صفحه اصلی  »  کارگاه های آموزشی  »  ‫بارش فکری ورای کلیش...
شهریور
۵
‫بارش فکری ورای کلیشه های ذهنی
کارگاه های آموزشی
۰

image_pdfimage_print

3119405564_e48979041b_nعکس:  stuartpilbrow

نوشته: فیروزه فیروزانفر

 خانه امن: ‫تسهیل گر حرفه ای فردی است که مهارت لازم برای تسهیل گری یک کارگاه به شیوه پویا را فرا گرفته و تمرین می کند. یاد می گیرد که چگونه از جمع بیاموزد و آموخته ها را با جمع در میان بگذارد. بخصوص استفاده از یک تسهیل گر حرفه ای برای ما ایرانی ها که در کار جمعی ضعیف هستیم می تواند بسیار مفید بوده و فعالیت به روش تیمی را در ما تقویت کند. یکی از روش هایی که تسهیل گران از آن استفاده می کنند روش بارش فکری یا طوفان مغزی است ‫.

تکنیک بارش فکری (brainstorming) را دکتر الکس اس اسبورن در سال ۱۹۳۸ ابداع کرد. این تکنیک که به اسامی مختلف مانند: بارش افکار، طوفان فکری، طوفان ذهنی و … نیز نامیده می شود، یکی از معروف ترین تکنیک های خلاقیت است. بارش فکری یک تکنیک گروهی است و شرکت کنندگان طی جلسه ای در مورد یک مسئله یا مشکل به صورت گردشی ایده های خود را فی البداهه بیان می کنند. جلسه توسط یک سرپرست مدیریت می شود و یک نفر هم نظرات ارائه شده را روی تخته یادداشت می کند. ‫

‫طوفان مغزی یک تکنیک در کنفرانس و جلسه است که افراد فرصت پیدا می کنند ایده ها و نظرات خودشان را به راحتی مطرح کنند. درواقع بارش فکری به افراد فرصت می دهد تا در یک گروه یا نشست به بحث و تفحص پرداخته و افکار خویش را بازگو کرده و پیرامون آن گفتگوکنند، و در پی یافتن جواب شش سوال ” چه چیز، چرا، کجا، چگونه، چه زمان، و چه کسی” برآیند. طوفان  اندیشه ها یا به بیان دیگر طوفان فکری، یکی از روش های مؤثر در حل مسئله است.

ویژگی مهم بارش فکری «رفتن ورای کلیشه های ذهنی» و شکستن آنهاست.

‫ بارش فکری تکنیکی است برای ایجاد و ابراز نظرها و ایده های متعدد از افراد مختلف در مورد یک موضوع خاص در حداقل زمان (خلق حداکثر ایده ها در حداقل زمان) که افراد بدون هیچ مانعی مجاز هستند ایده ها و راه حل های خود را آزادانه مطرح کنند .

 کاربرد و اهداف طوفان فکری عبارت است از :

  1. توانمندسازی نیروی انسانی و آموزش
  2. اولویت بندی مسائل
  3. انتخاب بهترین راه حل
  4. افزایش قدرت ابتکار و خلاقیت
  5. افزایش انگیزه
  6. ایجاد کار تیمی و مدیریت مشارکتی
  7. بدست آوردن ایده های بزرگ

چگونه جلسه طوفان فکری را طراحی، برنامه ریزی و اداره کنیم؟

برای طراحی، برنامه ریزی و اداره موفق جلسه طوفان اندیشه ها رعایت موارد زیر ضروری می باشد:

  • جلسه طوفان مغزی با انتخاب یک موضوع مشخص شروع می گردد.
  • برای اطمینان از شرکت تمام افراد، رهبر گروه از همه اعضا به نوبت نظرخواهی می کند.
  • به کسی اجازه خرده گیری و سرزنش دیگران داده نمی شود.
  • چنانچه نظرات افراد به پایان رسید، سوالاتی مانند چه چیز، چرا، کجا، چگونه، چه زمان، و چه کسی برای به جریان افتادن دوباره گفتگو مطرح می گردد.
  • نظرات باید به دقت روی یک نمودار جریان یا تخته نوشته یا یادداشت شود تا همه به آن توجه داشته باشند.
  • اعضا باید نظرات مختلف را جدا کرده چند نظر کلیدی را انتخاب کنند و به تفصیل مورد گفتگو قرار دهند و آنها را به ترتیب اهمیت، یادداشت شده برای استفاده در جلسات آینده نگهداری شود.
  • سپس اعضا یک یا دو نفره را برای بررسی عمیق انتخاب می کنند.
  • طوفان مغزی ممکن است مقدم یا به دنبال و یا همزمان با استفاده از سایر ابزارها و تکنیک های بهبود مورد استفاده قرار گیرد.
  • در مراحل اولیه طوفان مغزی رهبر باید مسائل زیر را پیش بینی کند:
  • عضوی که نظرات را روی تخته می نویسد به قدری آهسته این کار را انجام دهد که برخی از اظهارنظرهای مهم را از قلم نیندازد.
  • برخی از اعضا نمی توانند در مقابل جمع صحبت کنند (در گروه هایی بیش از ۷ نفر)
  • اعضا می خواهند در همان لحظه ای که نظرات اظهار می شود در مورد آن گفتگو کنند، به جای این که بگذارند در موقع مناسب این کار صورت گیرد.

چگونه نظرات را در معرض تکوین قرار دهیم؟

جلسه طوفان مغزی یک نشست کوتاه مدت است هدف آن صرفا” جمع آوری نظرات متعدد می باشد. پس از اتمام جلسه با توجه به ضرورت و سرعت برخورد با مسئله، نظرات ثبت شده به مدت معینی (چند ساعت تا چند روز) در معرض دید مجدد افراد گروه قرار داده می شوند. این عمل با نصب نظرات مذکور در محل کار یا محل قرارداد آنها انجام پذیر است. افراد گروه می توانند نظرات دیگری را که در فکر آنها پدید می آید، در فاصله زمانی تعیین شده، در زیر نظرات ثبت شده بنویسند.

بررسی نظرات ارائه شده در جلسه طوفان مغزی چگونه انجام می شود؟

بررسی و تحلیل نظرات مذکور در جلسه دیگری صورت خواهد گرفت به این منظور رهبر گروه افراد را به جلسه دیگری دعوت و در آنجا نظرات نقد و بررسی می شوند و کاراترین آنها برای رفع مشکل انتخاب خواهد شد. فاصله بین دو جلسه بستگی به اهمیت موضوع و سرعت برخورد با آن دارد و می تواند از چند ساعت تا چند روز متفاوت باشد.

 جمع بندی

طوفان مغزی یک فرآیند تولید نظرات، پیشنهادها و ایده های جدید در شرایط آزاد است. افراد بدون هیچ مانعی مجاز هستند ایده ها و راه حل های خود را آزادانه مطرح نمایند. تمام نظرات و پیشنهادها مورد توجه قرار می گیرد و هیچ کس مجاز به انتقاد نمودن نمی باشد. در پایان جلسه بررسی نظرات و جمع بندی صورت می گیرد و بهترین پیشنهادها و راه حل انتخاب و در نهایت اجرا می شود.

 تکنیک طوفان فکری معکوس

این تکنیک بسیار شبیه تکنیک طوفان فکری است، با این تفاوت مهم که در این روش، انتقاد و ارزیابی نه تنها بد نیست، بلکه اساس این تکنیک است. در واقع پایه این تکنیک پرسیدن سؤال های مختلف است. مهم این است که در ذهن افراد این سؤال شکل بگیرد که ایده ای مطرح شده ـ در کجاها جواب نمی دهد؟

ـ چه مسائلی موفقیتش را تهدید می کند؟  و این که به چه میزان کارایی دارد؟

در حقیقت این تکنیک بر پایه منفی بینی گذاشته شده است. تکنیک طوفان فکری معکوس روش خوبی است، به شرطی که قبل از روش های دیگر به کار گرفته شود.

علت این که استفاده از این روش را قبل از روش های دیگر توصیه می کنیم، این است که می تواند به خوبی سبب تفکر خلاق شود. فرایند استفاده از این تکنیک به این شکل است که تمامی اشکالات مربوط به پدیده مورد نظر گفته و جمع می شوند و در مورد آنها بحث و گفتگو می شود و بالاخره راه حل مؤثر پیدا می شود.

 اما در جلسه ای که با روش بارش فکری اداره می شود بزرگترین خطر معطوف شدن نظرات روی اشخاص به جای فرایندها است یعنی انتقاد کردن در حین بیان نظرات و اینکه :

  • اعضا در مورد چند نظر با هم گفتگو می کنند به جای این که در مورد نظرات به طور مجزا صحبت کنند.
  • پیشنهادهای ارائه شده به جای آن که در زمینه موضوع اصلی باشد، به موارد جزئی مربوط می گردد.
  • قبل از این که مسئله به طور کامل درک شود، اعضا ناگهان به نتایجی می رسند و گمان می کنند به راه حل هایی دست یافته اند.
  • عضوی ممکن است تمایل داشته باشد که بر اعضای دیگر مسلط گردد.
  • رهبر قادر به حفظ نظم نیست به طوری که اعضا نمی توانند به نوبت صحبت کنند.
  • رهبر باید برای غلبه بر این مشکلات آموزش ببیند.

چگونه جلسه طوفان فکری را طراحی، برنامه ریزی و اداره کنیم؟

نکته مهم دیگر در جلسه ای که با روش بارش فکری اداره می شود تذکر ۴ اصل زیر است:

1)  تحت عنوان یک تیم کار کنید.

2)   شنونده ای با دقت باشید.

3)  به دیگران احترام بگذارید.

4)   شتابزده قضاوت نکنید.

در پایان باید گفت:

آنچه از جلسات بارش فکری بدست می آیند.عبارتند از :

  • قدرت تداعی معانی دو سویه است؛ یعنی زمانی که از سوی یکی از اعضاء راه حلی ارائه می شود؛ دیگر اعضاء برای بیان ایده ها برانگیخته می شوند. به همین ترتیب به صورت خودکار جریان ایده سازی تشویق و ترغیب می گردد. زیرا بنا به اصل« تسهیل اجتماعی» حضور جمعی بر انگیزه افراد اثر مثبت می گذارد.
  • با توجه به همین اصل« تسهیل اجتماعی» آزمایش ها نشان داده اند که « تداعی آزاد» در بزرگ سالان هنگامی که به صورت گروهی کار می کنند بین ۶۵ تا ۹۳ درصد بیش از مواقع طبیعی است.
  • از دلایل دیگر کارآیی یورش فکری، رقابت است. پژوهش ها نشان داده اند؛ که در رقابت کارهای فکری بزرگ سالان تا ۵۰ درصد افزایش می یابد. که مسلماً این درصد در بین کودکان و نوجوانان بیشتر است.
  • یک دلیل دیگر مبنبی بر اثر گذاری بارش فکری اثر پشتیبانی است؛ روان شناسی امروز نشان می دهد و تایید می کند که طرفداری مثبت موجب تقویت می شود.
  • توانایی حل مسئله به صورت خلاقانه  بالا می رود.
  • مشارکت اعتلا می یابد؛ انتقاد و ایرادگیری کاهش پیدا می کنند؛ به تسهیل برقراری ارتباط میان راه حل ها و ایده ها می انجامد.
  • توانایی افراد برای انتقال اطلاعات، افزایش و بهبود می یابد. یعنی شرکت کننده به راحتی می تواند اطلاعات ذخیره شده در حافظه بلند مدت خود را بازیابی کرده و برای حل مسئله به کار گیرد.



Leave a reply

Your email address will not be published.

مشاوره حقوقی رایگان برای قربانیان خشونت خانگی

روزهای شنبه تا چهارشنبه، از ساعت ۶ عصر تا ۱۰ شب مشاوران خانه امن پاسخگوی شما هستند.

مشاوره حقوقی رایـــگان

شماره تماس: ۸۵۳۱۲۶۰۰-۰۲۱