صفحه اصلی  »  خشونت خانگی و اجتماع  »  خودکشی یک فریاد استم...
شهریور
۲۸
۱۳۹۲
خودکشی یک فریاد استمداد است
شهریور ۲۸ ۱۳۹۲
خشونت خانگی و اجتماع
۰

image_pdfimage_print

7617263756_ce6d3536c8_b

عکس: katz*

نوشته: فیروزه فروزانفر، روزنامه نگار

    خانه امن: یکی از  مهمترین دلایل خودکشی در زنان و دختران  خشونت خانگی است.  در سال گذشته  برخی  رسانه ها در  ایران گزارش دادند که سالانه چهارهزار نفر در ایران خودکشی می کنند  که بیشترآنها زن هستند.  بر اساس آمار ارائه شده از سوی رسانه‌های داخلی، بالا‌ترین نرخ خودکشی در استان‌های کرمانشاه ۹/۶، گلستان  ۹/۵، لرستان ۱۱/۴، کهگیلویه و بویراحمد ۹/۲ و ایلام ۷/۱  در هر صدهزار نفر تعلق دارد. از آنجایی که بسیاری از اقوام این افراد به بهانه سانحه به بیمارستان ها مراجعه می کنند هیچ آمار واقعی از تعداد افرادی که دست به خودکشی یا خودسوزی می زنند وجود ندارد.

  موسی ملک محمودی، یکی از پژوهشگران طرح پژوهشی بررسی جامعه شناختی زنان می گوید: «۴۴ درصد زنانی که اقدام به خود کشی می کنند خانه دار هستند.» و زنان خانه دار در جوامع مرد سالار، بدلیل نداشتن آزادی و تحرک اجتماعی، دست به خودکشی از نوع خودسوزی می زنند. اکثر زنان خانه داری که دارای سطح سواد پایین و شرایط بد اقتصادی می باشند فریاد اعتراض خود را با سوزاندن خود در آتش به گوش دیگران می رسانند.

آنچه مسلم است، نامساعد بودن شرایط زندگی بعضی از خانواده ها و حساسیت و سخت گیری بیش از حد والدین به دخترانشان، ازدواج های اجباری ، افسردگی ، زایمان های بیش از حد ، حاملگی ناخواسته ، فقر ، مسئله سرپرستی کودکان (حضانت)، اعتیاد و بیکاری شوهر، ضرب و شتم زنان توسط شوهرانشان، چند همسری، اختلافات خانوادگی، پایین بودن سطح فرهنگ، مسائل ناموسی، توزیع نامتعادل امکانات بین مرد و زن، عدم آگاهی زنان به حقوق خودو عدم  حمایت های اجتماعی و قانونی از عللی است که امید به زندگی زنان را کاهش می دهد و موجب می شود در شرایط بی پناهی دست به خودکشی بزنند.

 دکتر شهلا اعزازی، جامعه‌شناس ساکن تهران، درباره خودکشی به رادیو فردا می‌گوید: «خودکشی یک فریاد استمداد است. فردی که دست به خودکشی می‌زند، می‌گوید: من نمی‌توانم برای خود در زندگی کاری کنم، کسی به من کمک برساند.» وی معتقد است  «انتخاب شیوه مرگ در خودکشی بین زنان و مردان متفاوت است و زنان راحت ترین راه، مانند قرص خوردن، را انتخاب می‌کنند. به نظر من خودسوزی فجیع‌ترین روش خودکشی است و حتی اگر فرد در اثر خودسوزی فوت نکند، در آینده با مشکلات بسیار بد جسمی مواجه خواهد شد. انتخاب این شیوه پدیده‌ای است که برای من هم نامشخص است.»

اما پروین ذبیحی، کارشناس مسایل زنان در ایلام، نیز در مورد پدیده خودسوزی می‌گوید: «عمل خودسوزی در یک لحظه خاص بحرانی که به دلیل استرس و فشار عصبی خیلی شدید به وجود می‌آید و البته به خاطر جلب توجه دیگران انجام می‌گیرد. کسی که تا آن موقع تحقیر شده و مورد آزار و اذیت قرار گرفته است در آن لحظه می‌خواهد جلب توجه کند. بیشتر افرادی که بعد از خودسوزی زنده مانده‌اند یا پس از چند روز فوت کرده‌اند، در مصاحبه می‌گویند که پشیمان هستند.» وی  آمار خودسوزی در غرب ایران را  بسیار بالا می داند و معتقد است در شهرهای مریوان، سقز، پیرانشهر، کامیاران و ایلام بیشترین آمارخودکشی  وجود دارد.» و مهم‌ترین دلایل خودسوزی زنان در غرب کشور فقر مالی، فقر فرهنگی، خشونت خانوادگی و اعتیاد است.

همچنین آمار نشان می دهد ایران بین کشورهای دنیا رتبه ۴۳ خودکشی را به خود اختصاص داده است. استان لرستان نیز سال‌هاست که بالاترین آمار خودکشی را به اعتبار خودسوزی زنان تصاحب کرده است.  دکتر حسن زاده، روانشناس، در کارگاه زنان و خودکشی که به مناسبت روز جهانی بهداشت روان توسط موسسه تحقیقات بهبود زندگی زنان و مرکز تحقیقات سلامت زنان فردا، برگزار شد با بیان این مطلب افزود: “هم اکنون در ایران، خودسوزی یکی از شایع ترین علل خودکشی زنان است در حالی که در کشورهای غربی، کمتر از یک درصد خودکشی ها با خودسوزی صورت می گیرد و نکته تاسف برانگیزتر این که بیشتر خودسوزی ها به مرگی فجیع منجر می شود.

وی عوامل اجتماعی و فرهنگی را از عوامل مهم و تاثیرگذار در بالارفتن آمار خودکشی ذکر کرد و گفت: خودکشی یکی از موارد قابل پیشگیری مرگ است و باید فکری به حال افزایش میزان خودکشی زنان در ایران شود که بنا به دلایل نامعلومی صورت می گیرد.

نکته قابل توجه این است که، میزان حمایت های اجتماعی از زنان عامل بازدارنده و مهمی در کاهش میزان خودکشی زنان است. وقتی زنان علاوه بر حمایت خانواده از حمایت های اجتماعی برخوردار باشند و بتوانند در جامعه، نقش های اجتماعی ایفا کنند، میزان خودکشی آنان کاهش می یابد. اما در جوامعی که زنان نقش اجتماعی ندارند و خانه دار هستند، میزان خودکشی زنان بیشتر است. پس باید در سیاست های کلان جامعه، در قوانین، مسائل حمایتی، مسائل آموزشی، در دادگاه ها و ….میزان حمایت از زنان افزایش یابد و سیاست های موجود مورد تجدید نظر قرار گیرند. از این منظر است که پرداختن به خودکشی یک امر همه جانبه است. آن هم در شرایطی که ایران سومین کشوری است که بعد از چین و هندوستان، آمار خودکشی زنان آن در حال پیشی گرفتن از خودکشی مردان است در حالی که در کلیه کشورهای دنیا، در برابر هر سه مرد که بر اثر خودکشی می میرند، یک زن از خودکشی می میرد توجه به پدیده خودکشی و خودسوزی از سوی سیاست گذاران اجتماعی الزامی است .همچنین رفتار والدین، فشارها خانواده و فامیل و سنت های اجتماعی بر دختران، شک و تحقیر،  شکست های عشقی  از جمله دلایلی است که یک دختر نوجوان می تواند در معرض خودکشی قرار دهد. در بررسی علت خودکشی دختران می توان به  اعمال فشار از سوی خانواده، تجاوز جنسی، تهدید و ارعاب، احساس پوچی و بی توجهی خانواده هم اشاره کرد. فراموش نکنید خشونت خانگی علاوه بر آن که عرصه زندگی را برای زن و شوهر تنگ می کند، اثرهای گوناگون و قابل توجهی بر کودکان و نوجوانان و شاهدان  این قبیل خشونت ها به جای می گذارد که نه تنها زندگی حال و آینده آنان، بلکه جامعه را نیز به مخاطره می افکند.

نکته قابل توجه دیگر آن است که زمینه خشونت در جامعه ما بیش از آنکه به اختلالات روانی برگردد، ناشی از شرایط عاطفی، احساسی، اجتماعی و تربیتی خانواده یا والدین است. تشخیص صحت و سقم همسر ازاری یاکودک آزاری براساس تعاریف بین المللی و شرایط اجتماعی جامعه و نیز تشخیص ابتلای پدر و مادر به اختلالات روانی- عاطفی برعهده کارشناسان پزشکی قانونی خواهد بود که با مداخله خود به عنوان کارشناس زمینه فعالیت دادگاه را برای مداخله در جهت کاهش میزان خشونت خانوادگی و مضرات و عوارض آن بر کودکان فراهم خواهند نمود.

در کشور ما نیز مداخله نهادهای مختلف از جمله آموزش و پرورش، نیروی انتظامی و قوه قضاییه برای کاهش میزان تاثیر خشونت خانگی بر زنان و کودکان بسیار ضروری است.

هدف از این مداخله، حمایت از کودکان یا نوجوانان شاهد خشونت خانگی از طریق درمان فرد خشن و با برخورد مناسب قانونی با وی خواهد بود.

 البته اگر بخواهیم با نگاه کلان تری به پدیده خودکشی بپردازیم، می توان به موارد زیر درباره عواملی که احتمال خودکشی را افزایش می دهد اشاره کرد:

  • یک اختلال روانی، بخصوص افسردگی، اختلال دوقطبی و اعتیاد به الکل و موادمخدر (درواقع ۹۵% از افرادی که بخاطر خودکشی جان خود را از دست می‌دهند، در زمان مرگ یک اختلال روانی داشته ‌اند)
  • احساس ناراحتی، آسیب‌پذیری یا پریشانی
  • احساس ناامیدی و بی‌ارزشی که معمولاً با افسردگی همراه است
  • اقدام قبلی به خودکشی
  • سابقه خانوادگی افسردگی یا خودکشی (بیماری‌های افسردگی ممکن است ریشه ژنتیکی داشته باشند)
  • آزار جسمی و جنسی
  • فقدان شبکه حمایتی، رابطه ضعیف با والدین و همسالان و احساس جداافتادگی اجتماعی  خودکشی%۲۰ نوجوانان
  • علائم هشداردهنده

زنی  که به خودکشی فکر می‌کند، ممکن است:

  • به طور کلی درمورد مرگ یا خودکشی حرف بزند
  • درمورد فرار از خانه حرف بزند
  • در مورد احساس به فرد خشونت ورز صحبت کند
  • درمورد ناامیدی و احساس گناه حرف بزند
  • از دوستان و خانواده کناره‌گیری کند
  • میل به شرکت کردن در فعالیت‌های موردعلاقه خود را از دست بدهد
  • در تمرکز کردن یا فکر کردن مشکل داشته باشد
  • تغییراتی در عادات خوردن و خوابیدن او احساس شود
  • رفتارهای خودتخریب داشته باشد (مثل مصرف نوشیدنی‌های الکلی، موادمخدر، رانندگی پرخطر)

در پایان ذکر یک نکته ضروری است  که برای پیشگیری از خودکشی و خودسوزی باید اقدام کرد. هر یک روز که بگذرد دیر است اما برای پیشگیری فی الواقع نقش مراکزی که با افراد جامعه خصوصا زنان سروکار دارند چیست ؟

آیا وقت آن نرسیده است که با  تاسیس خانه های سلامت،خانه های امن، مراکز شبه خانواده، ایجاد خطوط تلفن بحران، مراکز مشاوره   خانوادگی، اصلاح و ساماندهی مراکز مشاوره قبل از ازدواج، ارتقای سطح فرهنگ جامعه در خصوص جایگاه شخصیتی زنان، به مقابله با خودکشی در میان زنان و افراد تحت خشونت پرداخت؟

 آیا نمی توان با پیش بینی و تشدید مجازات مردانی که به هر دلیل اقدام به همسر آزاری می کنند، تاسیس وزارت یا سازمان رفاه اجتماعی جهت ارائه خدمات کارآمد به افراد آسیب دیده و آسیب پذیر به عنوان راهکارهایی برای کاهش خودکشی زنان اقدام کرد ؟

آیا سازمان های ذیربط نمی توانند با برگزاری کلاس های آموزشی در زمینه تقویت امید، به کاهش آمار خشونت خانگی کمک کنند.

ایا باید همچنان شاهد  خودکشی و خودسوزی زنان در جامعه باشیم  و کسی هم به فکر مهار این بحران شوم به طور اصولی نباشد .

منابع:

 http://www.ettehadjonoub.ir/ fa/posts/11421

http://goo.gl/wL3woJ

 http://www.iranianuk.com/article.php5?id=2914

 http://www.kidspersia.com/parent/290



Leave a reply

Your email address will not be published.