صفحه اصلی  »  خشونت خانگی و حقوق  »  نگاهی حقوقی به مسئله...
اسفند
۷
نگاهی حقوقی به مسئله «خیانت»
خشونت خانگی و حقوق
۱
, , , ,
Finger art of a Happy couple. The happy couple kissing and hugging. The other girl is jealous and angry.
image_pdfimage_print

Photo: Mukhina1/Bigstock.com

دنا دادبه

نسرین راننده آژانس است. او بدون این‌که خودش متوجه شود عاشق یکی از مسافران دائمی‌اش شده که دو سال از خودش کوچک‌تر است. او ابتدا خیلی سعی کرد تا وجود این حس را انکار کند ولی به تدریج متوجه شد با دیدن او نمی‌تواند از تپیدن قلب و لرزش دست‌هایش جلوگیری کند. پس از مدتی تصمیم گرفت محل کار خود را تغییر دهد چون احساس می‌کرد ادامه آن باعث می‌شود بر خانواده‌اش تمرکز نداشته باشد. نسرین اما پس از مدتی متوجه شد همسرش با دختر جوانی رابطه دارد. او با تعقیب همسرش دریافت آن‌ها یکدیگر را در خانه‌ای که همسرش برای دختر جوان تهیه کرده است، ملاقات می‌کنند.

نسرین حتی با کمک وکیل هم نتوانست از همسرش جدا شود چرا که همسرش در همه جلسات دادگاه ادعا کرده که او و زندگی‌اش را دوست دارد.

با صحبتی که با چند نفر از دوستانم در ایران می‌کنم، متوجه می‌شوم دوست‌پسر داشتن زنان متاهل بر خلاف این‌که در ظاهر موضوعی نهی شده و قبیح است ولی بسیار شایع است. همان‌طور که دوست‌دختر داشتن مردان متاهل بسیار متداول است. عاشقی بعد از ازدواج یکی از واقعیت‌های جامعه ایران است. واقعیتی که نه آماری برای آن وجود دارد و نه شفاف‌سازی.

بدون پرداختن به این موضوع که دلایل برقراری این نوع رابطه از سوی مرد یا زن چیست، می‌خواهیم آثار حقوقی برای مرد و زن را در این موضوع بررسی کنیم.

جایگاه خیانت در قوانین ایران

خیانت در قوانین مدنی و کیفری ایران جرم‌انگاری نشده است. از سوی دیگر از آن‌جایی که مردان طبق قوانین ایران بدون نیاز به اثبات ادعا می‌توانند همسرشان را طلاق دهند، سئوال این است که آیا زنان می‌توانند با تکیه بر ادعای خیانت همسرشان، از همسر خود طلاق بگیرند یا خیر؟

آیا زن با استناد به وجود رابطه شوهر با شخص ثالث می‌تواند طلاق بگیرد؟

بر اساس ماده ۱۱۳۳ قانون مدنی «مرد می‌تواند با رعایت شرایط مقرر در این قانون با مراجعه به دادگاه تقاضای طلاق همسرش را بنماید.»

 بنابراین اگر مرد بخواهد زن خود را طلاق دهد باید به دادگاه رجوع و دادگاه پس از تلاش در جهت سازش و آشتی در صورت عدم موفقیت حکم طلاق را صادر می‌کند. این بدان معناست که مرد هر زمان که بخواهد می‌تواند همسرش را طلاق دهد.

بر عکسِ مردان که هر زمان اراده کنند، می‌توانند همسر خود را طلاق دهند، موجبات طلاق برای زنان محدود است و تقاضای طلاق از سوی زن مشروط به شرایطی است.

 این شرایط از این قرار هستند:

  • خودداری یا عجز شوهر از دادن نفقه
  • عسر و حرج
  • غیبت شوهر بیش از چهار سال
  • سوء معاشرت
  • ابتلا به امراض مسرى صعب العلاج
  • اختیار همسر دیگر بدون رضایت زوجه
  • محکومیت به ۵ سال حبس
  • ابتلا شوهر به هرگونه اعتیاد مضرى که به تشخیص دادگاه به اساس زندگى خانواده خللى وارد آورد و ادامه زندگى زناشویى را غیر ممکن سازد
  • هر‌گاه شوهر زندگى خانوادگى را ترک کند، تشخیص ترک زندگى خانوادگى با دادگاه است
  • در صورتى که شوهر در اثر ارتکاب جرمى که مغایر حیثیت‏ خانوادگى و شان زن باشد به حکم قطعى در دادگاه محکوم شود. تشخیص این موضوع که آیا جرم مغایر حیثیت و شان خانوادگى است‏، با توجه به وضعیت و موقعیت طرفین، عرف و موازین دیگر با دادگاه است

همان‌طور که عنوان شد، خیانت شوهر نمی‌تواند از دلایل طلاق برای زن باشد ولی یکی از آثار خیانت می‌تواند ارسال ایمیل، پیام و یا چتی که محتوای عاشقانه دارد، باشد. این در حالی است که مهم‌ترین علت طلاق در سال ۱۳۹۴، خیانت همسران گزارش شده است. با توجه به این‌که این گونه مستندات، جزء دلایل اثبات‌کننده جرم در قوانین ایران پیش‌بینی نشده است ولی از آنجایی که یکی از دلایل اثبات دعوا «اماره» است، قاضی می‌تواند این گونه مستندات را در تصمیم‌گیری خود به عنوان «اماره» لحاظ کند.

آیا خیانت شوهر را می‌توان از مصادیق عسر و حرج دانست؟ «ح خانی» وکیل پایه یک دادگستری تهران معتقد است مفهوم عسر و حرج می‌تواند دایره اختیارات زنان را برای درخواست طلاق وسیع‌تر کند. او به خانه امن می‌گوید: «اگر خیانت مرد، شرایط زندگی را برای زن دشوار کند می‌تواند به مثابه عسر و حرج تلقی شود. با این تفسیر شاید بتوان نتیجه گرفت که خیانت مرد به زن نیز می‌تواند یکی از مصادیق عسر و حرج تلقی شود.»

او اضافه می‌کند: «با این وجود، هرگاه زن بخواهد با استناد به عسر و حرج از شوهرش طلاق بگیرد باید به دادگاه رجوع کند و وجود آن را اثبات کند و این به معنی این است که باید دلایل و مستندات کافی به قاضی ارائه دهد. این‌جاست که اثبات عسر و حرج در مقابل قاضی دشوار می‌شود.»

خانی در پاسخ به این سئوال که آیا وجود رابطه اینترنتی از قبیل ایمیل، چت و… می‌تواند در دادگاه به عنوان دلیل برای اتهام خیانت ارائه گردد، می‌گوید: «در صورتی که زن چنین مستندی در دست داشته باشد می‌تواند با مراجعه به مجتمع‌های قضایی خانواده از قاضی بخواهد مستنداتش را به عنوان اماره در نظر بگیرد و رای موافق به عسر و حرج دهد.»

او ادامه می‌دهد: «وجود ایمیل، اس‌ام ‌اس و… می‌تواند اماره محسوب شود و قاضی به تشخیص خود می‌تواند آن را مدرکی دال بر احراز خیانت و پس از آن اثبات عسر و حرج به کار برد. از سوی دیگر نیز حتی ارسال فیلم یا فایل صوتی به وسیله اینترنت که نشانگر خیانت باشد، تنها می‌تواند مشمول جرایم رایانه‌ای تلقی گردد، نه جرمی تحت عنوان خیانت.»

 خانی که تجربه ۱۰ سال وکالت در دادگاه‌های ایران دارد می‌گوید: «با این وجود، من تا به حال هیچ پرونده‌ طلاقی مبنی بر عسر و حرج به نفع زن، به دلیل خیانت شوهر در دادگاه‌های خانواده ندیده‌ام. اما بر عکس بسیار دیده‌ام مردانی که با مطرح کردن موضوع خیانت زن، بدون ارائه دلیل و مدرکی خواستار طلاق یک‌طرفه شده‌اند و قاضی به دلیل این‌که مرد حق طلاق دارد، بدون درخواست اثبات ادعای مرد، رای مثبت به طلاق داده است.»

رابطه نامشروع جنسی نیز می‌تواند یکی دیگر از آثار خیانت باشد که در قانون مجازات اسلامی مشمول مجازات حد یا تعزیر قرار گرفته است. نکته مهم اما این‌جاست که آیا زن و مرد در صورت برقراری رابطه جنسی غیرمشروع، در شرایط برابر، آیا آثار حقوقی برابر نیز دارند؟

مجوز قتل زن، در دست شوهر

نرمین همسر یکی از پزشکان مشهور تهران است. می‌گوید: «وقتی فهمیدم همسرم با بیمارانش رابطه برقرار می‌کند، سعی کردم این موضوع را با گفتگو با او در میان بگذارم. همسرم این موضوع را انکار نکرد و گفت زندگی شخصی من به خودم مربوط است. تو هم می‌توانی زندگی شخصی خودت را داشته باشی. از‌‌ همان روز تصمیم گرفتم زندگی شخصی خودم را که پر از تنهایی بود با دوست پسرم تقسیم کنم.»

در پاسخ به این سئوال که اگر همسرش این موضوع را بفهمد چه عکس‌العملی خواهد داشت می‌گوید: «او خودش این را از من خواست. من هم با این وجود که از درون خوش‌حال نبودم و عذاب می‌کشیدم ولی سعی کردم وقت خودم را با دوست پسرم پر کنم. ناگفته نماند یک روز همسرم مدرکی دال بر وجود رابطه جنسی‌ام با دوست پسرم پیدا کرد. با‌‌ همان مدرک تهدیدم کرد که می‌تواند مرا به قتل برساند و قانون این اجازه را به او داده است.»

واقعیت این است که قانون‌گذار ایران در شرایطی که مجازات اعدام در سراسر دنیا نقض مطلق حقوق بشر تلقی می‌شود، برای مرد این حق را قائل شده که همسر خود را به قتل برساند و قصاص و دیه‌ای متوجه او نباشد.»

ماده ۳۰۲ قانون جدید مجازات اسلامی مقرر کرده است در صورتی که زوج، همسر خود را در حال زنا با مردی ببیند، می‌تواند او و آن مرد را به قتل برساند. با وجود این‌که در تبصره این ماده قانون‌گذار سعی کرده دایره این موضوع را محدود کند ولی گنجاندن دوباره این قانون پس از اصلاح قانون مجازات اسلامی حتی با وجود اختلاف‌نظر علما جای تامل دارد.»

یکی از ایرادات اساسیِ درنظرگرفتن چنین حقی برای مرد این است که قانون‌گذار اختیار سلب حیات انسانی را به دست انسانی دیگر سپرده است. انسانی که جایزالخطاست و ممکن است به دلایل گوناگون در آن لحظه حساس، مرتکب خطا و یا توهم شود.

ایراد دیگر این‌که قانون‌گذار، تخصص شغل قضاوت و پس از آن اجرای حکم را به دست فردی معمولی در جامعه سپرده است. این در حالی است که حتی قوانین فقهی نیز تلاش می‌کنند تا در چنین شرایطی به شیوه‌های مختلف شرایط بخشش گناه‌کار را فراهم کنند.

از سوی دیگر برای زنان در شرایط برابر، چنین حقی در نظر گرفته نشده است. یعنی در صورتی که زن، همسرش را در حال زنا با زن دیگری که شوهر دارد ببیند، باید در دادگاه وجود زنا را اثبات کند. اثبات زنا نیز مراحل دشواری دارد چرا که قانون‌گذار به طور ضمنی اراده کرده است شرایط اثبات آن به سهولت نباشد.



Leave a reply

Your email address will not be published.

مشاوره حقوقی رایگان برای قربانیان خشونت خانگی

روزهای شنبه تا چهارشنبه، از ساعت ۶ عصر تا ۱۰ شب مشاوران خانه امن پاسخگوی شما هستند.

مشاوره حقوقی رایـــگان

شماره تماس: ۸۵۳۱۲۶۰۰-۰۲۱