک آزار بر گردد . ضعف قوانین فعلی و اینکه قوانین به گونه ای است که خیلی وابسته به تشخیص وسلیقه قاضی است لذا ضرورت بازنگری قوانین و محکم کردن آنها و همچنین پیش بینی همه این خلا ها در لایحه حمایت از کودک پیش از بیش احساس می شود .

آنچه مسلم است توجه به این موضوع است که سریال زنجیره ای کودک آزاری تا اقدام و عمل اساسی مقامات قضایی و اجرای قاطع احکام صادره در این حوزه و همچنین تصویب لایحه حمایت از حقوق کودکان ادامه خواهد داشت.

در چنین شرایطی نگار اولین و آخرین کودک قربانی اعتیاد و کودک آزاری مادر معتاد و ناپدری خود نیست و هر روز تیتر خبرها و گزارش‌ها از وقوع حوادث تلخ و تامل برانگیز انواع کودک آزاری حکایت دارد. و نگرانی بیشتر اینکه انعکاس این اخبار، عادی شده و این رویداد تلخ در نظر مسئولین و نمایندگان مجلس بصورت رویداد عادی جلوه گر شده و همتی برای تغییر و اصلاح قانون در آنها نبینیم.

منبع: مهرخانه

بهمن
۵
مراکز سازمان بهزیستی که پناهگاه زنان هستند
این سو و آن سو خبر
۰
, , ,
8159-th3
image_pdfimage_print
یک‌سال و نیم است که در بزرگراه محلاتی، مرکزی برای زنان بی‌خانمان دارای فرزند راه‌اندازی شده است. این زنان عمدتاً اعتیاد داشته‌اند و پس از ترک اعتیاد، در مرکز به آن‌ها اسکان داده‌ایم تا فرآیند توانمندسازی جسمی، روانی، اجتماعی و اقتصادی آن‌ها انجام شود. از فرزندان آن‌ها هم در کنار مادر نگهداری می‌کنیم.
بخشی از خدمات سازمان بهزیستی برای زنان، شامل راه‌اندازی مراکز نگهداری زنان آسیب‌دیده یا در معرض آسیب می‌شود. به‌عنوان نمونه، بهزیستی مراکزی برای نگهداری از دختران فراری، زنان در معرض خشونت خانگی، زنان خیابانی و زنان معتاد دارد و در هر یک از این مراکز خدمات ویژه‌ای به جامعه مخاطب ارایه می‌کند.

سازمان بهزیستی به‌عنوان یکی از اصلی‌ترین متولیان حوزه آسیب‌های اجتماعی در کشور مسئولیت‌های متعددی برعهده دارد و یکی از مهم‌ترین مخاطبان هدف این سازمان را زنان تشکیل می‌دهند. این زنان در گروه‌های مختلفی قابل دسته‌بندی هستند و ممکن است برخی از آن‌ها آسیب‌دیده و عده‌ای دیگر، در معرض آسیب باشند که سازمان بهزیستی برای هر یک از گروه‌ها متناسب با شرایط و نیازهایی که دارند خدماتی تعریف کرده است.

بخشی از خدمات این سازمان برای زنان شامل راه‌اندازی مراکز نگهداری زنان آسیب‌دیده یا در معرض آسیب می‌شود. به‌عنوان نمونه، بهزیستی مراکزی برای نگهداری از دختران فراری، زنان در معرض خشونت خانگی، زنان خیابانی و زنان معتاد دارد و در هر یک از این مراکز، خدمات ویژه‌ای به جامعه مخاطب ارایه می‌کند. برای اطلاع بیشتر از چگونگی فعالیت مراکز نگهداری زنان در بهزیستی با دکتر حبیب‌الله مسعودی‌فرید؛ معاون امور اجتماعی سازمان بهزیستی و دکتر مجید رضازاده؛ رییس مرکز توسعه پیشگیری این سازمان گفت‌وگویی داشتیم.

حبیب‌الله مسعودی‌فرید؛ معاون امور اجتماعی سازمان بهزیستی کشور در گفت‌وگو با خبرنگار مهرخانه در رابطه با مراکز سازمان بهزیستی که به گروه‌های مختلفی از زنان خدمات ارایه می‌دهند، گفت: ما طیفی از خدمات را به زنان در معرض آسیب و آسیب‌دیده ارایه می‌کنیم. یک گروه از این زنان، دختران در معرض آسیب هستند که به خانه‌های سلامت می‌روند. این دختران عمدتاً به دلایلی مانند مشکلات خانوادگی، خشونت خانگی یا انگیزه‌های شخصی از خانه فرار کرده‌اند ولی هنوز دچار آسیب‌هایی مانند آزارهای جنسی یا ارتباطات جنسی نشده‌اند.

خانه‌های سلامت بهزیستی
او با اشاره به این‌که این دختران می‌توانند ۶ ماه تا یک سال در خانه‌های سلامت بمانند، خاطرنشان کرد: بعد از انجام ارزیابی‌های اولیه روانشناسی، مددکاری و حقوقی تمام تلاش ما این است که این دختران به خانواده برگردند و اگر شرایط خانواده مناسب باشد، مقدمات لازم برای این کار انجام می‌شود ولی اگر خانواده شرایط مناسبی نداشته باشند، این دختران وارد سیستم شبه‌خانواده می‌شوند که در آن‌جا سایر دختران بی‌سرپرست و بدسرپرست نیز حضور دارند. تمام کارهای مربوط به تحصیل و بهداشت دختران در این سیستم انجام می‌شود. آمدن این دختران به خانه سلامت و ترخیص و بازگشت آن‌ها به خانواده نیز برعهده قاضی است و بهزیستی به‌عنوان مشاور در کنار قضات همکاری می‌کند.

خانه‌های امن بهزیستی
معاون امور اجتماعی سازمان بهزیستی در رابطه با خانه‌های امن بهزیستی بیان داشت: این خانه‌ها برای زنانی در نظر گرفته شده که به دلایلی مانند اعتیاد همسر، اختلال روانشناختی و سایر دلایل درگیر خشونت خانگی هستند یا احساس می‌کنند ممکن است آزاری به آنه‌ا برسد. حتی اگر این زنان با فرزندشان از خانه بیرون آمده باشند می‌توانند در خانه‌های امن اسکان پیدا کنند. دلیل منطقی برای راه‌اندازی این مراکز این است که اگر زن به هر دلیلی از خانه بیرون آمده باشد نباید شب بدون سرپناه بماند؛ چون در این صورت درگیر آسیب‌های بیشتری می‌شود. ولی اگر این زنان به بهزیستی مراجعه کنند، خدمات لازم شامل خدمات روانشناختی، مددکاری و حقوقی به آن‌ها ارایه می‌شود.

مسعودی‌فرید ضمن بیان این مطلب که رویکرد سازمان بهزیستی برگشتن این زنان به کانون خانواده است، عنوان داشت: اگر خانواده این زنان صلاحیت و آمادگی داشته باشند، تلاش می‌کنیم آن‌ها را به خانواده برگردانیم اما اگر خانواده فرد صلاحیت نداشته باشد، به‌عنوان مشاور نظر خودمان را به قاضی اعلام می‌کنیم و با حکم قاضی این فرد می‌تواند در خانه‌های امن ما حضور پیدا کند. در خانه‌های امن به توانمندسازی این زنان برای مهارت‌های زندگی و اشتغال کمک می‌کنیم و اگر نیاز به خدمات مددکاری، روانشناختی و حقوقی داشته باشند، این خدمات به آن‌ها ارایه خواهد شد.

مراکز بازپروری زنان آسیب‌دیده
او در خصوص مراکز بهزیستی برای زنان آسیب‌دیده گفت: یکی از مراکز بهزیستی برای زنان، مراکز بازپروری است که به زنان آسیب‌دیده یا اصطلاحاً زنان خیابانی که ممکن است اقدام به تن‌فروشی کرده باشند، اختصاص دارد. مراکز بازپروری کاملاً از خانه‌های امن و خانه‌های سلامت مجزا هستند و حتی ساختمان آن‌ها هم مشترک نیست چون زنانی که در این مراکز نگهداری می‌شوند، گروه‌هایی کاملاً مجزا هستند و به هیچ‌وجه نباید در یک‌ مکان با هم باشند.

معاون امور اجتماعی سازمان بهزیستی تصریح کرد: اگر زنی اعتیاد داشته باشد، ابتدا او را به مراکز ترک اعتیاد بهزیستی می‌فرستیم و پس از ترک اعتیاد، فرد می‌تواند ‌وارد مراکز بازپروری شود. از آن‌جایی که این زنان سابقه اعتیاد، خشونت‌دیدگی و تن‌فروشی دارند فعالیت‌های تخصصی‌تری در جنبه مددکاری، روانشناسی و حتی پزشکی و روانپزشکی برای آن‌ها انجام می‌شود.

مسعودی‌فرید بیان داشت: برنامه ما این است که این زنان ظرف یک‌سال از مرکز بازپروری خارج شوند اما بسیاری از آن‌ها جا و مکانی برای زندگی ندارند و بازگشتن آن‌ها به خانواده هم بسیار مشکل است چون این افراد معمولاً مدتی در خیابان بوده و بعد به مراکز بهزیستی آمده‌اند، به همین دلیل پذیرش آن‌ها توسط خانواده بسیار مشکل است و ماندگاری‌ آن‌ها در مراکز ما بیشتر می‌شود. سعی این است که این زنان بیشتر از یک یا دو سال در مراکز بازپروری نمانند اما مواردی داریم که حتی هفت یا هشت سال هم در مرکز مانده‌اند چون جای دیگری برای زندگی ندارند. بعد از این‌که این زنان مراحل لازم را طی کنند و مسأله تن‌فروشی آن‌ها حل شود، به آن‌ها ودیعه مسکن می‌دهیم تا بتواند دو یا سه نفری با هم زندگی کنند. همچنین‌، دوره‌های آموزش فنی‌وحرفه‌ای برای آن‌ها در نظر می‌گیریم تا بتوانند شغل مناسبی پیدا کنند. درواقع، تلاش می‌کنیم حمایت‌های لازم را از این زنان داشته باشیم تا زندگی نسبتاً مناسبی داشته باشند.

مرکزی برای زنان بی‌خانمان دارای فرزند
او با اشاره به مراکز دیگر بهزیستی برای زنان گفت: یک‌سال و نیم است که در بزرگراه محلاتی، مرکزی برای زنان بی‌خانمان دارای فرزند راه‌اندازی شده است. این زنان عمدتاً اعتیاد داشته‌اند و پس از ترک اعتیاد، در مرکز به آن‌ها اسکان داده‌ایم تا فرآیند توانمندسازی جسمی، روانی، اجتماعی و اقتصادی آن‌ها انجام شود. از فرزندان آن‌ها هم در کنار مادر نگهداری می‌کنیم.

مراکز گذری کاهش آسیب و ارایه خدمات به زنان معتاد
دکتر مجید رضازاده؛ رییس مرکز توسعه پیشگیری سازمان بهزیستی نیز در رابطه با مراکز بهزیستی برای زنان معتاد توضیحاتی به خبرنگار مهرخانه داد. او گفت: در حوزه درمان و کاهش آسیب اعتیاد مراکز عامی مانند مراکز سرپایی درمان اعتیاد و مراکز روزانه گذری کاهش آسیب داریم که هم زنان و هم مردان می‌توانند از خدمات این مراکز استفاده کنند.

او افزود: در مراکز گذری روزانه با وجود آن‌که خدمات اقامت وجود ندارد اما مراکزی ویژه زنان راه‌اندازی کردیم چون ممکن است برای زنان سخت باشد به مراکزی که مردها حضور دارند مراجعه کنند. این مراکز کاهش آسیب روزانه، خدمات بهداشت و مامایی هم به زنان ارایه می‌دهند و اگر این زنان عفونت‌های مقاربتی داشته باشند توسط پزشکان این مراکز درمان می‌شوند یا آن‌ها را به مراکز دیگر ارجاع می‌دهند. همچنین، علاوه بر تیم‌های سیاری که در پاتوق‌ها و پارک‌ها به زنان و مردان خدمت ارایه می‌دهند، تیم‌های سیاری هم مخصوص زنان داریم.

مراکز اقامتی بهزیستی برای زنان معتاد
رییس مرکز توسعه پیشگیری سازمان بهزیستی در رابطه با مراکز اقامتی این سازمان برای زنان معتاد اظهار داشت: زنان معتاد یا خودشان به مراکز اقامتی مراجعه می‌کنند یا تیم‌های سیار آن‌ها را پیدا می‌کنند و به مرکز می‌آورند یا نیروی انتظامی آن‌ها را دستگیر می‌کند و به مراکز اقامتی ارجاع می‌دهد. در این مراکز، خدماتی مانند اسکان، مراحل بهداشتی، مددکاری و روانشناسی ارایه می‌شود و در ساعاتی از روز پزشک حضور دارد. طول دوره درمان زنان در مراکز اقامتی میان‌مدت، ۲۸ روز است که البته این دوره قابلیت تمدید دارد و می‌تواند تا ۳ ماه هم طول بکشد. این زنان بعد از این‌که اعتیاد را ترک کردند و ترخیص شدند، باید به منزل برگردند ولی کسانی که مشکل خانوادگی داشته باشند به‌عنوان زنان بی‌سرپرست، بدسرپرست یا خودسرپرست در حوزه معاونت اجتماعی سازمان به آن‌ها خدماتی ارایه می‌شود.

منبع: مهرخانه
دی
۲۱
خانه‌های سلامت بهزیستی و دخترانی که از خانه فرار می‌کنند
این سو و آن سو خبر
۰
, ,
sad woman alone on street subway staircase suffering depression looking sick and helpless sitting lonely as female victim of abuse concept in dark urban night grunge background grunge dirty edit
image_pdfimage_print
Photo: Ocus Focus/bigstockphoto.com
دختران در معرض آسیبی که از طریق مداخله در درمان، اورژانس اجتماعی و نیروی انتظامی و با رأی دادگاه به بهزیستی معرفی می‌شوند، راهی خانه سلامت شده و در آن‌جا فعالیت‌های مددکاری برای بازگرداندن این دختران به خانواده‌هایشان آغاز می‌شود.
سالانه حدود ۵۰۰ دختر در خانه‌های سلامت پذیرش می‌شوند که ۶۰ تا ۷۰ درصد از آن‌ها با انجام اقدامات مددکاری و روانشناختی به خانواده‌های خود بازمی‌گردند ولی بقیه این افراد، به مراکز شبه‌خانواده بهزیستی ارجاع داده می‌شوند یا شرایطی برای استقلال و توانمندسازی آن‌ها فراهم می‌شود.

سال ۱۳۸۷ بود که دفتر امور آسیب‌دیدگان بهزیستی به‌منظور حمایت از دختران نیازمند حمایت‌های اجتماعی تا زمان استقلال و خودکفایی فرد یا بازگشت او به خانواده، خانه‌های سلامت را راه‌اندازی کرد. خانه‌های سلامت به مراکزی اطلاق می‌شوند که دختران در معرض آسیب اجتماعی و فاقد حمایت‌های خانوادگی و اجتماعی را تحت پوشش قرار می‌دهند. این خانه‌ها مختص به دختران در معرض آسیب اجتماعی هستند که بالای ۱۸ سال دارند زیرا دختران زیر ۱۸ سال نیازمند حمایت‌های اجتماعی، در مراکز شبه خانواده پذیرش و توانمند می‌شوند.

دخترانی که به دلایل مختلف مانند نداشتن سرپرست مؤثر، بی‌خانمانی، دارا بودن سرپرست‌های زندانی و یا زندگی در محله‌های پرآسیب، نیازمند حمایت‌‌های اجتماعی هستند، در این خانه‌ها نگهداری می‌شوند و این مراکز به صورت شبانه‌روزی به آن‌ها، خدمات مددکاری و روانشناسی، نگهداری، حقوقی، روان‌پزشکی، آموزشی، مهارت‌های فنی‌وحرفه‌ای و آماده‌سازی شغلی و توانمندسازی ارایه می‌دهد.

فعالیت ۳۱ خانه سلامت در کشور
آبان ماه سال ۹۰ بود که حبیب‌الله مسعودی‌فرید؛ مدیرکل پیشگیری از آسیب‌های اجتماعی سازمان‌ بهزیستی از راه‌اندازی ۳۱ خانه سلامت توسط این سازمان برای ساماندهی دختران در معرض خطر خبر داد و اظهار داشت: با این راهکار، دختران در معرض آسیبی که از طریق مداخله در درمان، اورژانس اجتماعی و نیروی انتظامی و با رأی دادگاه به بهزیستی معرفی می‌شوند، راهی خانه سلامت شده و در آن‌جا فعالیت‌های مددکاری برای بازگرداندن این دختران به خانواده‌هایشان آغاز می‌شود.

تلاش برای بازگرداندن دختران فراری به خانواده
در حال حاضر، در همه استان‌های کشور خانه‌های سلامت راه‌اندازی شده‌اند و طبق گفته مسئولان، هدف اصلی در خانه‌های سلامت این است که دخترانی که از خانه فرار کرده‌اند، با اقدامات مددکاری و روانشناختی به خانواده برگردند و مشکلاتی که دختر با پدر، مادر و سایر اقوام خود داشته، برطرف‌شده و شرایط بازگشت او به خانه فراهم شود. در بسیاری از موارد، خانواده‌ها با انجام مشاوره‌ و مددکاری پس از جلسات فراوان و آماده‌سازی روحی و فکری، حاضر به پذیرش دختر می‌شوند ولی در مواقعی که خانواده از پذیرفتن فرد امتناع می‌کنند، این دختران در خانه‌های سلامت می‌مانند و پس از چند سال به مراکز شبه‌خانواده فرستاده می‌شوند.‌

نحوه پذیرش دختران فراری در خانه‌های سلامت
ظرفیت خانه‌های سلامت ۱۰ نفر است و براساس مقررات آیین‌نامه‌ای و دستورالعمل سازمان بهزیستی دختران می‌توانند تا ۶ ماه در این خانه‌ها اقامت کنند و سازمان تا زمانی که از امنیت خانوادگی و اجتماعی دختر مطمئن نشود، از رها کردن و بازگرداندن او به خانواده جلوگیری می‌کند. طبق تصمیم تیم تخصصی، این مدت ۶ ماه دیگر نیز قابل تمدید است و تا زمانی که اطمینان حاصل نشده که این دختران توانمند و خودکفا شده‌اند، از آن‌ها در خانه‌های سلامت نگهداری می‌شود. نحوه پذیرش دختران هم به این صورت است که ابتدا یک مصاحبه اولیه انجام می‌شود و با توجه به سوابقی که دختران در پرونده خود دارند، ساماندهی صورت می‌گیرد. اگر دفعه اولی باشد که این دختران از خانه فرار کرده‌اند و هیچ نوع ارتباط جنسی نداشته‌اند، به خانه‌های سلامت فرستاده می‌شوند اما دخترانی که ارتباطاتی داشته‌اند، به مراکز بازپروری و مراکز مربوط به زنان آسیب‌دیده ارجاع داده می‌شوند.

حدود ۷۰ درصد از دختران فراری به خانه برمی‌گردند
سالانه حدود ۵۰۰ دختر در این مراکز پذیرش می‌شوند که ۶۰ تا ۷۰ درصد از آن‌ها با انجام اقدامات مددکاری و روانشناختی به خانواده‌های خود بازمی‌گردند اما بقیه این افراد، به مراکز شبه‌خانواده بهزیستی ارجاع داده می‌شوند یا شرایطی برای استقلال و توانمندسازی آن‌ها فراهم می‌شود.

تمرکز بر حمایت‌های سرپایی و روزانه
دکتر ولی‌الله نصر؛ مدیرکل دفتر امور آسیب‌دیدگان اجتماعی سازمان بهزیستی سال گذشته اعلام کرد که تصمیم بر این نیست که خانه‌های سلامت افزایش پیدا کند بلکه رویکردها به سمت حمایت‌های سرپایی و روزانه متمرکز شده است و سعی داریم از طریق شناسایی NGOهای فعال و مورداعتماد بهزیستی این کار را انجام دهیم؛ به‌گونه‌ای که چندین NGO در تهران و استان‌ها مورد بازدید قرار گرفته‌اند تا بتوانیم با کمک آن‌ها خدمات سرپایی و با استراتژی کاهش آسیب اجتماعی را ارائه دهیم.

مراکز مداخله در بحران بهزیستی و موضوع دختران فراری
جدا از خانه‌های سلامت، مراکز مداخله در بحران سازمان بهزیستی نیز به موضوع دختران فراری ورود می‌کنند. حسین اسدبیگی؛ رییس‌ مرکز فوریت‌های اجتماعی سازمان بهزیستی کشور مهرماه سال جاری توضیحاتی در رابطه با فعالیت‌های این مراکز ارایه داد. به گفته اسدبیگی، مراکز مداخله در بحران سازمان بهزیستی از سال ۷۸ در برخی استان‌های کشور راه‌اندازی شده‌اند و اکنون در سه سطح به شهروندان خدمات ارایه می‌کنند. دخترانی که از منزل فرار می‌کنند پس از مراجعه به مراکز مداخله در بحران تا مشخص شدن تکلیف خود، در مراکز سطح یک و دو نگهداری می‌شوند. طبق اظهارات اسدبیگی، در سال ۹۴ تعداد مراجعه‌کنندگان به مراکز سازمان بهزیستی در بحث دختران فراری در شهر تهران افزایش یافته بود؛ به‌گونه‌ای که در این سال، ۲۰۰ مورد مداخله در بحران ساماندهی شدند؛ درحالی‌که در سال ۹۳، این آمار ۵۳ مورد بود.

منبع: مهرخانه
دی
۱۴
بهزیستی برای مناسب‌سازی خانه نیم میلیون معلول و سالمند پول ندارد
این سو و آن سو خبر
۰
, ,
pic-1108-1430548705
image_pdfimage_print

معاون امور توانبخشی سازمان بهزیستی کشور ضمن بیان آنکه خانه ۵۰۰ هزار معلول و سالمند نیازمند مناسب سازی است گفت: برای رفع حداقل نیازهای معلولان و سالمندان در زمینه تجهیزات توانبخشی سالانه ۱۶۰ میلیارد تومان نیاز است که در حال حاضر چشم انداز بودجه توانبخشی کشور مناسب نیست.

حسین نحوی‌نژاد در نشست خبری که امروز به مناسبت رونمایی از سامانه پیامکی معبر برگزار شد اظهار کرد: متاسفانه در حال حاضر ضمانت اجرایی خوبی برای مناسب سازی محیط در قانون حمایت از حقوق معلولان فعلی وجود ندارد، این در حالیست که در لایحه اصلاحی این قانون که در حال حاضر در مجلس در دست بررسی است الزامات و تکالیف خوبی در این زمینه گذاشته شده است.

وی افزود: در آئین نامه اجرایی این قانون آمده است که ظرف یک سال نماهای ساختمانی و ظرف دو سال باید تمام ساختمان‌ها مناسب سازی شود.

نحوی نژاد در ادامه عنوان کرد: بخشی از وابستگی معلولان از آنجایی نشات می‌گیرد که این افراد امکان حمل و نقل شهری و یا جابجایی در منزل خود را ندارند این در حالیست که اگر این شرایط محقق شود حتی ممکن است معلولان شدید نیز دیگر نیازمند مراقب نباشند، با این وجود باید اعلام کنیم که در حال حاضر این امکانات در خیلی از آسایشگاه‌ها نیز وجود ندارد.

معاون توانبخشی سازمان بهزیستی کشور ادامه داد: به همین دلیل به صورت پایلوت با در نظر گرفتن اعتباری خاص آسایشگاه کهریزک و منزل چند تن از معلولان را و همچنین برخی از خودروهای پلاک ویژه معلولان را مناسب سازی کردیم و در سال آینده این طرح را به صورت کشوری اجرا خواهیم کرد.

نحوی نژاد همچنین با تاکید بر آنکه وسایل مورد نیاز معلول در خانه محدود به تامین ویلچر، عصا و سمعک نیست گفت: در حال حاضر وسایل ای دی ال هم به امکانات توانبخشی معلولیت اضافه شده به این معنا که دستگیره در منازل، نحوه استفاده از سرویس بهداشتی و سایر نیازهای فرد معلول در خانه وی مکانیزه شود.

وی تصریح کرد: در سال جاری ۲ میلیارد تومان برای این برنامه اختصاص داده شد و این در حالیست که ۵۰۰ هزار معلول و سالمند با معلولیت شدید در کشور داریم که ۹۰ درصد آنها از مراقب خانگی برخوردارند و باید برای آنها نیز امکاناتی را فراهم کنیم. به این ترتیب اکنون مسئله رفع نیازهای روزمره معلولان در منازل آنها در بهزیستی مطرح و پیگیری می‌شود.

معاون توانبخشی سازمان بهزیستی کشور تاکید کرد: این امکانات برای همه ۶ میلیون سالمند کشور مهیا نخواهد شد بلکه فقط برای مددجویان بهزیستی محقق می‌شود و در زمان اجرای این برنامه هم به آن دسته از معلولانی که دارای معلولیت شدید بوده و نیاز مالی بالا دارند و یا تنها زندگی می‌کنند کمک مالی بیشتری ارائه می‌شود.

وی ادامه داد: هدف بهزیستی مناسب سازی ۵۰۰ هزار منزل معلول و سالمند است که برای هر منزل ۱ میلیون تومان اعتبار نیاز داریم. به این ترتیب ۵۰۰ میلیارد تومان اعتبار مورد نیاز این طرح است و این اعتبار با بودجه توانبخشی که در کل ۶۰۰ میلیارد تومان بوده تقریبا برابری می‌کند؛ به این ترتیب برای رفع حداقل نیازهای معلولان و تجهیزات توانبخشی آنها حداقل سالانه ۱۶۰ میلیارد تومان مورد نیاز است.

نحوی نژاد همچنین با بیان آنکه بودجه مناسب سازی کشور در سال آینده ۵ میلیارد تومان در نظر گرفته شده است گفت: بودجه مناسب سازی سال آینده ۵ میلیارد تومان بوده که نیازمند تامین اعتبار است. با این حال چشم انداز بودجه توانبخشی سال آینده مناسب نیست.

به گفته معاون توانبخشی سازمان بهزیستی کشور در حال حاضر ۳۴۰ هزار نفر در حوزه توانبخشی شامل معلول، سالمند و بیماری روانی مزمن مستمری بگیر بوده و ۱۵۰ هزار نفر نیز پشت نوبت دریافت خدمات این سازمان هستند.

منبع: ایسنا

آذر
۲۹
از طرح توانمندسازی زنان سرپرست خانوار چه خبر؟!
این سو و آن سو خبر
۰
, ,
635479631591117808
image_pdfimage_print

اکنون طرح‌های مختلفی برای حمایت از زنان سرپرست خانوار تدوین و برخی از آن‌ها تا اندازه‌ای اجرایی شده‌اند اما معضلی که در این خصوص وجود دارد تعدد این طرح‌ها و عدم وجود هماهنگی کامل بین بخش‌های مختلف و تقسیم کار بین دستگاه‌هاست که موجب می‌شود اثربخشی این طرح‌ها آن‌چنان که باید و شاید در جامعه مشهود نباشد.

مطابق سرشماری سال ۹۰ آمار زنان سرپرست ۲ میلیون و ۵۴۸ هزار نفر عنوان شد؛ این در حالی است که تعداد زنان سرپرست خانوار در سرشماری سال ۸۵، حدود یک میلیون و ۶۰۰۰ هزار نفر برآورد شده بود. اکنون قریب به ۵ سال از آخرین سرشماری کشور می‌گذرد و با توجه به روند رو به افزایش زنان سرپرست خانوار، دور از انتظار نیست که آمار این زنان از مرز ۳ میلیون نفر گذشته باشد.

در همین راستا دستگاه‌ها و نهادهای مختلف برنامه‌هایی را برای حمایت از این زنان و توانمندسازی آن‌ها تدارک دیدند که آخرین برنامه، طرح جامع توانمندسازی زنان سرپرست خانوار بود که با همکاری دستگاه‌های مختلف به‌صورت پایلوت در شهرری اجرا شد. پس از آن، مسئولان اعلام کردند آمادگی دارند این طرح را در سطح ملی اجرا کنند. اتفاقی که رخ نداد و به گفته سهیلا جلودارزاده؛ نماینده مردم تهران در مجلس مشکلات مالی مانع از اجرای کشوری این طرح شد. پس از آن بود که شهیندخت مولاوردی؛ معاون رییس‌جمهور در امور زنان و خانواده از گنجاندن طرح جامع توانمندسازی زنان سرپرست خانوار در برنامه ششم توسعه خبر داد و گفت که تلاش می‌کنیم این طرح را در برنامه ششم بگنجانیم و به این ترتیب از ظرفیت‌های تمام سازمان‌هایی که در این حوزه فعالیت‌ می‌کنند، بهره‌برداری و آن‌ها را مدیریت کنیم.

اواخر اردیبهشت ماه سال جاری نیز مولاوردی خبر داد که طرح توانمندسازی زنان سرپرست خانوار در دستورکار این معاونت قرار گرفته و به زودی سند توانمندسازی این گروه از زنان با همکاری وزارت تعاون برای تصویب در کمیسیون اجتماعی دولت مطرح می‌شود. او اعلام کرد این طرح در راستای سند سیاست اجرایی اشتغال پایدار برای زنان فارغ‌التحصیل دانشگاهی و زنان سرپرست خانوار، در شورای عالی اشتغال در نوبت بررسی و تصویب است که پس از جمع‌بندی نهایی، به زودی برای تصویب در کمیسیون اجتماعی ارایه می‌شود و در دولت به تصویب می‌رسد.

آخرین خبر از طرح جامع توانمندسازی زنان سرپرست خانوار مربوط به ۲ ماه پیش می‌شود که سهیلا جلودارزاده در این رابطه گفت: کمیسیون اجتماعی مصوب کرده که طرح جامع توانمندسازی زنان سرپرست خانوار در ماده ۳۱ برنامه ششم لحاظ شود اما هنوز به بررسی این ماده نرسیده‌اند. باید فضاسازی انجام شود تا ما بتوانیم برای این مسأله در مجلس مصوبه بگیریم.

حال ۲ هفته پیش خبری منتشر شد مبنی بر این‌که سازمان بهزیستی در حال تدوین طرح حمایتی «اقدام و عمل؛ ویژه زنان سرپرست خانوار» است و طی این طرح قرار است برنامه‌هایی برای توانمندسازی و حمایت از زنان سرپرست خانوار طراحی شود و به مورد اجرا درآید.

حبیب‌الله مسعودی‌فرید؛ معاون اجتماعی سازمان بهزیستی کشور در رابطه با جزئیات برنامه حمایتی «اقدام و عمل؛ ویژه زنان سرپرست خانوار» به خبرنگار مهرخانه گفت: از آن‌جایی که مسئولیت زنان سرپرست خانوار به سازمان بهزیستی واگذار شده، ما جلساتی برگزار کردیم تا یک تقسیم کار ملی در این زمینه انجام دهیم. در جلسات ما دانشگاهیان، اعضای انجمن‌های علمی، سازمان‌های مردم‌نهاد، مؤسساتی که در زمینه خانواده‌های زن‌سرپرست کار می‌کنند و دستگاه‌هایی مانند کمیته امداد، سازمان فنی و حرفه‌ای، معاونت امور زنان و خانواده، وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی و وزارت امور اقتصادی و دارایی شرکت می‌کردند.

تیپ‌شناسی زنان سرپرست خانوار
او با اشاره به دسته‌بندی زنان سرپرست خانوار اظهار داشت: مطالعات و بررسی‌های ما و گزارش‌های پژوهشکده آمار نشان می‌دهد که چهار تیپ زنان سرپرست خانوار در کشور ما وجود دارند و این زنان به‌واسطه فوت همسر، طلاق، تجرد یا دارا بودن همسر معلول، زندانی یا معتاد در دسته زنان سرپرست خانوار قرار می‌گیرند. مطالعات انجام‌شده نشان داد که هر یک از این گروه‌های زنان به لحاظ سطح سلامت و وضعیت اجتماعی و اقتصادی کاملاً با هم متفاوت هستند و نیاز به برنامه‌های خاصی دارند. به همین دلیل ما برای هر یک از این گروه‌ها برنامه‌های پیشگیری، مداخله‌های مؤثر و به‌هنگام به منظور کاهش آسیب و بازتوانی و توانمندسازی تعریف کردیم که تدوین این برنامه‌ها در گام‌های نهایی است. با توجه به محدود بودن اعتبارات، این دسته‌بندی‌ها کمک می‌کند اعتبارات را به‌صورت هدفمند به گروه‌هایی که بیشترین نیاز را دارند، اختصاص دهیم.

سازمان بهزیستی متولی خانواده‌های زن‌سرپرست در کشور است
معاون اجتماعی سازمان بهزیستی در رابطه با مخاطب هدف این طرح خاطرنشان کرد: سازمان بهزیستی از سوی شورای اجتماعی کشور به‌عنوان متولی خانواده‌های زن‌سرپرست کل کشور دارای مسئولیت است. به همین دلیل از دستگاه‌های مختلف دعوت کردیم در این کار حضور پیدا کنند تا بتوانیم با کمک هم برنامه مناسبی تدوین کنیم. تعداد زنان سرپرست خانوار به بالای ۲ میلیون و ششصد هزار نفر افزایش یافته است که حدود یک میلیون و دویست هزار نفر از این تعداد، تحت پوشش بهزیستی و کمیته امداد قرار دارند. برخی از کسانی هم که تحت پوشش نیستند، ممکن است نیاز مالی نداشته باشند اما علت توجه به خانواده‌های زن‌سرپرست در تمامی دنیا، فقط ضعف اقتصادی نیست بلکه بسیاری از آن‌ها به دلیل تک‌والد بودن خانواده با چالش‌هایی روبه‌رو می‌شوند که نیاز به کمک‌های مشاوره‌ای روانشناختی و مددکاری دارند. ازاین‌رو، همکاران پیشنهاد دادند بانک اطلاعات خانواده‌های‌ زن‌سرپرست داشته باشیم.

برنامه‌هایی برای رسیدگی به وضعیت فرزندان خانواده‌های زن‌سرپرست
مسعودی‌فرید افزود: یکی دیگر از اقداماتی که در دست انجام داریم، رسیدگی به وضعیت فرزندان خانواده‌های زن‌سرپرست است زیرا میزان فقر در این خانواده‌ها نسبت به خانواده‌های مردسرپرست بیشتر است و حمایت از کودکان این خانواده‌ها می‌تواند یکی از اقدامات مهم ما باشد. گرچه ما حمایت‌های بسیار خوبی از این کودکان داریم و خرج تحصیل آن‌ها را تا حداکثر سطح تحصیلی می‌دهیم اما برای این‌که شناخت بهتری از وضعیت سلامت جسمی، روانی و اجتماعی آن‌ها داشته باشیم، باید مطالعات دقیق‌تری روی فرزندان این خانواده‌ها انجام دهیم.

او ضمن بیان این مطلب که آخرین مراحل تدوین طرح در حال انجام است، عنوان داشت: برای تحلیل وضعیت فعلی زنان سرپرست خانوار، از پژوهشکده آمار خواستیم اطلاعاتی که در این خصوص دارند را برای ما استخراج و تحلیل کنند. برای برنامه‌های اجرایی نیز جمعی از کارشناسان گروه مددکاری اجتماعی دانشگاه علوم بهزیستی، همکاران پژوهشکده آمار و سایر اعضای هیأت علمی دانشگاه‌ها که در این زمینه سابقه فعالیت دارند، در کنار ما قرار گرفتند تا بتوانیم چارچوب توانمندسازی و حمایتی زنان سرپرست خانوار را به شورای اجتماعی کشور ارایه کنیم و بر این اساس، کارها را بهتر جلو ببریم.

معاون اجتماعی سازمان بهزیستی تصریح کرد: همین الان هم در سازمان بهزیستی با توجه به امکانات و منابعی که اختیار داریم و اقدامات مددکاری اجتماعی که داخل خانواده‌ها انجام می‌شود، تا اندازه‌ای تغییر شیفت داده‌ایم که همه خانواده‌ها را به یک میزان مورد حمایت قرار ندهیم. اما برای این‌که بتوانیم منسجم‌تر، هدفمندتر و علمی‌تر این کار را انجام دهیم، باید برنامه‌ها و پروژه‌های مشخص‌تری برای خانواده‌های زن‌سرپرست طراحی و اجرا کنیم.

اجرای طرح تا اوایل سال آینده
مسعودی‌فرید در خصوص زمان نهایی‌شدن و اجرای این طرح اظهار داشت: احتمالاً تا اواخر دی ماه تدوین این طرح نهایی می‌شود و طرح را به شورای اجتماعی استان ارایه می‌دهیم تا فعالیت‌های مربوط به اجرایی‌سازی آن انجام شود. با توجه به این فرآیند می‌توانیم از اوایل سال آینده اجرای طرح را آغاز کنیم. تا آن زمان هم بخشی که مربوط به سازمان بهزیستی است را اجرا می‌کنیم اما اجرای کلان برنامه، نیاز به آماده‌سازی عرصه‌های مختلف دارد. مثلاً در بحث آماده‌سازی شغلی، سازمان فنی‌وحرفه‌ای باید اقداماتی را به‌صورت منسجم انجام دهد. همچنین، باید اعتبارات لازم در نظر گرفته شود.

او در ادامه گفت: مقرر شده است که از سال آینده، ۲۰ درصد از حقوق به خانواده‌های زن‌سرپرست تحت پوشش داده شود که این مصوبه در نتیجه جلساتی بوده که در این رابطه برگزار و اطلاعات آن به ریاست محترم سازمان بهزیستی ارایه شده و ایشان در این زمینه رایزنی‌هایی با سازمان مدیریت انجام دادند. درواقع، بخشی از خروجی‌های برنامه در سال ۹۵ مشاهده شده اما از ابتدای سال ۹۶ می‌توانیم بخش‌های بیشتری از این طرح را اجرایی کنیم.

از تجربه پایلوت شهرری استفاده کردیم
معاون اجتماعی سازمان بهزیستی در رابطه با تفاوت این طرح با طرح جامع توانمندسازی زنان سرپرست خانوار که پایلوت آن در شهرری اجرا شده، اظهار داشت: پایلوت شهرری طرح جداگانه‌ای است و سازمان بهزیستی هم با آن‌ها همکاری لازم را داشته است. همکارانی که این کار را انجام دادند و نمایندگان معاونت امور زنان و خانواده ریاست‌جمهوری نیز در جلسات ما شرکت می‌کردند و ما در طرح خود از تجربه آن‌ها استفاده کردیم. درواقع، روش کار آن‌ها را گرفتیم تا بتوانیم در چارچوبی که خودمان داریم از آن استفاده کنیم.

ضرورت هماهنگی طرح‌ها و دستگاه‌های مختلف
به گزارش مهرخانه، همان‌طور که مشاهده می‌شود دستگاه‌های مختلف به‌صورت مستقل در زمینه زنان سرپرست خانوار برنامه‌هایی دارند و تاکنون به این صورت بوده که هر دستگاهی بخشی از توانمندسازی این زنان را به‌صورت ناقص انجام می‌داده و ملی‌شدن طرح‌ها در این خصوص نیز به محاق فراموشی فرو رفته است. این در حالی است که بسیاری از فعالیت‌های دستگاه‌های مختلف در این زمینه گرفتار معضل موازی‌کاری شده و نتیجه‌ای جز اتلاف منابع و کاهش دقت، سرعت و نتیجه‌بخشی فعالیت‌ها نخواهد داشت. ازاین‌رو، به نظر می‌رسد نیاز است که یک نهاد هماهنگ‌کننده، تقسیم‌کاری در این خصوص بین دستگاه‌ها به‌وجود آورد و طی یک برنامه جامع، مشخص و فراگیر مراحل توانمندسازی و حمایت از این زنان را از مراحل مقدماتی تا مراحل نهایی پیگیری کند تا شاهد اثربخشی این طرح‌ها باشیم و بتوانیم نتایج آن‌ها را در زندگی روزمره زنان سرپرست خانوار مشاهده کنیم.

منبع: مهرخانه