صفحه اصلی  »  خشونت خانگی و حقوق  »  ضرورت قانون‌گذاری بر...
شهریور
۳
ضرورت قانون‌گذاری برای مقابله با کودک‌آزاری
خشونت خانگی و حقوق
۰
, , , , ,
Boy Watches Big World
image_pdfimage_print

fredleonero/Bigstockphoto.com

موسی برزین خلیفه لو – پژوهشگر حقوق

به تازگی خبری از ماجرای یک کودک‌آزاری منتشر شده است. پدر و مادر این کودک با راهنمایی یک رمال و با اعتقاد به اینکه در جان کودک جن وجود دارد، نقاط مختلف بدن کودک دو ساله را سوزانده‌اند. پدربزرگ این کودک به صورت اتفاقی متوجه این مساله شده و موضوع را گزارش داده است.

این پدربزرگ در مصاحبه با روزنامه شهرآرا  بیان کرده است که:  « من با حساسیت بیشتری موضوع را پیگیری کردم و فهمیدم داماد و دخترم  با یک رمال شیاد در شهرستان آشنا شده‌اند. رمال به‌ آن‌ها گفته جن وارد بدن نوه‌ام شده و به خاطر اینکه جن را از بدن کودک خارج کنند، باید هر دستوری که او می‌دهد، با پرداخت هزینه‌ای که می‌گوید، انجام دهند. متاسفانه دختر ساده‌لوح و دامادم از روی نگرانی برای فرزند خود بنا بر خواسته رمال، مبالغی پول به این فرد شیاد داده و بدن طفل بی‌گناه را در چند نقطه داغ کرده‌اند. نمی‌دانم چرا دخترم و دامادم این‌قدر اسیر خرافه شده‌اند و با پاره تنشان، چنین‌برخوردی کرده‌اند.»

سوالات اساسی

این خبر بار دیگر این سوال را مطرح می‌کند که آیا والدین می توانند هر تصمیمی که بخواهند برای کودک بگیرند و او را قربانی اعتقادات خود کنند؟ آیا والدین این چنینی نباید مجازات شده و آیا می توان سرنوشت کودک را در اختیار چنین پدر و مادری گذاشت؟ آیا نباید قوانین در راستای حمایت از کودکان تنظیم شده و زمینه های خشونت علیه آنان را از بین ببرند؟

آمار و ارقام چه می‌گوید؟

کودک آزاری پدیده ای است که در جامعه ایران مرتبا مشاهده می شود. طبیعی است صرفا بخش اندکی از کودک آزاری منتشر شده و اکثریت قریب به اتفاق موارد کودک آزاری پنهان می ماند. تاکنون آمار دقیقی از کودک آزاری در ایران منتشر نشده است اما برخی مقامات در این مورد اظهارات پراکنده ای کرده‌اند. به عنوان مثال حبیب‌الله مسعودی فرید  معاون امور اجتماعی سازمان بهزیستی در گفتگو با خبرگزاری ایلنا  اعلام کرده است: که از ۱۵۰ هزار تماس مرتبط با فعالیت اوژانس فعالیت اجتماعی در سال ۱۳۹۴ ، ۵. ۸ درصد آن مربوط به مشکل کودک آزاری بوده است. او تاکید می‌کند که این تعداد فقط مربوط به موارد شدید از کودک آزاری بوده است. برخی از آمارها ی دیگر نیز نشان می دهد روزانه ۲۳ مورد کودک ازاری در ایران اتفاق می افتد.

این تعداد قابل توجه از کودک آزاری که بیشترین موارد آن هم از طرف اعضای خانواده کودک رخ می دهد، نشان می دهد که برنامه های جدی برای مقابله با کودک آزاری وجود ندارد. نقص قوانین یکی از دلایل عدم موفقیت در مقابله با کودک آزاری بوده است. گرچه در حقوق ایران تدابیر حمایتی برای قربانیان کودک آزاری پیش بینی شده است لکن این تدابیر کافی نبوده و نتوانسته است در رفع این معضل نقش موثری داشته باشد.

قانون حمایت از کودکان و نوجوانان

یکی از تلاش‌هایی که برای جرم انگاری کودک آزاری در ایران انجام شده است، تصویب قانون حمایت از کودکان و نوجوانان در سال ۱۳۸۱ است. بر اساس این قانون، شکنجه کودک جرم انگاری شده است. ماده چهارم این قانون در این زمینه مقرر کرده است که : «هرگونه صدمه و اذیت و آزار و شکنجه جسمی و روحی کودکان و نادیده‌گرفتن عمدی سلامت و بهداشت روانی و جسمی و ممانعت از تحصیل آنان ممنوع و‌ مرتکب به سه ماه و یک روز تا شش ماه حبس و یا تا ده میلیون ریال جزای‌ نقدی محکوم می‌گردد.

مجازات در نظر گرفته شده در این ماده متناسب با جرم نیست. گرچه در قانون مجازات اسلامی ایراد ضرب و جرح جرم انگاری شده است ، اما با توجه به اینکه در این قانون مجازات ضرب و جرح، قصاص در نظر گرفته شده و در موارد کودک آزاری هم معمولا قصاص امکان پذیر نبوده و به دیه تبدیل می شود، بنابراین لازم بود مجازات شدیدتری نسبت به کودک آزاری پیش بینی می شد.

تعزیرات

همچنین بر اساس ماده ۶۱۴ قانون مجازات اسلامی (بخش تعزیرات): « هرکس عمدا به دیگری جرح یا ضربی وارد آورد که ‌موجب نقصان یا شکستن یا از کار افتادن عضوی از اعضا یا منتهی به ‌مرض دایمی یا فقدان یا نقص یکی از حواس یا منافع یا زوال عقل‌ مجنی‌علیه گردد در مواردی که قصاص امکان نداشته باشد چنانچه ‌اقدام وی موجب اخلال در نظم و صیانت و امنیت جامعه یا بیم‌ تجری مرتکب یا دیگران گردد به دو تا پنج سال حبس محکوم‌ خواهد شد… »

این ماده نیز در اکثر موارد شامل کودک آزاری نمی شود زیرا از یک طرف لازم است نتایج مذکور در ماده حاصل شده و از طرف دیگر قاضی تشخیص دهد که بیم تجری مرتکب یا دیگران می رود. در غیر این صورت مرتکب به مجازات مذکور در ماده ۶۱۴ محکوم نخواهد شد. از همین رو بسیاری از رفتارهای خشونت آمیز والدین نسبت به کودکان یا بدون مجازات مانده و یا اینکه با مجازات اندک مذکور در قانون حمایت از کودکان و نوجوانان مواجه می شود.

سلب صلاحیت والدین

اما علاوه بر قوانین کیفری، حقوق ایران در قانون مدنی امکان سلب صلاحیت از والدین را پیش بینی کرده است. بر اساس ماده ۱۱۷۳ قانون مدنی: «هر گاه در اثر عدم مواظبت یا انحطاط اخلاقی پدر یا مادری که طفل تحت حضانت اوست، صحت جسمانی و یا ترتیب اخلاقی طفل در معرض خطر باشد، محکمه می تواند به تقاضای اقربای طفل و یا به تقاضای قیم او یا به تقاضای رئیس حوزه قضائی هر تصمیمی را که برای حضانت طفل مقتضی بداند، اتخاذ کند.»

این ماده در ادامه تکرار ضرب و جرح در حد غیر متعارف را از موارد عدم صلاحیت والدین دانسته است. همچنین بر طبق قانون حمایت از کودکان و نوجوانان بی سرپرست و بدسرپرست نیز می‌توان گفت در مواردی کودک قربانی خشونت والدین بد سرپرست شناخته شده و مشمول این قانون می‌شود.  با این وجود فقدان سازو کارهای اجرایی و عدم حمایت کافی از کودکان قربانی خشونت، عملا ماده ۱۱۷۳ و مواد مرتبط از قانون حمایت از کودکان بی سرگرست و بدسرپرست را بی اثر کرده است.

از یک طرف به دلیل فقدان مقررات کیفری متناسب و از طرف دیگر نبود سازو کارهای حمایتی موثر، سبب شده است که  سرنوشت کودکان قربانی خشونت خانگی به خطر بیافتد. از این رو تصویب قوانین مستحکم برای مبارزه با خشونت علیه کودکان ضروری به نظر می رسد.



Leave a reply

Your email address will not be published.

مشاوره حقوقی رایگان برای قربانیان خشونت خانگی

روزهای شنبه تا چهارشنبه، از ساعت ۶ عصر تا ۱۰ شب مشاوران خانه امن پاسخگوی شما هستند.

مشاوره حقوقی رایـــگان

شماره تماس: ۸۵۳۱۲۶۰۰-۰۲۱