صفحه اصلی  »  پرسش و پاسخ قانونی  »  جهل به قانون، نافی م...
آذر
۲۹
۱۳۹۲
جهل به قانون، نافی مسئولیت نیست
آذر ۲۹ ۱۳۹۲
پرسش و پاسخ قانونی
۰
image_pdfimage_print

8245308748_77ce2a0bb0_b

نقاشی:   giulia.forsythe 

مهریه یکی از معضلات اجتماعی امروز ایران است که تحت تاثیر کاستی ها و ناکارآمدی های قوانین ناظر بر روابط زن و شوهر، بکلی شکل عوض کرده و کارکرد آن تغییر یافته است. نظر به این که قانون گذار حاضر نیست موارد تبعیض و خشونت خانگی بر ضد زنان را بر طرف کند، و نظر به این که در وضع موجود،  زن و شوهر، در مناسبات با یکدیگر و با فرزندان، از حقوق برابر برخوردار نیستند، لذا بخشی از زنان ایرانی می خواهند صدمات قانونی و بی عدالتی ها را با مهریه، جبران کنند. این خواست زنان ایرانی که از حقوق برابر قانونی بی بهره اند، قابل دفاع است . اما میزان برخی مهریه ها به اندازه ای غیر عادی و فاقد مبانی عقلی و منطقی است که عامل هرج و مرج شدهو  پیاپی بر تعداد مردان زندانی بابت امتناع از پرداخت مهریه می افزاید.

صرف نظر از دلائل زنان برای داشتن مهریه های هنگفت و نامتعارف، به اجرا گذاشتن این مهریه ها اولا” ، بار قوه قضائیه و سازمان زندان ها را سنگین کرده، ثانیا” عرصه رقابتی نا سالم در لایه های خاصی ازجمعیت زنان به وجود آورده که، زمینه ساز یک بحران جدی اجتماعی شده و نگرانی ها پیرامون این بحران فزاینده بوده و همچنین بر تعداد مردان زندانی مهریه افزوده است. عموما” مردانی تن به این مهریه ها می دهند که اساسا” بضاعتی برای پرداخت آن ندارند و از ضرب المثل قدیمی  مهریه را کی داده، کی گرفته  تبعیت می کنند.

جهل جمع بزرگی از مردان ایرانی نسبت به قدرت اجرائی مهریه که مبنای شرعی و قانونی دارد، بحران را عمیق کرده است. مردانی که تن به قبول این مهریه های هنگفت می دهند، خود بیش از زنانی که یک چنین مهریه هایی را مطالبه می کنند، سهل انگار و قابل سرزنش هستند. اغلب آنها چنان عاشق می شوند که تعهد می کنند در حدود سال تولد زن ، سکه بابت مهریه بپردازند.  تعهدی واهی که دست آخر زن هم از آن نصیبی نمی برد.

مردان چرا پیش از کسب آگاهی در باره تعهدات قانونی و شرعی خود نسبت به مهریه، زیر بار قبول مهریه های هنگفت می روند؟

“خانه امن” پیاپی نامه هائی از مردان ایرانی دریافت می کند که خود را قربانی “خشونت خانگی” معرفی می کنند و یادآور می شوند مبلغ هنگفتی را بابت مهریه همسر پذیرفته اند و حالا یا در راه زندان هستند و یا درون زندان. این مردان ادعا می کنند که چشم و گوش بسته بوده و فریب خورده اند. به لحاظ زیاد بودن این ایمیل ها و همچنین به لحاظ اهمیت موضوع و این که مردان بسیاری به علت عجز از پرداخت مهریه یا فرار از پرداخت مهریه، در زندان های ایران به سر می برند، یکی از پرسش ها را مطرح و سپس نظر خانه امن را به آن می افزائیم.

پرسش:

یک جوشکار ساده از اهالی اهوازم. با آن که زندگی شرافتمندانه ای داشته و دارم، اما نزدیک یک ماه می شود که در زندان کارون در بدترین شرایط زندانی شده ام. دزد نیستم. کلاهبردار نیستم. قاتل نیستم. کاری به کار سیاست ندارم و با این حال زندانی شده ام. شاکی من همسرم است که دو سال پیش از روی عشق و عاشقی با هم ازدواج کردیم. آن قدر عاشق اش بودم که وقتی گفت اگر راست می گوئی و واقعا عاشقم هستی ۱۳۷۶ سکه پشت قباله ام بیانداز، فورا” قبول کردم. همسرم در سال ۱۳۷۶ به دنیا آمده و می گفت مهریه اش باید ۱۳۷۶ سکه باشد. مدتها زندگی خوبی داشتیم. من همیشه از اطرافیانم شنیده بودم که  مهریه را کی داده و کی گرفته ، و خیالم راحت بود تا یک روز که از زندان کارون سر در آوردم و تازه فهمیدم موضوع جدی است.

حالا یکی از رفقایم برایم وکیل گرفته و معلوم نیست چه سرنوشتی انتظارم را می کشد. آیا به نظر شما شانسی برای رهائی دارم؟

پاسخ:

دوست عزیز به این نمی گویند “خشونت خانگی” و بلکه کار خود کرده است. درست است که شرع برای میزان مهریه محدودیتی ایجاد نکرده، ولی توصیه ای هم ندارد که زن هر مبلغی بابت مهریه تعیین کرد، مرد آن را بپذیرد. مهریه همواره متناسب با میزان ثروت و مکنت مرد و وضعیت مالی زن و خانواده اش بوده است اما سالهاست شکل عوض کرده و به صورتی در آمده که شما یک نمونه از آن هستید. مهریه در تفکر سنتی ایرانیان از نظر احکام شرع، از شیر مادر هم بر زن حلال تر است. معلوم نیست این ضرب المثل مهریه را کی داده کی گرفته از کجا آمده و چرا مردان ایرانی وقتی عاشق می شوند به این ضرب المثل اعتماد می کنند. چرا نمی روند نزد یک وکیل و مشاور حقوقی تا از موقعیت قانونی خود در قبال مهریه آگاه شوند؟

پرسش:

بنابراین مردان بیش از زنان ممکن است قربانی خشونت خانگی بشوند.

پاسخ:

خیر. این طور نیست. شما قربانی جهل و نادانی خودتان شده اید. همیشه جهل نسبت به تعهداتی که شخص به عهده می گیرد، منجر به این نتایج تلخ می شود. آخر چرا فکر می کردید که می توانید با بضاعت مالی مختصری که دارید ۱۳۷۶ سکه را مهریه همسرتان قرار بدهید؟ البته حتما در حال حاضر هم وکیل به شما کمک خواهد کرد، ولی حالا حالا، کمر راست نمی کنید.

پرسش:

ممکن است بگوئید اصلا چرا باید زن مهریه داشته باشد؟

پاسخ:

مهریه یک تاسیس شرعی است. نفقه هم یک تاسیس شرعی است. نظر به این که احکام شرع برای زن حق مطلق طلاق را به رسمیت نمی شناسد و مرد هر وقت که بخواهد می تواند برود دادگاه و زن خود را طلاق بدهد، به ازاء آن محدودیت و دیگر محدودیت های شرعی و قانونی که برای زن ایجاد کرده اند، گفته اند  شوهر به زن مهریه و نفقه بدهد. البته در بیشتر موارد و شاید بیش از ۹۰ در صد از پرونده های طلاق، زن مهریه خودش را می بخشد تا شوهر با طلاق موافقت کند. چون همان طور که گفته شد زن بدون موافقت شوهر به آسانی نمی تواند طلاق بگیرد. لذا زنان ایرانی تا زمانی که حق برابر با مرد در امر طلاق نداشته باشند، خود را سزاوار داشتن مهریه می دانند تا اگر خواهان طلاق شدند و شوهر مخالفت کرد، بتوانند با بذل مهریه طلاق بگیرند و مجبور نشوند در خانه مردی که دیگر دوستش ندارند پیرشوند.

پرسش:

من گول خوردم. این ها را نمی دانستم. فکر می کردم فقط وقتی شوهر می خواهد زنش را طلاق بدهد باید مهریه بپردازد. نمی دانستم در شرایطی هم که زن و مرد با هم زندگی می کنند، زن ممکن است مهریه اش را به اجرا بگذارد.

پاسخ:

مهریه یک تاسیس خیلی نیرومند شرعی است که در قوانین ایران بر آن تاکید شده است. وقتی می نویسند “عندالمطالبه” و شما سر عقد زیر آن را امضاء می کنید، به این معناست که زن از همان لحظه ای که خطبه عقد خوانده شد می تواند آن را مطالبه کند. ربطی به طلاق ندارد. ممکن است زن رفتارش با شوهر عاشقانه باشد، ولی دلش بخواهد مهریه اش را بگیرد و با آن کار کند. سفر کند یا مثلا به پدر و مادرش کمک کند و برای آنها خانه بخرد. همان طور که اشاره شد می گویند از شیر مادر حلال تر است.

نتیجه گیری:

سرنوشت شما عبرتی است برای دیگر مردان ایرانی که، بی گدار به آب می زنند و مهریه هنگفت را قبول می کنند. بعد هم می گویند گول خوردیم. نمی دانند جهل به قانون، نافی مسئولیت نیست  و نمی توانند مثلا” به قاضی بگویند من گول خوردم و نمی دانستم مهریه این قدر جدی است. مردان و زنان ایرانی باید در شرایطی که قوانین کشور برابری حقوقی زن و مرد را در امور خانوادگی به رسمیت نشناخته، پیش از نشستن سر سفره عقد، میزان آگاهی خود را از قوانین بالا ببرند تا این گونه زندگی شان فلج نشود. اگر آگاه به حقوق خود بودید به همسرتان حق مطلق طلاق می دادید و احیانا” مبلغ مناسب و معقولی را بابت مهریه به عهده می گرفتید. همسرتان هم اگر آگاه به محدودیت های قانونی خود در زندگی زناشوئی بود، بر شروط ضمن عقد اصرار می کرد و از این مهریه کودکانه صرف نظر می کرد. اگر شما آه در بساط نداشته باشید، او هم با به اجرا گذاشتن مهریه، آب در هاون می کوبد. هیچ یک چیزی به دست نمی آورید. ایکاش دیگران پیش از عقد وارد پرس و جو بشوند و زندگی زناشوئی را با آگاهی از حقوق خود در قوانین شالوده ریزی کنند، نه بر پایه خیال و توهم و جهل و نادانی.



Leave a reply

Your email address will not be published.

x


اکتبر، ماهی برای پیشگیری و مبارزه با خشونت خانگی برای همه


«یک ماه برای مبارزه با خشونت خانگی»