صفحه اصلی  »  خشونت خانگی و اجتماع  »  بررسی تطبیقی نقش های...
مرداد
۲۹
بررسی تطبیقی نقش های پلیس زن در ایران و جهان
خشونت خانگی و اجتماع
۱

image_pdfimage_print

 8663149066_3ba5457ce8_n (2)

عکس:  UNDP in Europe and Central Asia

نوشته: مهری ملکوتی حقوقدان و پژوهشگر

اشاره- در سال ۱۹۸۵ فعالان مدنی برزیلی دولت را قانع کردند که کشور برای کمکرسانی به زنان خشونت دیده به پلیس زن نیاز دارد. کلانتری های زنان پلیس برای نخستین بار در برزیل تاسیس شد و در پی آن دیگر کشورها به تربیت پلیس زن و ایجاد کلانتری های زنان پلیس اقدام کردند. شاید زنان ایرانی خبر نداشته باشند که پیش از برزیل، دولت ایران در سالهای قبل از انقلاب ۵۷ تربیت پلیس زن را در دستور کار قرار داد. حتی به زنان درجات و رتبه های نیروی انتظامی داده شد. چند سال پیش از انقلاب مردم تهران زنان پلیس را در خیابان ها و چهارراه ها می دیدند که ترافیک را کنترل می کنند. مردم ابتدا شگفت زده شدند و پس از مدتی به دیدن زنان پلیس ترافیک که جوان بودند و لباس پلیس و کلاه زیبا بر سر داشتند و درجه شان روی شانه های لباس می درخشید، عادت کردند.

با به ثمر رسیدن انقلاب فقط در کادر اداری بدون برخورداری از درجات نظامی و انتظامی استخدام می شدند. سال ها گذشت تا باری دیگر جمهوری اسلامی ایران به این نتیجه رسید که برای پیشبرد برخی امور باید از پلیس زن استفاده کند. مجلس سرانجام تصویب کرد که پلیس زن استخدام و تربیت بشود و آنها از درجات انتظامی همانند مردان بهره مند بشوند، بی آنکه اونیفورم پلیس بر تن کنند.

اینک سالهاست در ایران پلیس زن فعال است. عمده فعالیت آنها همکاری با مردان پلیس در گشت های ارشاد برای کنترل حجاب، بازرسی بدنی زنان برای ورود به نهادهای دولتی با هدف کنترل حجاب، همکاری با مردان پلیس در تفتیش از خانه و اماکن افراد تحت پیگرد توسط نهادهای قضائی کشور است. آنها در این موارد اشیا ء و پوشاک خاص زنان را تفتیش می کنند . همچنین در مراجع قضائی رسیدگی کننده به جرائم اخلاقی و منکراتی حضور دائمی دارند. گسترش این نقش ها برای پلیس زن از آن رو حاصل شده است که ارزشهای اسلامی به مردان پلیس اجازه نمی دهد تا به زنان برای تفتیش بدنی و مانند آن نزدیک بشوند. بنابراین پلیس زن در ایران امروز بسیار فعال است. اما « خانه امن » در صدد بررسی تاثیر این حضور بر کنترل خشونت خانگی است. موضوعی که در دیگر کشورهای جهان یک اولویت کاری برای زنان پلیس محسوب می شود.

پیش از ورود به این بررسی، چرخی می زنیم در کشورهائی که کلانتری های زنان تاسیس کرده اند و پلیس زن تربیت و استخدام می کنند. پس از آن از انتظارات خانه امن سخن می گوئیم و از نقش های پلیس زن با هدف کنترل خشونت خانگی در ایران یاد می کنیم.

به این منظورگزارشی با عنوان « کلانتری زنان پلیس، یک رخداد جهانی» نوشته محمد اوزیر نیازی نویسنده در مؤسسه توسعه اقتصادی اسلام آباد پاکستان کار می کند ترجمه شده که از نظرتان می گذرد.

«زنان پاکستان ۵۰ درصد جمعیت این کشور را تشکیل می دهند، چه بسا در اقتصاد کشور نقش نا چیزی دارند. آنها همچنین تنها یک درصد نیروی پلیس پاکستان را تشکیل می دهند.

دنیا به سرعت رو پیشرفت وجهانی شدن است، شرکت دادن زنان در این حرکت و نوآوری ها از اهمیت بالایی برخوردار است. باید راه و روش های قدیمی را کنار گذاشت و برای موفقیت و توسعه روش های جدید را پیش گرفت. موضوع داشتن زنان پلیس تفکری است که در جهان در حال شکوفا شدن  است و تا کنون بسیاری از کشورها تلاش های مستمر و جدی در این زمینه داشته اند. زمانی که راجع به نقش زنان پلیس در جامعه صحبت می کنیم باید بر این مسأله هم واقف باشیم که آنها باید امکان دسترسی به چنین پست هایی را نیز داشته باشند. زنان و مردان هر دو از اعضا ادارات پلیس هستند و لازم است که هر کدام بتوانند بدون هیچ مانعی مستقل کار کنند. معمولاً دیده می شود که زنان در کلانتری هایی که تماماً افسران مرد دارند برای کار فرستاده می شوند. حال آنکه زنان باید بتوانند از قابلیت های خود بطور تمام و کمال استفاده کنند.

زنانی که در کلانتری های پلیس مرد کار می کنند مشکلات بسیاری دارند و بنابراین، اینکه زنان کلانتری های مجزایی داشته باشند از اهمیت بالایی برخوردار است.

مشکلاتی که زنان جامعه با آن ها دست و پنجه نرم می کنند را می توان از طریق داشتن کلانتری های مجزا برای زنان به راحتی حل کرد. این یک واقعیت است که زنان برای شناخت مشکلات و مسائل مربوط به هم جنسان خودشان در مقایسه با مردان، در فهم و موقعیت بهتری قرار دارند. بنابراین ایده داشتن کلانتری های مخصوص زنان پلیس به زنان در اقلیت جامعه کمک می کند تا بتوانند براحتی مشکلات خود را عنوان و از اسرار اسف بار خود پرده برداری کنند. بسیاری از کشورها چون آرژانتین، بولیوی، برزیل، اکوادر، قنا، هند، کوزو، لیبری، نیکاراگوئه، پرو، فیلیپین، سیرا لئون، آفریقای جنوبی، اوگاندا، و اوروگوئه، در سطوح محلی واحدها و کلانتری های مخصوص زنان پلیس ایجاد کرده اند.

تأسیس کلانتری ها و واحدهای پلیس مختص زنان در سال ۱۹۸۵ در برزیل آغاز شد. وجود ۴۷۵ کلانتری در برزیل حاکی از شهرت چنین کلانتری هایی در آمریکای جنوبی دارد. از زمان تأسیس اولین کلانتری پلیس زن در Sao Paulo برزیل تا سال ۲۰۱۰، تعداد این کلانتری ها بطور قابل توجهی رو به افزایش بوده، برای مثال از کلانتری های موجود در آمریکای جنوبی می توان از ۴۷۵ کلانتری در برزیل، ۳۴ کلانتری در اکوادر،۵۹ در نیکاراگوئه، و ۲۷ کلانتری در پرو نام برد.

هدف کلانتری های پلیس زن، تأمین خدمات مخصوص به نجات یافتگان خشونت خانگی و جنسی است. با این حال ممکن است که هر کدام از این کلانتری ها اختیارات قانونی و تعریف شده متفاوتی داشته باشند.

برای مثال در برزیل، نیکاراگوئه و پرو واحدهای پلیس همان کلانتری ها هستند حال آنکه در اکوادر کلانتری ها قسمتی از سیستم عدالت اجرائی بخش اجرائی کشور را تشکیل می دهند.

کلانتری ها در اکوادر، سیرا لئون، و پرو در راستای قوانین تنها مجاز به رسیدگی به خشونت خانگی هستند. در کشورهای دیگر مانند آرژانتین، برزیل، و نیکاراگوئه کلانتری ها نه تنها به شکایات زنان از شوهرانشان بلکه به شکایت آنها از افراد دیگر نیز رسیدگی می کنند.

در نیکاراگوئه، قانون خشونت خانواده تنها شامل خشونت فیزیکی و روانی است اما کلانتری ها متعهدند که به هر صورت به خشونت های جنسی نیز رسیدگی کنند که از آن جمله می توان از جرائم خشونت جنسی که تحت قانون مجازات عمومی هستند نام برد.

در برزیل حوزه اختیارات کلانتری ها از مکانی به مکان دیگر بسیار متغیر است اما اغلب آنها با خشونت های خانگی چون خشونت فیزیکی، تهدیدها و همچنین خشونت جنسی روبرو هستند.

این کلانتری ها به پلیس های زن متخصص و لایقی مجهز هستند که به نیازهای خاص زنان خشونت دیده رسیدگی می کنند. معمولاً این واحدهای متخصص ابزار لازم برای آسان سازی روش گزارش خشونت ها را در اختیار زنان قرار می دهند. آنها همچنین خدمات درمانی، مشاوره ای و مالی در اختیار قربانیان قرار می دهند و به آنها کمک می کنند تا اقدامات و پیگیری قانونی لازم را آغاز کنند. این کلانتری ها بطور مستمر نقش اشاعه آگاهی رسانی در مورد حقوق زنان و امنیت آنها را در جامعه دنبال می کنند.

بسیاری از این برنامه ها از آنجا که براحتی قابل دسترس هستند، از جانب زنان بازخوردهای خوبی گرفته اند. از نتایج و نشانه های این موفقیت می توان افزایش گزارشات خشونت و دسترسی گسترده خشونت دیدگان به خدمات را نام برد. (خدماتی چون: مشاوره، حمایت های قانونی، اجتماعی، و اقتصادی)

هندوستان نیز دارای واحدها و کلانتری های پلیس زن در سطح محلی است. اولین کلانتری زنان در هند در سال ۱۹۷۳ آغاز به کار کرد. بر اساس آمار و اطلاعات دفتر توسعه و تحقیقات پلیس، تا یکم ژانویه سال ۲۰۱۱، ۴۴۲ کلانتری زن در سطح هند وجود داشته است.

Tamil Nadu با ۱۹۶ کلانتری پلیس زن بیشترین تعداد و پس از آن Uttar Pradesh با ۷۱ کلانتری، Andhra Pradesh با ۳۲، Gujarat 31، Rajasthan 24، Jharkhand 22، Madhya Pradesh 9، Punjab  ۵، Chhattisgarh 4، و Haryana به ترتیب قرار گرفته اند.

در بنگلادش، کلانتری هایی در مناطق روستایی و شهری تأسیس شده اند تا اثبات کنند که چگونه و تا چه حد نیروی پلیس مردمی می تواند با اطمینان حاصل کردن از رسیدگی کامل به نیازها و انتظارات زنان، برای جامعه مفید واقع شود. زنانی که در این کلانتری ها کار می کنند فاقد تعصبات جنسیتی هستند و برای پیشرفت مهارت ها و ایجاد نظم در اعمال رویکردی مردمی در فعالیت های خود در جوامع محلی، آموزش دیده اند. این کلانتری ها در صدد تغییر الگو هستند تا بتوانند از قربانیان زن حمایت کنند.

در پاکستان، آغاز کار پلیس زنان را می توان از دهه ۷۰ مشاهده کرد. در قانون پلیس سال ۱۸۶۱ و مقررات سال ۱۹۳۴ هیچ نشانی از نظام پلیس زن وجود ندارد، حال آنکه در حکم سال ۲۰۰۲ نیروی پلیس نیاز مبرم به داشتنن نیروی پلیس زن مشخص شده است. اولین کلانتری پلیس زن پاکستان توسط Benazir Bhutto، نخست وزیر پیشین این کشود، در ۲۵ ژانویه ۱۹۹۴ در اسلام آباد تأسیس شد.

در ۴ استان پاکستان ۱۵۴۴ کلانتری وجود دارد، در حالی که در کل کشور تنها ۱۲ کلانتری زن به علاوه ۳ کلانتری در Punjab، ۶ در Sindh، ۲ در Khyber Pakhtunkhwa، و یک کلانتری در اسلام آباد وجود دارد. بسیاری از این کلانتری های تنها به عنوان بازداشتگاه فعال هستند.

چهار هزار پرسنل پلیس زن، کمتر از یک درصد نیروی پلیس کل کشور را تشکیل می دهند.

موفقیت کلانتری زنان پلیس در آمریکا و آسیای جنوبی مشخص  کرده است که داشتن چنین کلانتری هایی عمدتاً از الزامات دسترسی به سیستم قضایی و خدمات مخصوص هستند.

نقش عمده کلانتری های پلیس زن این است که خشونت علیه زنان را به عنوان یک مسئله عمومی و مشترک و همچنین به عنوان یک جرم جلوه دهند.

کلانتری های پلیس زن به همراه دیگر فعالان حقوق بشر در تلاش هستند تا امکانات لازم برای دسترسی آسان زنان خشونت دیده را به سیستم عدالتی افزایش، خشونت علیه آنها را کاهش و دانش و آگاهی زنان را نسبت به حقوق خود بالا ببرند. لازم است که در این راستا جایگاهی برای نیروی پلیس و راه هایی برای افزایش آگاهی و دانش زنان پلیس و شبکه های ارتباطی آنها بوجود آورد.

مسائل مختلفی وجود دارند که باید جهت تقویت اقتدار و اختیار زنان برای فعالیت های پلیسی مورد بررسی قرار گیرند. همچنین باید اقدامات بسیاری در مورد فراهم کردن تسهیلات و محیطی مناسب برای فعالیت های آنان صورت داد.۱

مقایسه  با ایران

زنان قربانی خشونت خانگی در ایران ضمن تماس با خانه امن و هنگامی که از سوی مشاوران حقوقی این خانه به تماس با کلانتری ها ترغیب می شوند، از پلیس زن که در کلانتری های ایران حضور دارند، بیش از پلیس مرد ابراز نارضایتی می کنند. در این باره با قربانیان خشونت وارد گفت و گو شدیم. حاصل گفته های آنان این است:

پلیس زن در کلانتری های ایران حاضر است و زنان مراجعه کننده که از خشونت خانگی رنج می برند، پیش از طرح شکایت به اتاق آنها هدایت می شوند. برخوردشان با ما سرد و خالی از درک و شناخت مشکلات زنانه است. بیش از مردان پلیس، ما را که قربانیان خشونت خانگی هستیم به صبوری و تسلیم و تحمل و اطاعت کامل از شوهر توصیه می کنند. در این باره بسیار اصرار می ورزند و تاکید می کنند که دادگاهها سرشان شلوغ است و این گونه مسائل از نظر آنها اهمیت و ارزش رسیدگی ندارد و بهتر است اصلا از طرح شکایت منصرف بشوید.

قربانان خشونت خانگی می گویند: اغلب پس از مراجعه به پلیس زن، احساس می کنیم آب سرد روی سرمان ریخته اند. از قانون و قاضی و پلیس و دادگاه نا امید می شویم و چون باور می کنیم که خانم پلیس حتما راست می گوید و کسی به فریادمان نمی رسد، از کلانتری دست خالی بیرون می رویم و شکایتی را به ثبت نمی رسانیم. در عوض تصمیم می گیریم از خشونت خانگی فرار کنیم. با پریشانی خانه مشترک و فرزندان عزیز خود را ترک می کنیم و به خانه دوست و آشنا و خویشاوندی پناه می بریم. به این ترتیب بسیاری از حقوق شرعی و قانونی خود را از دست می دهیم. مثل حق مطالبه نفقه را. هر جا می رویم می گویند چرا از ماده ۱۱۱۵ قانون مدنی استفاده نکرده اید؟ چرا خانه را ترک کرده اید؟ حالا شده اید «زن ناشزه» و حقی بر نفقه ندارید. حق تامین مسکن و همزیستی با فرزندان را از دست می دهیم و خلاصه از این جا رانده، از آن جا مانده می شویم.

بنابراین در یک بررسی تطبیقی با گزارشی که از کلانتری های زنان در جهان نقل شد، این گونه پیداست که زنان پلیس ایران یا خود رغبتی به کنترل خشونت خانگی و کمکرسانی به قربانیان خشونت ندارند یا از مقامات بالای نیروی انتظامی و قضائی به آنها دستور داده شده تا به قربانیان خشونت خانگی چندان بها ندهند. در هر دو حال این اختلاف در نقش زنان پلیس در جهان با زنان پلیس در ایران، وجه تفاوتی است که با دیدگاههائی که پشتوانه تربیت زنان پلیس در جهان است بسیار فاصله دارد.

خانه امن از زنان پلیس که در کلانتری ها کار می کنند و از مقامات رده بالای نیروی انتظامی تقاضا داردبا انتشار آمار زنان پلیس و چگونگی توزیع آنها در ارکان گوناگون قضائی و کلانتری ها، و همچنین اعلام شرح وظایف زنان پلیس در رویاروئی با قربانیان خشونت خانگی، موجبات رفع نگرانی ها را فراهم ساخته و چنانچه برخی زنان پلیس با وظایف خود آشنا نیستند، با توجه به نرخ رو به افزایش طلاق، به آنها تذکر بدهند که با بی اعتنائی نسبت به زنان خشونت دیده باعث فرار آنها از خانه مشترک می شوند که تبعات زیانبار این فرار بسیار است.

همچنین به عهده زنان ایرانی است تا با استفاده از فضای متفاوتی که در کشور ایجاد شده، برای مقامات بلند مرتبه پلیس نامه ینویسند و نامه را با تعداد زیادی امضا به دفاتر آنها تقدیم کنند تا بحث به جریان بیافتد و راه حل پیدا بشود. در غیر این صورت زنان پلیس ایران ممکن است به رویه کنونی ادامه بدهند و از یک وظیفه اصلی که در سراسر جهان برای زنان پلیس به رسمیت شناخته شده، یعنی از توجه به شکایت زنان قربانی خشونت خانگی غافل بمانند. چه بسا خود نیز قربانی خشونت خانگی هستند و برای وظائفی که به عهده گرفته اند، آمادگی ندارند. آموزش مجدد پلیس زن در ایران با هدف کنترل خشونت خانگی، پیشنهاد « خانه امن » به سازمان پلیس ایران است. ممکن است بازآموزی و به روز کردن اطلاعات پلیس زن کمک کند تا این بی اعتمادی که در زنان خشونت دیده نسبت به آنها ایجاد شده از بین برود. ایجاد اعتماد بین پلیس و خشونت دیده مهمترین نقش را در کنترل خشونت خانگی بازی می کند.

۱ ترجمه: مهتاب صمیمی

منبع: http://www.thefrontierpost.com/article/23500



  1. Salami

Leave a reply

Your email address will not be published.

مشاوره حقوقی رایگان برای قربانیان خشونت خانگی

روزهای شنبه تا چهارشنبه، از ساعت ۶ عصر تا ۱۰ شب مشاوران خانه امن پاسخگوی شما هستند.

مشاوره حقوقی رایـــگان

شماره تماس: ۸۵۳۱۲۶۰۰-۰۲۱