خشونت خاص زوج های دگر جنسگرا نیست


Amnesty International

عکس:   Amnesty International

نویسنده: شهرزاد پورعبدالله ، مشاور و روان درمانگر خانواده

وقتی به زوج فكر می كنیم در ذهن اغلب ما تصویر یك زن و یك مرد نقش می بندد. وقتی به خشونت خانگی فكر می كنیم در اكثر مراقع زنی را می بینم كه قربانی خشونت یك مرد واقع شده است. ولی آیا خشونت خانگی فقط در میان زوج های دگر جنس گرا اتفاق می افتد؟ آیا اطلاق این نوع خشونت به زوج های دگر جنس گرا نشانه عدم شناخت كافی ما از هم جنس گرایی نیست؟

واقعیت امر این است كه احتمال بروز خشونت خانگی در زوج های هم جنس گرا نیز وجود دارد. در سال ١٩٩٠ نتیجه تحقیقی در آمریكا نشان داد كه نه تنها خشونت در میان زوج های هم جنس گرای زن وجود دارد بلكه زن هایی كه تجربه زندگی زناشویی را هم با مرد و هم با زن داشته اند، گفته اند كه شدت خشونت جسمی، روحی و جنسی كه با همسر هم جنس شان تجربه كرده اند بیش از شدت آن با مردها بوده است.

در این تحقیق كه روی ٣٥٠ لزبین انجام شده، از آنها سؤال می شود آیا آنان از طرف شریك زندگی شان مورد خشونت جسمی، روحی و جنسی قرار گرفته اند یا نه؟ از این میان ١٧٠ نفر به سوالات پاسخ دادند. ١٢٠ نفر از پاسخ دهندگان اذعان كردند كه یا خود مورد خشونت واقع شده اند و یا شریك زندگی خود را مورد خشونت قرار داده اند.  از ١٧٠ نفر پاسخ دهنده، ١٣٦ نفر گفته بودند كه تجربه زندگی زناشویی را هم با هم جنسان زن خود و هم با مردان داشته اند و اكثریت شركت كنندگان اعتراف كرده اند كه میزان خشونت در رابطه با همسر هم جنس شان بیشتر از خشونت در رابطه با مردها بوده است. در ٥٧ در صد موارد خشونت از طرف شریک همجنس یعنی زنان اعمال شده و ٤٢ در صد تجربه خشونت با مردها را مطرح کرده اند. نتیجه این تحقیق نشان داد كه بیش از جنسیت، وابستگی عاطفی و احساس حسادت موجب بروز خشونت بوده است.

باز هم در آمریكا نتایج تحقیق دیگری روی خشونت خانگی نشان داده كه میزان بروز خشونت در زوج های هم جنسگرا مشابه میزان آن در زوج های دگر جنس گراست. اولین تحقیق جدی در این زمینه كه در سال ٢٠٠٢ انجام شده است، نشان داده كه از هر پنج مرد هم جنس گرا دو نفر تجربه خشونت خانگی داشته اند و مردان جوان بیشتر از دیگران قربانی خشونت بوده اند. تفاوت قربانیان هم جنس گرای جوان با زنان قربانی زوج های دگر جنسگرا در این است كه در اولی به دلیل پایدار نبودن رابطه در اكثر مواقع خشونت به مدت كوتاه و از طرف افراد مختلف اعمال شده، در حالی كه در زوج های دگر جنسگرا مدت خشونت طولانی تر و اغلب از طرف یك نفر أعمال می شود.

آنچه كه در زوج های هم جنس گرا علاوه بر رفتار خشونت آمیزی كه در زوج های دگرجنسگرا هم وجود دارد دیده شده، فشار و تهدیداتی است كه گاهی از جانب یكی به دیگری وارد می شود. در مواردی كه مثلا شخص سلیقه جنسی خود را از خانواده اش مخفی نگه داشته، در زمان جدایی از طرف شریك زندگیش تهدید به افشای واقعیت شده و در نتیجه علی رغم میل خود مجبور به ماندن و ادامه دادن به رابطه شده است. از طرف دیگر با توجه به اینكه اكثر خانواده ها هم جنس گرایی فرزندشان را نمی پذیرند، فرد قربانی با وجود خشونتی كه متحمل می شود می داند كه اگر به بخواهد به رابطه پایان دهد از حمایت خانواده خود برخوردار نخواهد بود و جایی برای پناه بردن ندارد.

امروزه بی عدالتی وعدم وجود قوانین حمایتی، حتی در كشورهایی كه در آنها هم جنس گرایی نه تنها یك انحراف جنسی محسوب نمی شود بلكه نسبتا به رسمیت شناخته شده است هم وجود دارد. این امر موجب می شود كه هنوز قاطعیتی كه قانون در برخورد با خشونت خانگی در زوج های دگرجنس گرا – به ویژه وقتی مرد عامل خشونت است – دارد با زوج های هم جنسگرا نداشته باشد. واقعیتی كه موجب می شود بسیاری از موارد خشونت خانگی در بین زوج های هم جنسگرا مسكوت بماند.

متاسفانه آمار خشونت خانگی تنها بخش كوچكی از واقیت این امر است. اكثر قربانیان هرگز از همسرشان شكایت نکرده و حتی در كشورهایی كه از حمایت قانون برخوردار بوده اند به هیچ مرجع قانونی مراجعه نمی کنند. از همین رو بر این باورم که میزان خشونت خانگی همچنان در میان زوج های دگرجنسگرا بیش از همجنس گرایان اتفاق می افتد.

از همین روست که شاید وقت آن رسیده باشد كه به پدیده خشونت خانگی صرفا به عنوان یك پدیده جنسیتی نگاه نكنیم. شاید بهتر باشد برای فهم بهتر این پدیده در روابط انسانی، به جای اینکه تنها و تنها به جنسیت آنها اهمیت دهیم، روی کیفیت و نحوه رابطه میان آنان تمركز كنیم.

 مرجع آمارها:

Renzetti, C.M., Violent Betrayal; Partner Abuse in Lesbian Relationship, Newbury Park, CA Sage, 1992.

American Journal of Public Health, vol. 92, n 12.  12th of December 2002