صفحه اصلی  »  خشونت خانگی و اجتماع  »  چالش های والدین کود...
فروردین
۱۱
چالش های والدین کودکان کم توان ذهنی
خشونت خانگی و اجتماع
۰
, , ,
image_pdfimage_print

Tisa_djevojcicaعکس: amoozak.org

مژگان میراشرافی – مدد کار اجتماعی

« علی با پدر و مادر سالمندش در یک مجتمع آپارتمانی بزرگ، زندگی می کند. او ۱۵ سال دارد وکم توانی ذهنی است. پدر علی از رفتار خشن او شکایت می کند و می گوید که علی به تازگی سیگارهم می کشد و نگهداری علی در خانه برایش مشکل شده است. حتی او نمی داند چه کسی هزینه خرید سیگار او را می پردازد. علی به مددکاراجتماعی می گوید که او پسر بدی نیست و دوستان زیادی در میان همسایه هایشان پیدا کرده است. حتی آنها در قبال انجام کارهای بد، برای او سیگار می خرند.»

معلولیت، محدودیتی است که هر انسان معلول در مناسبات اجتماعی با آن مواجه است، اما این نوع محدودیت شدت و ضعف دارد. کم توانی ذهنی عبارت است از یک وضعیت خاص عملکردی که در دوران کودکی شروع می شود و مشخصه آن محدودیت در مهارت های هوشی و انطباقی است. بدین لحاظ بسیاری از کم توانان ذهنی در ارتباطات، مراقبت از خود، زندگی خانوادگی، مهارت های اجتماعی، خود تنظیمی، مهارت های کنش تحصیلی، کار، اوقات فراغت، تفریح، بهداشت و ایمنی با محدودیت مواجه هستند. از اینرو کم توانان ذهنی به لحاظ خصوصیت جسمی ، روانی و ذهنی نیازمند انرژی و توجه لازم سه برابر کودکان عادی ، در امر تربیت و آموزش می باشند.

تولد کودک کم توان ذهنی در هر خانواده ای، فارغ از طبقه اجتماعی که به آن تعلق دارد، سطح تحصیلات و نژاد به همراه خود چالش ها و مسئولیت های مضاعفی برای والدین به وجود آورده و آنها را ملزم به سازگاری با عضو جدید خانواده می نماید. والدین و اعضای خانواده، تحت تاثیر آگاهی از کم توانی ذهنی کودک خود قرار گرفته و در مدت زمان کوتاهی، باید برای این عضو تازه وارد تغییرات زیادی را در ساختار و کارکرد خانواده به وجود آورند. اغلب والدین این دسته از کودکان با افسردگی ، اضطراب و آشفتگی عاطفی که ارتباط مستقیمی با معلولیت دارد، مواجه می شوند. علاوه برآن والدین می بایست زمان بیشتری برای مراقبت و پرستاری از کودک کم توان ذهنی صرف کنند. تامین منابع مالی مورد نیاز برای مخارج بعضا” سنگین ، فشار و استرس زیادی  را به خانواده تحمیل می کند.

شماری از تحقیقات نشان می دهد که علاوه بر مشکلات متعددی که والدین با آن روبرو هستند، ارزیابی و مدیریت نادرست والدین می تواند در افزایش مشکلات رفتاری این کودکان امری تعیین کننده باشد.  یافته های پژوهشی در ارتباط با واکنش والدین کودکان کم توان ذهنی، نشان می دهد که پدران احساس افتخار کمتری دارند؛ زیرا آرزوهای خود را برباد رفته می بینند و به طبع آن ، نقش مشارکتی کمتری در رشد فرزندان کم توان ذهنی خود دارند. درگیری های شغلی پدران در این خانواده ها مانع می شود که آنها به این باور که به حمایت و حضور آنها نیاز است، برسند. در گزارشی از سازمان بهزیستی کشور(۱۳۷۰)، آمده است که با وجود آنکه حضور این کودکان موجب کاهش درآمد پدر می شود، ولی سلامت روان پدر درمقایسه با مادر کمتر به مخاطره می افتد. اما مادران کودکان کم توان ذهنی دچار اختلالات روانی و احساسات منفی همچون احساس گناه و افسردگی بیشتری می شوند. با افزایش کم توانی، سلامت مادر لطمه بیشتری می بیند. زیرا این مادر است که نقش مراقبتی بیشتری بر عهده دارد.

این دسته از والدین اغلب از اینکه دیگران پشت سرشان حرف بزنند، آنان را متهم و مورد تمسخر قرار دهند، وآنان را به لحاظ ژنتیکی یا کوتاهی در مراقبت یا بی توجهی در تولد فرزندشان مقصر بدانند، می ترسند. بسیاری از کارشناسان براین باورند که نبود ارتباط مناسب میان والدین، ناآگاهی آنان از چگونگی رفتار و تربیت مناسب کودک و فرسایش روانی ناشی از مراقبت از کودک کم توان ذهنی می تواند زمینه ساز مورد آزار قرار گرفتن کودکان کم توان ذهنی شود.

هرچند که از میزان خشونت علیه کودکان به لحاظ خشونت پنهان نمی توان آمار دقیقی داد، اما بررسی های تحلیلی توصیفی نشان داده است که میزان خشونت علیه کودکان کم توان ۳ تا ۴ برابر بیشتر از کودکان عادی است. در پژوهشی توصیفی در سال ۱۳۹۰ در میان ۴۲ دانش آموز کم توان ذهنی ساکن شهرهای مشهد، نیشابور و سبزوار که مورد آزار جنسی قرار گرفته بودند؛ نتایج حاکی از آن بودند که بیشتر این کودکان مورد سوءاستفاده اقوام و افراد حاضر در خانواده قرار گرفته اند. همچنین دختران بیشتر از پسران مورد آزار واقع شده بودند. کودکان کم توان ذهنی به دلیل آنکه توان دفاع کافی از خود را نداشته و از ادراک لازم برخوردار نیستند، برای متجاوزان طمعه های کم دردسرتری به شمار می آیند.

با توجه به اینکه نگهداری از کودک کم توان ذهنی کار دشواری است، نظام حمایتی دولتی می بایست در این زمینه به خانواده ها کمک کند. با اینحال چنین نظامی در کشور وجود ندارد و در بسیاری از مواقع خانواده ها در نگهداری فرزندان کم توان خود خسته و ناتوان شده و در این شرایط امکان هر سوء استفاده ای از کودک وجود دارد. بنظر می رسد که با توجه به کمبودهای موجود در جهت حمایت از افراد کم توان ذهنی پرداختن به راه های پیشگیری از آزار جنسی کودکان کم توان، دارای اهمیت فراوان است.

آموزش نشانه های خطر به دانش آموزان و والدین کودکان کم توان ذهنی، آسیب زدایی و کنترل کودک در محیط های در معرض آسیب اجتماعی مانند اعتیاد والدین، مراقبت بیشتر وتوجه به دختران در خانواده های بی سرپرست یا تک سرپرست و توجه به سلامت روان خانواده های کودکان کم توان ذهنی در مقابل تنشهای موجود، می تواند کمک شایان توجه ای به پیشگیری از مورد آسیب قرار گرفتن کودکان نماید.

در کنواسیون حقوق معلولان بند ۱۶ در برابر هرنوع بهره کشی، خشونت و سوءاستفاده از اشخاص کم توان، خواستار حمایت دولت ها از کودکان معلول و خانواده های آنان شده و برای توان بخشی اجتماعی، دولت مکلف به احترام به نفس و حرمت و استقلال معلول با توجه به نیازهای ویژه آنان شده است. همچنین در برابر اقدامات خشونت آمیز خواستار مجازات مرتکبین شده است. کارشناسان حوزه حقوق کودکان کم توان معتقدند، از آنجا که قانون حمایت از کودکان و نوجوانان برای کودک آزاری و خشونت، وصف مجرمانه قائل شده و چنین جرایمی را در زمره جرایم عمومی محسوب می کند، هر شخص مطلعی حق اعلام موضوع به دستگاه قضایی یا حتی سازمان بهزیستی را خواهد داشت.

خشونت برعلیه کودکان کم توان، عمدتا” در نظام خانواده و یا محله به لحاظ چالش های ناشی از معلولیت  نسبت به موسسات  توان بخشی و آموزشی بیشتر اتفاق می افتد. لذا بنظر می رسد تدوین نظام و برنامه ای ویژه مانند رساندن خدمات اجتماعی به منازل این دسته از کودکان به منظور پیشگیری از وقوع آسیب های اجتماعی و خشونت اهمیت فراوان دارد. مددکاران اجتماعی و مشاوران متخصص در حوزه کودکان کم توان ذهنی می توانند با ارائه خدمات اجتماعی در بازدید از منازل طی بررسی وضعیت کودک در محیط خانواده، در امر آموزش و تربیت  والدین را همراهی و به بهبود سلامت روان آنان  کمک نمایند.

منابع:

ـ بررسی سلامت روانی و استرس والدگری در والدین کودکان کم توان ذهنی ،مجله علوم رفتاری ، دوره ،۴ شماره۴، زمستان ۱۳۸۹

ـ مقایسه وضعیت سلامت روان پدران و مادران کودکان کم توان ذهنی آموزش پذیر شهر مشهد، کیمیایی، سیدعلی، محرابی، حسین، میرزایی، زهرا ۱۳۸۸

http://www.shahrwandan.ir/news/19590

http://congress.tbzmed.ac.ir/6child/Abstract/11898

http://mottaghian973.blogfa.com/post/83

http://www.shamdani.com/find.php?item=1.98.25.fa

http://andishe.khschool.ir/articles/viewArticle.asp?ID=8958

http://irandeaf.persianblog.ir/post/17/

http://goo.gl/xvlf1Z

 



Leave a reply

Your email address will not be published.

مشاوره حقوقی رایگان برای قربانیان خشونت خانگی

روزهای شنبه تا چهارشنبه، از ساعت ۶ عصر تا ۱۰ شب مشاوران خانه امن پاسخگوی شما هستند.

مشاوره حقوقی رایـــگان

شماره تماس: ۸۵۳۱۲۶۰۰-۰۲۱