صفحه اصلی  »  کارگاه های آموزشی  »  تکنیک 6 کلاه، تمرینی...
مهر
۳
۱۳۹۲
تکنیک ۶ کلاه، تمرینی برای کاهش خطای تک بعدی نگری
مهر ۳ ۱۳۹۲
کارگاه های آموزشی
۰

image_pdfimage_print

 

3664407811_b749f21558_n

طرح:  fdecomite

فیروزه فروزانفر- روزنامه نگار

خانه امن: کریس هوگان در کتاب درک تسهیل گری می نویسد: جهان نیازمند گفتگو است و تسهیل‌گری به مردم کمک می‌کند تا وارد گفتگو با یکدیگر شوند. گفتگو بدون شک  بهترین روش برای حل منازعات و پیشگیری از جنگ است. بر این اساس، تسهیل‌گران کسانی هستند که صلح را به مردم هدیه می‌کنند. روزی تسهیل‌گری بعنوان یک مهارت پایه در برنامه درسی مدارس و دانشگاه‌ها وارد می‌شود و افراد یاد می‌گیرند که به جای جنگ و مناقشه، با هم گفتگو کنند و ما از آن توان ذهنی برای تحقق این هدف برخورداریم .

یک کارگاه آموزشی موفق در کنار اهداف اصلی که برای خود تعریف می کند، اهداف فرعی را نیز همواره پیگیری می کند. یکی از این اهداف فرعی تمرین احترام به عقاید دیگران و تمرین تساهل و مدارادر برخورد با دیگران است . به رسمیت شناختن عقایدی که مثل تو نیست ولی تک تک اعضا کارگاه آموزشی درباره این عقاید قضاوت نمی کنند و به آن احترام می گذارند . چالش ما در این کارگاه ها به عنوان تسهیل گر و شرکت کننده حمایت از تنوعی است که در عقاید و نگرش افکار وجود دارد . درک زمانی که بعنوان شهروند در یک موقعیت تعارضی قرار می گیریم و می توانیم  با حس ارتباط، و یا درک متقابل بین افراد یا طرفین، پیش از موافقت یا مخالفت با نظر شخص دیگر،  احساسات و نیازهای افراد را مورد توجه قرار دهیم . این بدان معنی است که به جای نگرش”برنده-بازنده” به سوی نگرش “برنده-برنده” یا رابطه “برد- برد” پیش برویم. زمانی که طرفین یک مناقشه درک شوند و صدای آنها شنیده شود، امکان رابطه “برد- برد” فراهم می شود.

بنابراین یک تسهیل گر خوب در فرآیند اداره یک کارگاه آموزشی بر اساس مطالعات و تجربیات  روش ها یا مکانیزم هایی برای مواجهه با تضادها طراحی کنند. بعنوان نمونه می توان از گام های ۹ گانه  زیر استفاده کرد :

۱-     ایجاد فضای مناسب بر اساس اعتماد و امنیت

۲-     شفاف سازی مفاهیم، درک مشترک از مفاهیم و رفع سوء تفاهم ها

۳-     گذار از موقعیت‌ها(جایگاه‌ها) به سوی نیازها و منافع :

۴-     افراد یادبگیرند که احساسات خود و نیز واکنش ها و پاسخ‌های خود به احساسات دیگران را کنترل کنند.

۵-     از عناصر و گویه‌های پیونددهنده استفاده شود مثلا به جای “شما” ، “شماها” ، “من” و غیره از واژه “ما” استفاده شود.

۶-     دیدگاه رو به آینده تقویت شود. آینده همان چیزی است که همه افراد می‌خواهند به آن برسند و از گذشته خود برای رسیدن به آن درس بگیرند.

۷-     افراد تشویق شوند تا در مورد مسئولیت‌های خود و نه در مورد ناتوانی یا شکست‌های خود صحبت کنند. مصالحه باید تشویق شود.

۸-     راه حلهای قابل اجرا شناسایی شده و تعیین شوند.

۹-     در صورت امکان توافقات بصورت شفاهی یا کتبی به نحو قابل قبول به اطلاع اعضا برسد.

چنانچه اکنون یک کارگاه آموزشی را اداره می کنید و تصمیم دارید تنها با یک بازی گامی در جهت آموزش  حل تضادها بردارید بعنوان مثال،  قبل از جلسه کلاه‌های رنگی تهیه کنید  و از افراد بخواهید  که با سرگذاشتن آنها، از آن سبک روش استفاده کنند. جمع‌بندی این نشست می‌تواند تصویر جامعی از انواع تفکر نسبت به یک موضوع را ارائه دهد. سپس افراد جای خود را با هم عوض کرده و از دیدگاه دیگری به موضوع نگاه می‌کنند.

به بیان دیگر، در این روش یک مسئله یا موضوع با استفاده از شش سبک فکری  متفاوت مورد بررسی قرار می‌گیرد. برای تجسم بهتر، فرض می‌شود که شش فرد یا شش نوع تفکر خاص وجود دارند که هرکدام یک کلاه با رنگ متفاوت از دیگران بر سر دارند. شش کلاه تفکر، روشی برای قضاوت و داوری است که به جای بحث یا مناقشه بی‌مورد می‌توان یک ارزیابی گروهی نسبت به یک موضوع را انجام داد. به این طریق، افراد می‌آموزند که تک ‌بعدی فکر نکنند و خلاقیت بیشتری در تصمیم ‌گیری‌ها نشان دهند.

 کلاه‌های رنگی عبارتند از:

۱)     کلاه سفید :

رنگ سفید وضعیتی است که فرد بر اطلاعات و داده‌های مربوط به موضوع تمرکز دارد. در این شرایط افراد می خواهند بدانند که چه اطلاعاتی موجود است و چه کمبودهایی در این زمینه دیده می‌شود. در این حالت، فرد در جستجوی اطلاعات و روندهای گذشته بوده و سعی دارد اطلاعاتی در این مورد کسب کند. کسی که کلاه سفید بر سر دارد، می خواهد بداند که چه اطلاعاتی داشته، علاقمند به داشتن چه اطلاعاتی است و چگونه باید به این اطلاعات دست یابد. در یک نشست و در شرایط تفکر در وضعیت سفید، از شرکت کننده خواسته می شود که به جای بحث و تحلیل موضوع، بر کم و کیف اطلاعات موجود، اطلاعات مورد نیاز و چگونگی دسترسی به آنها تمرکز کند. بنابراین، رنگ سفید به معنی اطلاعات، واقعیت‌ها، جزئیات و جستجو برای کسب این اطلاعات است.

 ۲) کلاه قرمز :

از این دیدگاه، فرد با مشکلات بر اساس شهود درونی و  احساسات مواجه می شود و همچنین سعی می‌کند تا بداند که احساس و واکنش دیگران در این مورد چیست. در این شرایط، فرد از احساسات شدید مانند ترس و نفرت یا احساساتی مانند سوء ظن و تردید استفاده کرده و بعنوان مثال، ازجملاتی مانند”با وجود آمادگی همه چیز، حسی در درونم می گوید که موفق نمی شویم(یا می شویم)”، “احساس من می‌گوید که این پروژه موفق است”، “فکر می‌کنم قیمت‌ها بزودی افت شدیدی پیدا می‌کنند” و” نحوه انجام این کار دل چسب نیست” استفاده می‌کند. رنگ قرمز نشانه خشم، شور و هیجان است و در اینجا بینش هیجانی، جنبه های احساسی و غیر استدلالی، حدس و گمان ها و عواطف مورد نظر می‌باشند. البته باید توجه داشت که این احساسات مثبت یا منفی به موضوع شاید درست نباشند اما بیشتر داوری ناشی از سال ها تجربه فرد در آن زمینه خاص است.

 ۳) کلاه سیاه:

کلاه سیاه بیانگر دیدگاه منفی و منتقدانه است اما نباید این احساسات منفی بدون منطق بیان شوند. در واقع فرد با اینگونه تفکر باید دیدگاه منفی یا تردیدهای خود در مورد یک موضوع را بصورت منطقی و بر اساس اطلاعات و داده های موجود بیان کند. این شیوه از تفکر می‌تواند افراد را از خطرات آینده آگاه کرده و در نتیجه امکان پیشگیری از رخدادهای منفی فراهم می‌شود. در واقع، دارنده کلاه سیاه بیان می‌‌کند که چرا انجام یک کار با شرایط موجود شدنی نیست و با این کار از اشتباهات، کارهای ناآگاهانه و یا غیرقانونی جلوگیری می‌کند. کلاه سیاه مرتبط با خطرات، ملاحظات، پیامدها، دشواری‌ها، ریسک‌ها و نقاط ضعف‌ها است.

 ۴) کلاه زرد :

کلاه زرد، بیان‌گر تفکر مثبت، کنجکاوی، شادی و اشتیاق برای درست شدن کارها است. فرد دارای کلاه زرد تلاش می کند تا به نکات ارزشمند و مثبت موضوع مورد بحث اشاره کرده و منافع و فواید آن را کشف می کند. به عنوان مثال، در این دیدگاه به فواید اقتصادی، ارزشمندی، اجرایی بودن طرح‌ها، تجربیات و امکانات موجود، علمی بودن کار، امکان توسعه و پیشرفت کارها، فرصت های موجود و غیره اشاره می‌شود.

 ۵) کلاه سبز:

کلاه سبز نشان دهنده افکار و ایده های جدید و خلاقانه است. این نوع تفکر به فاصله گرفتن از روش های موجود و جستجوی دیدگاه‌ها و راه کارهای جدید برای مواجهه با مسائل و مشکلات می‌پردازد. این دیدگاه، به جای داوری مثبت یا منفی (کلاه های زرد و سیاه) به تغییر و بهبود توجه دارد.

 ۶) کلاه آبی:

کلاه آبی به معنی تفکر جامع می باشد. رنگ آبی نماد آسمان است که بر همه جا گسترده است و همه را در بر می‌گیرد. افراد با این تفکر به ارزیابی نتایج پرداخته و برای تصمیم‌گیری نهایی به جمع‌بندی می‌رسند. فرد دارای کلاه آبی تلاش می‌کند تا به تفکر جمعی سامان دهد و آن را هدایت کرده و به سرانجام برساند. کلاه آبی نماد کنترل فرآیند تفکر و تصمیم‌گیری بوده و مراقب است تا مجادله بین کلاه‌های مختلف پایان یابد. مثلا وقتی راه کار مشخصی ندارید یا به بن‌ بست می‌رسید، این نوع تفکر فرد را به سوی کلاه سبز هدایت کرده یا در شرایط تصمیم گیری فوری یا تصادفی، فرد را به سوی کلاه سیاه هدایت می‌کند. کلاه آبی مرتبط با خلاصه کردن، سازماندهی مطالب، جامع نگری، طبقه بندی و اولویت‌بندی مطالب است.

در واقع تکنیک شش کلاه تفکر تمرینی برای کاهش خطای تک ‌بعدی نگری در افراد است.این نگرش به افراد امکان می دهد تا از تمام ظرفیت های تفکر خود استفاده کرده و دیدگاهی متوازن داشته باشند. در جریان اجرای این تکنیک که می‌توان آن را “تفکر موازی” نامید، افراد با واقعیت های موجود، احساسات مثبت و منفی، مزیت‌ها و معایب و راه‌حل های خلاقانه مواجه می‌شوند. وقتی که به تمامی سوالات مرتبط با رنگ های مختلف پاسخ داده می‌شود، نتیجه‌گیری و تصمیم‌گیری بسیار آسانتر خواهد بود. تسهیل گران از این تکنیک در ارزیابی مشکلات موجود، راه کارهای خلاقانه، فرآیندهای کاری، تصمیمات ممکن، حل اختلافات و بسیاری موارد دیگر استفاده می کنند. این تکنیک بسیار ساده اما به نحو جالب توجهی موثر است و به همین دلیل بسیاری از شرکت ها و سازمان ها به اشکال مختلفی از آن در امور روزمره خود استفاده می کنند. همچنین، این تکنیک تقریبا” در تمامی ابعاد زندگی فردی، خانوادگی، شغلی و محیط‌های آموزشی قابل اجرا است.



Leave a reply

Your email address will not be published.

مشاوره حقوقی رایگان برای قربانیان خشونت خانگی

روزهای شنبه تا چهارشنبه، از ساعت ۶ عصر تا ۱۰ شب مشاوران خانه امن پاسخگوی شما هستند.

مشاوره حقوقی رایـــگان

شماره تماس: ۸۵۳۱۲۶۰۰-۰۲۱