صفحه اصلی  »  آموزش جنسی
image_pdfimage_print
خرداد
۲۴
۱۳۹۷
ایجاد یک گفتمان منطقی بجای هراس از کلمه “جنسی” در ایران
خرداد ۲۴ ۱۳۹۷
این سو و آن سو خبر
۰
, ,
Parents share child in a divorce. The father takes the child from his mother. The child decides with which parent to live. The concept of a parent's choice, litigation. Father visits his son.
image_pdfimage_print
به گزارش سرویس فرهنگ خبرگزاری رضوی، امروزه در جامعه شاهد شنیدن خبرهای ناگواری از کودک آزاری هستیم که کودکان معصوم ما در معرض آزارهای جنسی قرار می گیرند؛ کودکان همواره با نگاه پاک و معصوم خود به دنیا نگاه می کنند، اما دنیای امروز گاهی آنقدر بی رحم است که والدین و نظام آموزشی باید خیلی زود آنها را از حوادث و خطراتی که ممکن است برایشان پیش بیاید، آگاه کنند.
بچه هایی که مورد آزار قرار گرفته اند، آسیب دیده اند و حتی کشته شده اند. این مشکل در تمام کشورهای دنیا مشاهده می شود. اما مثل هر مشکل دیگری راهکارهایی برای جلوگیری از آن وجود دارد. خبرگزاری رضوی در این خصوص با کامیل احمدی مردم شناس و پژوهشگر گفتگو کرده است که شما را به خواندن آن دعوت می کنیم که در ابتدا بهتر است با او کمی آشنا شویم.
کامیل احمدی، محقق اصالتا از کردستان ایران است و امروزه در قالب یک انسان شناس اجتماعی در زمینه موضوعات مربوط به فرهنگ محلی،کودکان و زنان، حقوق اقلیتها کار کرده و در زمینه کار در ارتباطات نیز سوابقی دارد. وی سفرهای بسیاری به آفریقا و امریکایى لاتین داشته و علاقه خاصی به تجربیات روزمره زندگی انسانها، جنگ و فقر دارد (خصوصا در مناطقی مانند آفریقا، آسیای دور، بوسنی، ترکیه، افغانستان و عراق قبل و بعد از جنگ)
چند مورد از کارهای تحقیقی و بصری اخیر وی عبارتند از سه کتاب و دو فیلم کوتاه مستند- قوم نگاری که در آخرین بازدیدهای خود از منطقه خاور میانه تهیه کرده است.
او مدرک لیسانس را در حقوق انتشارات و چاپ ازدانشگاه هنر لندن/ مدرسه ارتباطات لندن و فوق لیسانس در انسان شناسی و مردمنگاری تصویری از دانشگاه کنت، کانتربری انگلستان دارد و تحقیق دانشگاهی وی در زمینه رسانه به عنوان منبعی برای بحث در مورد هویت در بین جوانان است. این تحقیق در مورد استفاده از رسانه، یکپارچگی و مقاومت، قومشناسی فرهنگی جوانان در کردستان ایران-مهاباد- بود. همچنین ایشان مدارک دورهای تخصصی روش تحقیق، سیاست درخاورمیانه و لابی و توانمند سازی کردن را به ترتیب از دانشگاها ی برک بک، اقتصاد و سیاست لندن در انگلستان و مرکز آموزشی ام-دی-اف هلند را دارا می باشد.

– آموزش های جنسی در سیستم آموزشی و خانواده ها چگونه نهادینه می شود؟
ایران یکی از معدود کشورهایی است که به این مقوله کمتر می پردازد با توجه به اینکه سیستم آموزش و پرورش نسبتا مترقی و فراگیری دارد اما در بحث آموزش های جنسی ضعیف عمل کرده، اگر متون درسی کنونی را مشاهده فرمایید در سنین راهنمایی و دبیرستان عملا جز یک صفحه در بخش اجتماعی کتاب آموزشی در این موضوع صورت نگرفته است که این یک صفحه هم بیشتر به شرح بدن پرداخته شده و کمتر به مسائلی در چهارچوب آموزش جنسی اشاره شده است. آموزش و پرورش ایران در مبحث ورود به مسئله ی آموزش جنسی حساس است و حساسیت های مذهبی هم نسبت به این موضوع اجازه ی ورود مستقیم این نهاد را نداده است.
مواجهه مردم ایران با کلمه ی جنس/جنسی همواره با نوعی هراس همراه است که این هراس باید تبدیل به یک گفتمان منطقی علمی و برپایه ی دانسته های کنونی دنیا شود، جامعه ی ایران یک جامعه ی زنده، جوان و پویا است که همراه با تمام تغییراتی که در جهان اتفاق می افتد خواسته یا ناخواسته و خیلی به سرعت خود را هماهنگ کرده است، با کمی دقت به پیرامون خود در می یابیم که جامعه ی جوان کنونی امروز بسیار خود را به فرهنگ کشور های دیگر اعم از تکنولوژی، لباس، نوع موسیقی و غذا و .. نزدیک کرده است و دست کمی از جوامع دیگر در دنیا ندارد و بسیاری از سبک های رایج در دنیا در زندگی جوانان جامعه ما وجود دارد و باید این هشدار را به جوامع ایرانی بدهیم که اگر از خطرات احتمالی و جدی این نوع تغییرات اجتماعی خود را مصون ندارید از دیگر جوامع عقب می مانید و تنها با نپرداختن و حساس پنداشتن برخی موضوع ها و ورود نکردن به آن ها از جمله مقوله ی جنسی یک پدیده ی آسیب زای اجتماعی را مبدل به یک بمب ساعتی می کنید که هر لحظه منفجر می شود که متاسفانه در چند سال اخیر در ایران شاهد چنین موارد آسیب زای اجتماعی بوده ایم.
برای جلوگیری از آسیب ها و نهادینه کردن آموزش های لازم به فرزندان باید در یک سطح علمی و تخصصی بدون در نظرگرفتن تابوهای کلیشه ای و حساسیت های بی مورد که سالیان سال بر سیستم آموزش و پرورش و نوع تفکر خانواده های ما سایه افکنده صاحبان نظر گفت و گو کنند و به یک توافق ضمنی برسند که این آموزش ها در یک چهارچوب منطقی، علمی، پرورشی و آموزشی بدون هراس و واهمه از صبحت کردن در این خصوص با در نظر گرفتن تمام مختصات به فرهنگ رایج در ایران و جوانب سنتی، خانوادگی، عرفی، شرعی و اسلامی این موضوع پر اهمیت نهادینه شود که راه طولانی در پیش داریم و از آنجایی که در این زمینه فعالیت های زیادی انجام نداده ایم شروع صحبت کردن در مورد این مساله می تواند آغازی خوب را رقم بزند.

-عوامل موثر بر تجاوزات جنسی به کودکان از منظر جامعه شناختی و مردم شناختی چیست؟
تجاوز در یک چهارچوب علمی به اشکال محتلف دسته بندی می شود از قبیل تجاوز در جنگ برای گرفتن انتقام، غلبه ی قدرت جنسی مذکر بر مونث؛ بیماری و اختلال جنسی و غیره. برخی از تجاورات مختص به افرادی است که دارای اختلالات روانی و ذهنی و بیمارگونه جنسی هستند و بسیاری از این گونه ها از طریق آموزش و بازپروری آن ها قابل درمان است. اغلب این عوامل در جامعه به گونه های مختلفی همچون آموزش های غلط، نوع نگاه جنسیتی به زن ومرد، عوامل محدود کننده ی ارتباطات جنسی برای نسل جوان، نوع نگاه محدود کننده پوششی، رفتاری و آموزشی باز می گردد و متولیان آموزش مسائل جنسی را یک مقوله ی ورود ممنوعی تلقی می کنند که آسیب های این موارد بیشتر است و این مسائل تشدید می شود و جوانان بیشتر به این سمت گرایش خواهند یافت.
افراد متجاوزگری که ابتدا وارد برنامه ای هماهنگ و مدون می شوند و افرادی مورد هدف آزار جنسی آن ها قرار می گیرد، افرادی را با علم براینکه آنان ترس از آبرو ریزی و ریختن عفت و حیثیت خود و خوانواده اشان را دارند انتخاب می کنند و معمولا این افراد را از جوامعی برمی گزینند که سن کمتری دارند و کم برخوردارتر و در معرض آسیب اند. محیط های آموزشی به آگاه سازی افراد بسیار کمک می کند. طبق تحقیقات گذشته ای که بنده انجام دادم آزارهای جنسی بیشتر در حیطه های خانوادگی و کاری رایج است و تجاوز به عنف یا زنا با محارم در خانواده ها به سبب ترس از آبروریزی اشخاص مسکوت می ماند. عوامل مختلفی که در جوامع ایرانی موثر هستند. آموزش همگانی سبب می شود تا جامعه و افراد و خانواده ها همیشه از خط قرمزها محافظت کنند.

-زیر ساخت های لازم برای از بین بردن تابو پرداختن به مسائل جنسی در جامعه ایران چیست؟ و وظیفه ی نهادهای متولی در این زمینه چیست؟
به نظر بنده مطالعه تجربیات جهانی در این زمینه که در کشورهای مترقی یا در حال رشد انجام گرفته می تواند راهنمای کار این مقوله باشد می توانیم از جوامعی که از لحاظ سنتی و فرهنگی با جوامع ما در کشورهای همجوار مانند ترکیه، اروپای شرقی نزدیک هستند که قوانین هماهنگی با کشورهای غربی دارند الگوبرداری کنیم و متون اولیه به عنوان یک طرح آزمایشی در مدارس تحت نظر والدین در یک نظر سنجی کلی آغاز شود. سازمان ها و نهاد های متولی برای آگاه سازی مسائل جنسی در همه جای دنیا آموزش و پرورش، بهزیستی، وزارت بهداشت و درمان و تمام سازمان های متولی حقوق کودکان و مهمتر از همه ی این ها قوه ی قضاییه به جهت قانون گذاری و اعمال قوانین باز دارنده است که وظیفه ی آنان حفظ و حمایت ازصیانت و کیان خانواده و آبرو و حیثیت است. حقوق کودکان باید مانند یک فرد بزرگ رعایت شود و قوه ی قضاییه نسبت به حقوق آنان متعهد باشد متاسفانه موضوع کودک در چهارجوب قوانین موجود به عنوان شخصیت حقیقی به آن پرداخته نمی شود و توجه لازم به حریم خصوص کودک در قوانین به طور مشخصی نداریم انگار یک کودک به عنوان یک شهروند در نظر گرفته نمی شود.
حمایت کنندگان رسمی و قانونی کودکان مشخص نیستند و این مورد فقط به عهده ی خانواده ها گذاشته شده است و خانواده ای که خود آموزش جنسی ندیده و پدران و مادرانی که خود از پرداختن و صحبت کردن در خصوص موضوعات و اموزش جنسی رنج می برند و بسیاری هم توان صحبت کردن ان را با فرزندانشان نداشته و نمی توانند این تجربیات را منتقل کنند. در این میان خانواده هایی هستند که از لحاظ بعد فرهنگی و اجتماعی از طبقه ی متوسط جامعه بالاتر هستند به این موضوع ورود پیدا می کنند و فرزندان خود را مسلح بردانشی می کنند که خود آموختند.

-نبود آموزش های جنسی رسمی به کودکان چه لطمه ای به جامعه وارد می کند؟
نبود این آموزش ها ابتدا متوجه افرادی خواهد شد که در معرض این آسیب قرار دارند، افرادی که آگاه براین آموزش های جنسی نیستند هر جایی امکان تعرض به آن ها در زندگیشان وجود دارد. افرادی که آسیب دیده اند را وقتی در کنار هم قرار می دهیم متوجه خواهیم شد بخش عظیمی از افراد جامعه تجربیات ناخوشایندی دارند که برای مدت ها در حافظه شان باقی می ماند و قطعا در زندگی و اعتماد به نفس اشخاص تاثیرگذار است. یک جامعه ی آسیب زا جامعه ای است که در مورد مسائل جنسی به یک
جامعه شکننده و ضعیف تبدیل شده و عنصرهای اجتماعی در مقطع های مختلفی در زندگی آسیب دیدند که اغلب این موارد ناشی از نبود آموزش های جنسی است.
شخصی که آسیب جنسی دیده در مورد آسیب هایش صحبت نمی کند و به همین روال این مورد به نسل های بعدی منتقل می شود در جامعه ای پویا مانند ایران می توانیم با علم جهانی در مورد آموزش های جنسی خودمان و فرزندانمان را به روز کرده و زمانی که قوانین اصلاح شوند و در صدد حمایت از افرادی برآیند که ضعیف تر از دیگر افراد جامعه هستند مانند کودکان، قانون با متجاوزگران مقابله می کند و شخص خاطی را مجازات و بازپروری می کند. باید مراقب باشیم با نوع برخوردهایی که با موضوع تجاوز جنسی داریم این مورد را در نظر بگیریم شخص متجاوز زاییده ی این فرهنگ، محدودیتها و تفکرات رایج در جامعه است و این شخص نیز خود به عنوان نوعی از یک قربانی باید یک سیستم ساز و کار علمی و تخصصی به وجود آید که این فرد در یک چهارچوبی قانونی، محافظت شده و با برخوردی منصفانه وارد مراکز بازپروری شود و رد نهایت به عنوان عضوی از نیرو و پتا نسیل انسانی به اجتماع برگردد. افراد زیادی داریم که مرتکب اشتباهاتی از این قبیل شدند و باید آن ها را بازپروری کرد.
مهم است که در نظر داشته باشیم افرادی زیادی هستند که در حیطه ی آموزشی مانند مدیر، ناظم، معلم و .. به خوبی فعالیت خود را انجام می دهند و اما افرادی معدودی در این موقعیت ها به آزارهای جنسی کودکان دست می زنند در هر صورت این سیانت و کرامت این حرفه مهم نباید آسیب ببیند، اعتبار و اعتماد جمعی در خصوص این حرفه ها نباید مخدوش شود در نهایت فرزندان ما دست پرورده ی همین سیستم آموزشی است که متولیان این بخش در این زمینه با جان و دل کار می کنند و بسیاری از موفقیتهای زندگیمان را مدیون این عزیزان هستیم.

خرداد
۹
۱۳۹۷
مجرد در خانواده
خرداد ۹ ۱۳۹۷
این سو و آن سو خبر
۰
, , , , ,
Isfahan, Iran - April 24, 2017: In niches of Khaju bridge are schoolboys dressed in strict suits, these students are participants of a children's choir that will sing for a television recording.
image_pdfimage_print

Photo: grigvovan/depositphotos.com

واقعه‌ی تعرض جنسی به گروه بزرگی از دانش‌آموزان دبیرستانی در غرب تهران، به خبر اول رسانه‌ها در روزهای اخیر تبدیل شده است. هرچند بعید است کسی از میزان خشونت، کیفیت گفتمان جنسیتی حاکم و رواج آزار جنسی دانش‌آموزان در دبیرستان پسرانه بی‌خبر باشد، ولی ابعاد این خبر و مستنداتش چنان گسترده است که حتی مدیران آموزش پرورش که معمولا تمایلی به پاسخ‌گویی ندارند نیز واکنش نشان داده‌اند. بنا به گزارش اولیه‌ی خبر‌آنلاین، والدین یکی از دانش‌آموزان متوجه تغییر رفتار پسر خود می‌شوند و پس از چندی با کمک یک روانشناس علت اصلی این تغییر رفتار مشخص می‌شود؛ آزار جنسی گروه گسترده‌ای از دانش‌اموزان توسط یکی از مسئولان مدرسه.

در این بین سوالی مهم مطرح است، اگر والدین آن دانش‌آموز فرزند خود را نزد روانشناس نمی‌بردند چقدر ممکن بود از این ماجرا پرده برداشته شود؟ اگر روانشناس مذکور نقش واسط را بین قربانی و خانواده‌اش بازی نمی‌کرد چه می‌شد؟ بیاییم فرض کنیم که ما قربانیان چنین ماجرایی هستیم (و چه بسا واقعا هم باشیم). چگونه و تا چه حدودی این داستان را برای پدر و مادرمان تعریف می‌کردیم؟ آیا عجیب نیست داستانی که حالا در رسانه‌های اجتماعی با جزییات بیان می‌شود، روزی قابل مطرح شدن در درون خانواده‌های قربانیان نبوده؟

به نظر می‌رسد نه برای قربانی و نه برای ما شاهدانِ تراژدی، زبانی برای انتقال بحران‌هایی که در حوزه‌ی «تابو» شکل می‌گیرند وجود ندارد. در این مورد بخصوص، داستان از آنجایی تراژیک‌تر و مضحک‌تر می‌شود که مکان وقوع تعدیْ یک مدرسه است. نهادی که منطقاً قرار است محل آموزش و تحصیل علوم مختلف من‌جمله ادبیات و زبان فارسی باشد. در چنین مکانی‌ست که دانش‌آموزان از بیان بی‌واسطه‌ی مسئله‌ای چنین بغرنج و حیاتی به زبان فارسی به خانواده‌هایشان عاجز بوده‌اند [۱]. این در صورتی است که ظاهرا نه آن مسئول خاطی در بیان فرامین و فانتزی‌هایش به همان دانش‌آموزان مشکل زبانی داشته و نه دانش‌آموزان مشکلی در دریافت منظور این فرد، چرا که در آن محیطِ «مجردی»، «خانواده» حضور نداشته است.

کلمه‌ی «مجرد» در فارسی ایرانی هرچند به صورت رسمی، مثلا در فرم‌های استخدامی (مجرد-متاهل)، جنسیت خاصی ندارد، ولی در کاربرد روزمره‌ عموماً معنای مردانه‌ای دارد. در مقابل هر ظرفی که فعالیت خانوادگی در آن انجام می‌شود، می‌توان ظرف مجردی‌اش را هم متصور شد: از کوپه‌ی قطار گرفته تا خانه و سفره‌خانه (به یاد دارم تا اواسط دهه‌ی هشتاد بلیط سینما هم خانواده/مجردی داشت). این گفتمان مجردی-خانواده آن‌چنان قدرتمند است که حتی مسئولینی که علاقه‌مندند، ولو به صورت نمایشی، خود را پیگیر حضور زنان در استادیوم‌ها نشان دهند، از ترکیب «حضور خانواده‌ها» استفاده می‌کنند. دبیرستان‌ پسرانه شاید نه اولین ولی یکی از موثرترین نهادهایی است که دوگانه‌ی مجردی-خانوادگی را برای پسران ترسیم می‌کند. در دبیرستان‌ها، پسران با خشونت به درون دایره‌ی مجردی هل داده می‌شوند و هر آن‌چه بیرون از این دایره قرار می‌گیرد تحت نام «خانواده» تعریف می‌‌شود. به این ترتیب آینده‌ای برای پسران تصویر می‌شود که خارج از این دوگانگی نیست: یا مجرد عضلانی خوشگذران خشن منزوی یا خانواده.

زبان فارسی هم تابع این دوگانگی است، ادبیاتی که در منازل و پیش خانواده‌ها به کار می‌رود اغلب زمین‌ تا آسمان با زبان به‌کار رفته در جمع‌های دوستی مجردی مردانه فاصله دارد. برقراری هر پلی میان این دو جهان و دو زبان از هر دو طرف ناممکن بوده و تقبیح می‌شود. خانواده حاضر نیست «احترام» و «حرمت» ساحتش به خطر بیفتد و قدمی به سوی فهم جهان مجردی بردارد و روابط میان پسران و مردان جوان را آن گونه‌ که هست ببینید، و در فرهنگ «مردانگی-مجردی» نیز اذعان به ضعف، درخواست کمک و ابراز عدم علاقه به مسائل جنسی جایی ندارد.

در دبیرستان‌های پسرانه، زبان و ادبیات اعتراض به بی‌عدالتی و تعرض جنسی آموزش داده نمی‌شود ولی پیش‌نیازهای پادگانی به خوبی تدریس می‌شوند. سربازی پسران را مرد می‌کند، اما آنها فقط به شرط آنکه مردانگی و شاخص‌های خشن و برتری‌طلبانه‌اش را در دبیرستان خوب فرا بگیرند، در پادگان دست بالاتر را خواهد داشت.

پانوشت:

١) افرادی که رسوایی اخلاقی «پرس‌تی‌وی» را به خاطر دارند احتمالا به یاد دارند که در فایل صوتی مربوطه قربانی که در طول مکالمه فارسی صحبت می‌کرد، ناگهان در هنگام اشاره به آزارهای جنسی از زبان انگلیسی استفاده می‌کرد.

آذر
۳۰
۱۳۹۵
کلینیک‌های سلامت جنسی، وعده‌های پوچ، اخبار دروغ
آذر ۳۰ ۱۳۹۵
این سو و آن سو خبر
۰
, ,
Hands of a man and woman in bed with apple. Concept photo for sex health care sex life seduction sexual sexuality relationship sex problems desire lust love.
image_pdfimage_print
Photo: lucidwaters/bigstockphoto.com
در ادعایی عجیب در فروردین امسال معاون برنامه‌ریزی و هماهنگی معاونت زنان و خانواده اظهار کرد که با همکاری وزارت بهداشت ۱۳ کلینیک سلامت خانواده را در کشور راه‌اندازی کرده‌اند و امسال در تمام مراکز استان‌ها این کلینیک‌ها را راه‌اندازی خواهیم کرد. این در حالی است که یک ماه پیش از آن، مدیرکل دفتر سلامت خانواده و جمعیت وزارت بهداشت گفته بود به علت آماده نبودن زیرساخت‌ها، کلینیک‌ها در سال ۹۴ راه‌اندازی نشد.
 موضوع راه‌اندازی کلینیک‌های سلامت جنسی یا کلینیک‌های سلامت خانواده  از سال ۹۱ رسانه‌ای شد اما با گذشت چهارسال و وعده‌های هرساله مسئولان برای راه‌اندازی تعداد مشخصی از این کلینیک‌ها، حال می‌بینیم برخی مسئولان وزارت بهداشت می‌گویند لزومی برای راه‌اندازی این کلینیک‌ها وجود ندارد.

چند سالی است در راستای توجه به سلامت خانواده، در برخی بیمارستان‌ها کلینیک‌های سلامت جنسی یا کلینیک‌های سلامت خانواده راه‌اندازی شده است اما هنوز هم برای افراد ناشناخته‌اند و این روزها خبرهایی از تصمیم وزارت بهداشت برای عدم پیگیری راه‌اندازی این کلینیک‌ها می‌شنویم. کلینیک‌هایی که از اوایل دهه ۸۰ شروع به فعالیت کرد و در سال ۹۱ به‌طور رسمی مسئولان کشور به دنبال راه‌اندازی آن‌ها بودند.

سال ۹۱؛ شروع فعالیت
اولین بار در آذرماه سال ۹۱ زهرا سجادی، معاون امور خانواده مرکز امور زنان و خانواده ریاست‌جمهوری وقت از راه‌اندازی کلینیک‌های سلامت خانواده در استان‌های مختلف کشور خبر داد که با همکاری و تعامل وزارت بهداشت و درمان ایجاد و راه‌اندازی خواهند شد. او معتقد بود که راه‌اندازی کلینیک سلامت خانواده می‌تواند در رفع چالش‌ها و به‌خصوص مرتفع کردن معضلات خاص خانواده‌ها بسیار مؤثر واقع شود. براساس اظهارات سجادی در آن سال، جلسات برای نهایی شدن احداث کلینیک‌های سلامت خانواده در سراسر کشور ادامه داشت و قرار بود نتایج آن متعاقباً اعلام شود.

پیش‌بینی افتتاح کلینیک‌ها تا پایان دولت دهم
فروردین‌ماه سال ۹۲ معاون امور خانواده مرکز زنان و خانواده ریاست جمهوری وقت با تأکید بر این‌که اساسنامه کلینیک سلامت خانواده در سال گذشته تصویب شد، خبر از افتتاح این کلینیک‌ها تا پایان دولت دهم در دانشگاه‌های علوم پزشکی سراسر کشور داد و اظهار کرد که کارهایی را که سال گذشته به صورت مقدماتی اجرایی کردیم، در سال ۹۲ و تا زمانی که دولت باقی است به صورت جدی دنبال می‌کنیم تا به نتیجه برسد. البته حدود یک ماه بعد، بار دیگر سجادی این خبر را تکرار کرد.

برگزاری انتخابات ریاست جمهوری و تغییر مدیران وزارت بهداشت مانع راه‌اندازی شد
مهرماه سال ۹۲ درحالی‌که دولت دهم روزهای پایانی کار خود را می‌گذراند، انتظار می‌رفت کلینیک‌ها به نتیجه رسیده باشند اما سجادی خبر داد که آیین‌نامه راه‌اندازی کلینیک سلامت خانواده با همکاری معاونت امور زنان و خانواده و وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی در دولت دهم تنظیم شد، اما تأسیس این کلینیک‌ها دوباره به تعویق افتاده است. او درباره علت این اتفاق تصریح کرد که بر اساس توافق‌های صورت‌گرفته قرار بود در دولت دهم دانشگاه‌های علوم پزشکی سراسر کشور، کلینیک‌های سلامت خانواده را با هدف پاسخگویی به مشکلات خاص خانواده راه‌اندازی کنند. قرار بود این کلینیک‌ها پس از امضای وزیر بهداشت راه‌اندازی شود ولی با تغییر و تحول در بخش میانی وزارت بهداشت در زمان وزارت دکتر محمدحسن طریقت‌منفرد، این کار به تعویق افتاد و ما به مدیران جدید اطلاع‌رسانی‌های لازم را در زمینه ضرورت راه‌اندازی این کلینیک‌ها انجام دادیم، اما با برگزاری انتخابات ریاست جمهوری و تغییر مدیران وزارت بهداشت، راه‌اندازی این کلینیک‌ها برای دومین‌بار به تعویق افتاد. معاونت امور زنان و خانواده نامه‌ای را در زمینه راه‌اندازی کلینیک‌های سلامت خانواده به وزارت بهداشت ارسال کرده است و امیدواریم در سال جاری این کلینیک‌ها آغاز به کار کند.

زمزمه‌های راه‌اندازی در دولت یازدهم
اما این امیدواری به جایی نرسید؛ فعالیت دولت دهم به پایان رسید و دولت یازدهم روی کار آمد اما همچنان خبری از شروع به کار این کلینیک‌ها نشد. با گذشت ۲ سال از روی کار آمدن دولت یازدهم، سرانجام در اردیبهشت‌ماه سال ۹۴ زمزمه‌های راه‌اندازی این کلینیک‌ها بار دیگر شنیده شد؛ به‌طوری‌که سرپرست مرکز فوق‌تخصصی درمانی و تحقیقاتی ناباروری جهاد دانشگاهی استان مرکزی از راه‌اندازی کلینیک سلامت جنسی در این مرکز در آینده نزدیک خبر داد. پس از او، مرداد‌ماه همان سال مسعود حبیبی، رییس مجتمع دارویی درمانی هلال‌ ایران از راه‌اندازی کلینیک جنسی مرتبط با این مجتمع در تهران خبر داد.

طرح پایلوت کلینیک‌های سلامت خانواده در ۹ استان
نهایتاً مردادماه سال گذشته مسئولان کشور نیز وارد این بحث شدند. اطهره نژادی، معاون برنامه‌ریزی و نظارت راهبردی معاونت امور زنان و خانواده ریاست جمهوری از راه‌اندازی کلینیک‌های سلامت خانواده در سال ۹۴ به صورت پایلوت در ۹ استان کشور با همکاری وزارت بهداشت خبر داد.

قرار بود این کلینیک‌ها در مراکز استان‌ها شروع به کار کنند و در آن‌ها تخصص‌های مختلف و متنوعی که برای یک خانواده پایدار مورد نیاز است مانند خدمات پزشکی، مشاوره حقوقی و روانشناسی و حتی مشاوره در زمینه مسائل شرعی ارائه شود. از طرفی در برنامه‌ریزی‌های انجام‌شده تیم مجازی این کلینیک‌ها از مناطق مختلف کشور تشکیل و تلاش شد با نگاه تخصصی، کلینیک‌های سلامت خانواده درون پلی‌کلینیک‌های تخصصی دانشگاه‌های علوم پزشکی دایر شوند تا مردم برای رفت و آمد هم نگران عرف و هنجارها نباشند و این امنیت خاطر را داشته باشند که کنجکاوی در مورد حریم خصوصی زندگی آن‌ها انجام نمی‌شود. استان‌های مشهد، اصفهان، آذربایجان شرقی، شیراز، البرز، کرمان، ایلام، اهواز و تهران از جمله استان‌های انتخابی برای طرح پایلوت بودند.

کلینیک‌ها در ۹ استان در حال راه‌اندازی است
بار دیگر در مهرماه همان سال معاون برنامه‌ریزی و هماهنگی معاونت امور زنان و خانواده ریاست جمهوری از راه‌اندازی ۹ کلینیک سلامت خانواده تا پایان آن سال خبر داد و گفت: این طرح در سال جاری در شهرستان‌های تهران، مشهد، اصفهان، تبریز، کرج، شیراز، کرمان، ایلام و اهواز دنبال می‌شود و امیدواریم در سال آینده به طرحی ملی تبدیل شود. همچنین بنابر نظر معاون سلامت وزارت بهداشت، از تخصص افرادی در این کلینیک‌ها استفاده می‌شود که علاوه بر برخورداری از دانش مربوطه، متأهل بوده و حداقل ۴۰ سال سن داشته باشند.

این بار نوبت شهیندخت مولاوردی، معاون رییس‌جمهور در امور زنان و خانواده بود. او مهرماه سال گذشته با اشاره به کلینیک‌های سلامت خانواده که در ۹ استان در حال راه‌اندازی است، تصریح کرد که در این ارتباط تفاهم‌نامه‌ای را امضا کرده‌ایم و بیشتر کار این کلینیک‌ها به بحث سلامت جنسی برمی‌گردد که الان علت عمده بسیاری از طلاق‌هاست. بحث اساسی ما برای سال ۹۴ و ۹۵ کلینیک‌های سلامت خانواده است که ان‌شا‌الله بتوانیم این کلینیک‌ها را در سراسر کشور راه‌اندازی کنیم.

آمادگی ۱۵ استان برای ایجاد کلینیک «سلامت زناشویی»
آبان‌ماه زمانی بود که مسئولان وزارت بهداشت نیز در این زمینه ورود پیدا کردند. دکتر محمداسماعیل مطلق، مدیرکل سلامت جمعیت، خانواده و مدارس وزارت بهداشت از آمادگی ۱۵ استان برای ایجاد کلینیک «سلامت زناشویی» خبر داد. به گفته او باید این اقدام را سریع‌تر به انجام برسانند و دستورالعمل برنامه این کلینیک‌ها متعاقباً از سوی دفتر سلامت جمعیت، خانواده و مدارس ابلاغ خواهد شد.

دی‌ماه سال ۹۴ علی‌اکبر سیاری، معاون بهداشت وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی از نتایج تحقیقاتی بر روی ۴۰۰ خانواده خبر داد که بر اساس آن ۶۳ درصد زوجین از روابط جنسی خود ناراضی هستند. وزارت بهداشت در این رابطه چند کار انجام می‌دهد؛ آموزش‌های قبل و ضمن ازدواج یکی از آن‌ها است و به این نتیجه رسیدیم که باید آموزش‌ها در جهت توانمندسازی زوجین استمرار داشته باشد که این افراد بتوانند مسایل خود را حل کنند. به همین مناسبت گروهی به عنوان تیمی مشاوره‌ای در ۱۳ دانشگاه فعالیت می‌کنند و درصدد توسعه آن هستیم که کلینیک سلامت جنسی هم جزوی از این طرح است.

پوشش بیمه‌ای کلینیک‌های سلامت جنسی
هم‌زمان محمد اسلامی، رییس اداره سلامت خانواده وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی اظهار کرد که ۱۳ کلینیک سلامت جنسی در بهمن و اسفند سال جاری در استان‌های مختلف راه‌اندازی می‌شود و بیمه‌ها، خدمات درمانی و مشاوره این مراکز را پوشش می‌دهند. آیین‌نامه فرابخشی فعالیت کلینیک‌های سلامت جنسی تدوین شده و مطابق آن، در این مراکز خدمات متنوعی از سوی متخصصان روانپزشکی، روانشناسان، متخصصان ارولوژی، زنان، متخصصان داخلی و عفونی و کارشناسان حقوق به مراجعه‌کنندگان ارائه می‌شود.

همچنین به گفته او از بین ۵۷ دانشگاه علوم پزشکی و خدمات بهداشتی درمانی کشور، ۱۳ دانشگاه برای ایجاد کلینیک سلامت جنسی اعلام آمادگی کرده‌اند و طی بهمن و حداکثر تا آخر اسفند ماه این ۱۳ کلینیک در شهرهای مختلف از جمله تهران، مشهد، شیراز، ساری و زنجان راه‌اندازی می‌شوند و سال آینده نیز این کلینیک‌ها در ۴۴ دانشگاه علوم پزشکی کشور تأسیس خواهند شد.

تأسیس کلینیک‌ها در سال ۹۵ بستگی به استقبال دانشگاه‌ها و همکاری استان‌ها دارد
در همان روزها بار دیگر اطهره نژادی، معاون هماهنگی و برنامه‌ریزی معاونت زنان و خانواده ریاست جمهوری از راه‌اندازی کلینیک سلامت خانواده در دانشگاه‌های علوم پزشکی مراکز استان‌ها به دنبال عقد تفاهم‌نامه با وزارت بهداشت خبر داد. به گفته او تا اسفندماه سال ۹۴، ۹ کلینیک در نقاط مختلف کشور راه اندازی می‌شود. تأسیس کلینیک‌های سلامت خانواده در سال ۹۵ بستگی به استقبال دانشگاه‌های علوم پزشکی و همکاری استان‌ها با مرکز دارد. ما برای تقویت بنیان خانواده چه در مرحله پیشگیری و چه در مرحله درمان، به بهره‌مندی از خدمات متخصصان روانشناسی، حقوق، پزشکی در تخصص‌های ارولوژی و زنان و زایمان و روحانی برای پاسخگویی به مسائل شرعی خانواد‌ها نیاز داریم و در کلینیک سلامت خانواده خدماتی در زمینه‌های بهداشت جنسی، مسایل شرعی، حقوق سالمندی و طب سالمندی با همکاری وزارت بهداشت ارایه می‌دهیم.

اسفند ۹۴ و کلینیک‌هایی که راه‌اندازی نشد
پس از این وعده‌هایی که هرکدام بارها تکرار شده بود، سرانجام اسفند ۹۴ رسید اما خبری از راه‌اندازی کلینیک‌ها نبود. به گفته محمداسماعیل مطلق، مدیرکل دفتر سلامت خانواده و جمعیت وزارت بهداشت، ایجاد ۱۳ کلینیک سلامت جنسی که قرار بود در زمستان امسال به بهره‌برداری برسد، به علت آماده نبودن زیرساخت‌های آن به سال ۹۵ موکول شد.

عدم هماهنگی سخنان مسئولان
در ادعایی عجیب در فروردین امسال معاون برنامه‌ریزی و هماهنگی معاونت زنان و خانواده اظهار کرد که با همکاری وزارت بهداشت ۱۳ کلینیک سلامت خانواده را در کشور راه‌اندازی کرده‌اند و امسال در تمام مراکز استان‌ها این کلینیک‌ها را راه‌اندازی خواهیم کرد. این در حالی است که یک ماه پیش از آن، مدیرکل دفتر سلامت خانواده و جمعیت وزارت بهداشت گفته بود به علت آماده نبودن زیرساخت‌ها، کلینیک‌ها در سال ۹۴ راه‌اندازی نشد.

خردادماه سال جاری شهیندخت مولاوردی، معاون زنان و خانواده ریاست جمهوری به موضوع کلینیک‌ها پرداخت. به گفته او در طول سه سال فعالیتش، ۱۷ کلینیک سلامت خانواده راه‌اندازی کرده‌اند. رقمی که پیش از این مسئولان وزارت بهداشت آن را رد کرده بودند.

تاریخ بعدی؛ اوایل نیمه دوم سال ۹۵
معاون برنامه‌ریزی و هماهنگی معاونت امور زنان و خانواده ریاست جمهوری مردادماه نیز اعلام کرد که کلینیک‌های سلامت خانواده و جنسی با توجه به اولویت‌های‌ شورای عالی انقلاب فرهنگی، قرار است از اوایل نیمه دوم سال جاری شروع به کار کنند. بر اساس موافقت‌نامه با وزارت بهداشت، یک بسته خدمتی باید تدوین شود که شامل راهنمای ارایه خدمت در کلینیک‌های سلامت خانواده، نظام پایش و ارزیابی ارایه خدمت در کلینیک‌ها، آیین‌نامه اخلاقی کارکنان در کلینیک‌ها، طراحی سیستم بومی کدگذاری برای ایجاد حداکثر محرمانگی و امنیت اطلاعات در پرونده‌های کلینیک‌های سلامت خانواده و جنسی و استانداردهای خدمت در کلینیک سلامت و خانواده است. قرار است با انجام مصاحبه، ۱۰ نفر به عنوان ارائه‌دهندگان خدمت در هر کلینیک مشخص شوند. در مجموع ۱۷۰ نفر به‌عنوان ارایه‌دهنده خدمت جذب می‌شوند. بسته‌های خدمتی را یکی از واحدهای زیرمجموعه دانشگاه‌های علوم پزشکی تهران تدوین می‌کند. این بسته‌ها در اختیار مصاحبه‌شوندگان برگزیده قرار می‌گیرد و آنان ارایه مشاوره تخصصی را بر اساس همین بسته‌ها از آغاز نیمه دوم سال جاری آغاز می‌کنند.

همچنین او ادامه داد که کلینیک‌های سلامت خانواده و جنسی در دانشگاه‌های علوم پزشکی تهران، البرز، خراسان رضوی، گیلان، قم، مازندران، کرمانشاه، مرکزی، اصفهان، فارس، خوزستان، کرمان، ایلام، کاشان، ایران، شهید بهشتی و آذربایجان شرقی قرار است راه‌اندازی شود.

عدم لزوم فعالیت کلینیک‌های جنسی
پس از صحبت‌های نژادی، این‌طور به نظر می‌رسید که همه چیز برای شروع به کار کلینیک‌ها مهیاست اما صحبت‌های احمد حاجبی، مدیرکل سلامت روان وزارت بهداشت در روزهای گذشته، آب پاکی را روی دست همه ریخت. به گفته او “لازم نیست‌ همه متخصصان را یکجا جمع کنیم و اسمش را بگذاریم کلینیک جنسی که چه بسا به خاطر انگی که وجود دارد، کسی به آن‌ها مراجعه نکند. هرکس خواست این کلینیک‌ها را توسعه دهد، منعی نیست ولی نبودنش دال بر این نیست که مهارت و توانایی درمان این اختلالات در کشور وجود ندارد. در حال حاضر نیز این مراکز وجود دارند، آگاهی مردم کم است که به این مراکز مراجعه نمی‌کنند. باور نمی‌کنید، اکثر مردم نمی‌دانند اگر با مشکل جنسی مواجه شدند،‌ به کجا باید مراجعه کنند. تعداد متخصصان روانپزشکی، اورولوژی، زنان و زایمان در کشور کم نیستند، همه جا هم در دسترس هستند، حالا مشکل این است که در مراجعه باید پولی بدهند که این هم مشکل بزرگی نیست. دلیل عدم مراجعه مردم نیاز به آسیب‌شناسی دارد، من علت آن را ناآگاهی مردم می‌دانم، مگر می‌شود کسی بداند یک مشکل جنسی چیست، بعد برود از تبلیغات ماهواره‌ای که هیچ پشتوانه علمی ندارد، استفاده کند”.

براساس گفته‌های او “صحبت کردن درباره این مسأله سخت است، باید یاد بگیریم بیشتر درباره این موضوع صحبت کنیم و آگاهی دهیم. قبول دارم ما هم در وزارت بهداشت کمتر درباره این موضوع حرف زده‌ایم. باید این فضا را باز کنیم، شاید این‌قدر که درباره بینی عمل کردن صحبت کرده‌ایم، به مردم نگفته‌ایم که اگر مشکل جنسی دارید، این متخصصان وجود دارند و می‌توانید به آن‌ها مراجعه کنید، آن‌ها می‌توانند به شما کمک کنند. ما به این سمت می‌رویم که ظرفیت‌های مجموعه‌ای ایجاد کنیم، حالا اسمش را کلینیک جنسی نمی‌گذاریم، من آرزو می‌کنم روزی برسد که در هر دانشگاه علوم پزشکی (در هر استان) یک مرکز این‌چنینی داشته باشیم. کارهای آن در حال انجام است، حتی نشست تخصصی آن را هم گذاشته‌ایم و آموزش‌هایی هم در این زمینه داده شده است. درباره زمان عملی شدن آن واقعاً بحث ۱۰ سال و ۵ سال و سه ماه نیست، بالاخره این کاری است که باید به آن فکر شود و همین کار دوباره محل سوءاستفاده نشود”.

چه کسی پاسخگوست؟
به گزارش مهرخانه، صحبت‌های دوپهلوی حاجبی در شرایطی مطرح می‌شود که متخصصان این حوزه پیش از این بارها نسبت به عنوان کلینیک سلامت جنسی و انگی که باعث عدم حضور خانواده‌ها می‌شود، هشدار داده بودند و همواره پیشنهاد راه‌ادازی کلینیک‌های سلامت خانواده را مطرح می‌کردند.

سرگردانی این طرح از سال ۹۱، به تأخیر افتادن راه‌اندازی کلینیک‌ها و در حال حاضر مطرح شدن عدم نیاز به وجود این کلینیک‌ها از یک طرف و آرزو برای راه‌اندازی آن‌ها از طرف دیگر، سؤالاتی را در ذهن ایجاد می‌کند که آیا با گذشت چهار سال هنوز به ضرورت راه‌اندازی آن پی برده نشده است؟ اگر نشده، پس برنامه‌ریزی‌ها و تلاش‌ها و سخنرانی‌هایی که با هدف معرفی این طرح بوده، با چه منظور صورت گرفته است؟ اگر به ضرورت این طرح پی برده شده، پس به تأخیر انداختن چندساله و بیان عدم نیاز به وجود این کلینیک‌ها به چه معنایی است؟ برخی دلیل عدم نیاز به این کلینیک‌ها را وجود تعداد کافی انواع متخصص در کشور می‌دانند؛ مگر زمانی که تصمیم به راه‌اندازی گرفته شد، تعداد متخصص کافی وجود نداشت؟ گویا گروهی فراموش کرده‌اند که هدف از راه‌اندازی این کلینیک‌ها از همان ابتدا تجمیع متخصصان در یک مکان به‌منظور خدمت‌رسانی بهتر بود! حال اگر مسئولان از راه‌اندازی این کلینیک‌ها پشیمان شده‌اند، لازم است که با صراحت این موضوع را مطرح و تصمیم خود را برای آینده این حوزه تشریح کنند.

منبع: مهرخانه