صفحه اصلی  »  خشونت خانگی و اجتماع  »  خشونت پنهان در زنانه...
اردیبهشت
۱
خشونت پنهان در زنانه پنداشتن کار خانگی
خشونت خانگی و اجتماع
۰
, , , , , , ,
Cleaning Cleaner Maid Dusting Women Housework Stereotypical Housewife
image_pdfimage_print

Photo: www.BillionPhotos.com/Bigstock.com

محسن فرشیدی

کار‌ خانگی اگر در یک شرایط عادلانه و با انتخاب فردی زنان صورت نگیرد، می‌تواند اشکالی از خشونت را با خود به همراه داشته باشد. نجمه واحدی، کارشناس ارشد جامعه شناسی و فعال حقوق زنان ساکن ایران در بخش اول مصاحبه پیش رو با خانه‌ امن، بر این موضوع که شکل‌های مختلف خشونت از جمله اجتماعی، اقتصادی، روحی و روانی در زنانه پنداشتن کار خانگی وجود دارند تاکید کرده است.

هر چند در سال‌های گذشته و در کشورهای توسعه‌یافته این باور که «کار خانگی، کار مشترک زنان و مردان است» تقویت شده، اما هنوز در اکثر نقاط دنیا، کار خانگی،‌ کاری زنانه تصور می‌شود. در جوامع مردسالار این موضوع می‌تواند برای محرومیت زنان از فرصت‌های مختلف اجتماعی اشکال پیچیده‌تر و سازمان‌یافته‌تری نیز به خود بگیرد. در این میان نقش کمپین‌ها و شبکه‌های اجتماعی در اطلاع‌رسانی و هم‌چنین تغییر این نگاه و تفکر که «کار خانگی، کاری زنانه است» پررنگ‌تر خواهد بود. کاری که به نظر می‌رسد در سال‌های گذشته آغاز شده و بیش‌تر مورد توجه فعالین این حوزه قرار گرفته است.

خانم واحدی لطفا در ادامه‌ این گفتگو به ما بگویید چه دیدگاه‌هایی در مورد این‌که کار خانگی به عنوان شغل معرفی شود وجود دارند؟

نسبت به کار خانگی می‌توان دو رویکرد کلی را برجسته کرد: عده‌ای به دنبال تبدیل کار خانگی به شغل هستند که برای آن درآمد و بیمه در نظر گرفته شود و عده‌ای به دنبال حذف این مجموعه کار و سپردن بخشی از آن به ماشین و خریداری بخشی دیگر از آن و تقسیم آن‌چه باقی می‌ماند بین اعضای خانواده هستند.

شغل دانستن کار خانگی چه مشکلاتی می‌تواند با خود به همراه داشته باشد؟

اگر ما بخواهیم کار خانگی را به عنوان یک شغل در نظر بگیریم باید تمام مختصات یک شغل، از جمله «ساعت کار»، «فراغت از کار»، «روز تعطیل»، «امکان ارتقای شغلی»، «امکان استعفا از شغل»، «بیمه و مزایا» و «بازنشستگی» را هم علاوه بر «درآمد» برای آن درنظر بگیریم. در حالی که کار خانگی، عملا به جز بیمه و دست‌مزد، نمی‌تواند دیگر شرایط یک شغل را داشته باشد. مخصوصا بازنشستگی که عدم وجود آن باعث شده بسیاری از مادران ما، تا زمانی که از پا نیفتاده‌اند و توان انجام کار خانگی را دارند، به انجام آن ادامه بدهند و سلامت خود را هر روز بیش‌تر به خطر بیندازند.

با توجه به در نظر گرفتن همه‌ جوانب، به نظر شما آیا کار خانگی باید به عنوان یک شغل شناخته شود؟

 به شخصه با شغل تعریف کردن کار خانگی، به عنوان راه‌کاری دائمی برای حذف تبعیض جنسیتی در این‌باره موافق نیستم. اما شاید با در نظر گرفتن شرایط زنانی که از تحصیلات و مهارت‌های لازم برای برخورداری شغلی به جزء کار خانگی محروم بوده‌اند، بتوان حق بیمه برای این زنان را کمکی برای سبک‌تر کردن بار کار خانگی از دوش آنان تصور کرد.

صفحه‌ کار خانگی در سال‌های گذشته از مخاطبان خود در یک‌ روز مشخص خواست که از کار خانگی بنویسند. به نظر شما چنین کمپین‌ها و حرکت‌هایی در فضای مجازی چه تاثیری می‌توانند داشته باشند؟

هدف اصلی از فراخوان نوشتن از کار خانگی و اختصاص یک روز برای همزمان نوشتن از آن، بالا بردن حساسیت جامعه نسبت به این مسئله و نیز توجه خود زنان به کاری است که از کودکی در فضای خانه‌ خود و خانه‌ دیگران، در رسانه‌ها و فیلم‌ها و سریال‌ها، در داستان‌ها و رمان‌ها و به طور کلی به عنوان یک الگوی ثابت و پذیرفته‌شده، همیشه این کار را مختص زنان دیده‌اند و دانسته‌اند و طبیعی است که به شکلی خواسته یا ناخواسته بسیاری از زنان ما به این شکل از تقسیم کا‌رها تن داده‌اند و چه بسا از آن الگوی تربیتی‌ای برای فرزندان خود و نسل بعدی ساخته‌اند. فراخوان نوشتن از کار خانگی چند سال متوالی ا‌ست که صورت می‌گیرد و ادامه یافته است. احتمالا بخشی از این نوشته‌ها از دید من پنهان مانده، اما تا امروز بیش‌تر نوشته‌هایی که درباره‌ کار خانگی نوشته شده و خوانده‌ام، متمرکز بر سخت و وقت‌گیر بودن و دوست‌نداشتنی بودن بخش زیادی از کاری‌ است که وظیفه‌ افراد نبوده و بر آن‌ها تحمیل شده است. عده زیادی هم مستقیما به تبعیض‌آمیز بودن این کار اشاره کرده‌اند.

اهمیت و چرایی حضور مردان در چنین کمپین‌هایی را چگونه ارزیابی می‌کنید؟

علاوه بر زنان، در این سال‌ها نوشته‌هایی از مردان هم راجع به کار خانگی، تبعیض‌آمیز بودنش، تحمیلی بودن بخشی از وظایف به مادران، یا تلاش برای تقسیم کاری عادلانه در فضای زندگی مشترک‌شان، به چشم می‌خورد. که البته توجه مردان به این مسئله، امیدبخش و باعث خوشحالی است چرا که متاسفانه نظام تبعیض، عموما مسائل حوزه‌ زنان را مشکل شخصی خود زنان تصور می‌کند که اگر زنان مایل به حل این مسائل هستند، باید خودشان دست به کار شوند و این مسائل انگار ارتباطی به مردان جامعه ندارد. در حالی که بدون وجود و حضور مردان نه مسائل زنانی وجود داشت و نه نیازی به حل آن بود.

شما اشاره کردید که شکل‌های مختلف خشونت از جمله اجتماعی، اقتصادی و روانی در کار خانگی نهفته هستند. لطفا به ما از ارتباط میان کار خانگی و اشکال مختلف خشونت بگویید.

زنانه پنداشتن کار خانگی می‌تواند نوعی خشونت روانی باشد، چرا که به طور مثال بسیاری از زنان عنوان می‌کنند چون همیشه به انجام کارهای خانگی مجبور بوده‌اند هرگز از انجام هیچ‌کدام، حتی آشپزی و سفره‌آرایی و طراحی دکوراسیون هم لذت نبرده‌اند، و چه بسا از انجام هر روزه‌ آن‌ها بیزار بوده‌اند، با وجودی که این‌ها نوعی هنر محسوب می‌شوند. یا دختران جوانی عنوان می‌کنند با وجود این‌که به طور مثال به آشپزی علاقه داشته‌اند، اما چون فقط از آن‌ها توقع انجام این کار می‌رفته، هیچ‌وقت رغبت به انجام این کار پیدا نکرده‌اند.

همچنین این امر می‌تواند نوعی خشونت اجتماعی باشد. تصور کنید شما یک دندان‌پزشک موفق هستید، یا یک تحلیل‌گر سیاسی با‌تجربه، اما وقتی مهمان یک خانه هستید، همه از شما توقع دارند که به خانم میزبان در انجام کارهایی مانند پخت‌و‌پز و شستشوی ظروف کمک کنید، یا اگر خانه‌ شما را نامرتب ببینند، شما را مقصر اصلی تصور می‌کنند چرا که شما زن هستید، و کار خانگی هم کاری زنانه تصور می‌شود. در واقع شغل و جایگاه و منزلت اجتماعی شما، تحت‌الشعاع زن بودن و نقش‌های کلیشه‌ای سنتی‌تان قرار می‌گیرد.

زنانه پنداشتن کار خانگی می‌تواند نوعی خشونت اقتصادی باشد، چرا که شما ساکن خانه‌ای هستید که به طور مثال انجام خدمات خانگی آن، ماهانه یک میلیون تومان هزینه دارد. شما این کار را در طول ماه خودتان انجام می‌دهید، یا به عبارتی پانصد هزار تومان سهم خودتان را به جای هزینه کردن، کار انجام می‌دهید. اما تا آخر عمرتان هم سهم همسرتان برای هزینه‌ خانه به شما پرداخت نمی‌شود، با این دلیل از پیش درست فرض گرفته شده که چون او مخارج شما را از جمله خوراک و پوشاک و مسکن تامین می‌کند، لزومی به پرداخت دست‌مزد برای کاری که به رایگان انجام می‌دهید وجود ندارد. حالا تصور کنید که شما کار خانگی را علاوه بر شغل بیرون از منزل‌تان انجام می‌دهید. یعنی حتی خرج خوراک و پوشاک و مسکن را هم شما مشترکا با همسرتان پرداخت می‌کنید، اما باز هم کار خانگی وظیفه کامل شماست و در ازای آن دستمزدی وجود ندارد. این موارد اشکالی از خشونت اقتصادی‌اند.

با تشکر از وقتی که در اختیار خانه امن گذاشتید.



Leave a reply

Your email address will not be published.

مشاوره حقوقی رایگان برای قربانیان خشونت خانگی

روزهای شنبه تا چهارشنبه، از ساعت ۶ عصر تا ۱۰ شب مشاوران خانه امن پاسخگوی شما هستند.

مشاوره حقوقی رایـــگان

شماره تماس: ۸۵۳۱۲۶۰۰-۰۲۱