صفحه اصلی  »  خشونت خانگی و حقوق  »  تفاوت آثار حقوقی ازد...
آبان
۷
تفاوت آثار حقوقی ازدواج دائم و موقت برای زنان
خشونت خانگی و حقوق
۰
, , , , , , , , , ,
image_pdfimage_print

سحربیت مشعل – وکیل

نکاح در حقوق ایران دو گونه است :نکاح دائم  و نکاح منقطع که آن را نکاح موقت ،صیغه ویا متعه نیز میگویند.

درازدواج منقطع زن ومرد بدون نیاز به عاقد، شهود ویا ثبت آن ،با توافق بر مهریه برای مدت زمان معین اقدام به تزویج خود می کنند.ذکر مدت و مهریه از شرایط اساسی این عقد است.ماهیت ازدواج منقطع یا متعه نوعی بهره مندی واستمتاع جنسی است.

امروزه در ایران با توجه به میزان جمعیت جوانان ،وضعیت اقتصادی نامناسب ،ترس از دست دادن حق حضانت فرزندان برای برخی از زنان در صورت ازدواج مجدد وهزاران موارد دیگر باعث شده تا بدلیل سهولت  واز همه مهمتر عدم ثبت رسمی آن شاهد بالا رفتن آمار اینگونه ازدواجها باشیم .

علیرغم مشروعیت ازدواج منقطع وحمایت آن از سوی فقهای شیعه وترغیب وتشویق از جانب دولت اما به دو دلیل عمده مقبولیت اجتماعی ندارد .

اول اینکه بخشی از جامعه بدلیل عدم ثبات وامکان تکرارطرفین به ازدواج منقطع با اشخاص دیگر وهمچنین به لحاظ پرداخت مبلغی تحت عنوان مهراز سوی شوهر به زوجه ،دید مردم  نسبت به این زنان بسیار بد وعمل آنها را نوعی *روسپی گری مشروع* به حساب می آورند.

دوم اینکه طیف وسیعی از مردم به لحاظ آگاهی ازحمایت بیشتر قانون ازازدواج دائم نسبت به حقوق وتکالیف زوج ،زوجه وفرزندان وبرخلاف آن که در ازدواج منقطع مخصوصا زنان وگاها فرزندان حاصل ازاین ازدواج امتیازات وحمایت کمتری برخوردارند وبا معنای واقعی ازدواج که تشکیل خانواده است منافات دارد لذا ترویج این نوع ازدواج درجامعه را پسندیده نمی بینند.

با بررسی مواد قانون مدنی در باب نکاح آثارحقوقی ناشی ازازدواج موقت ودائم را میبینیم که در واقع تفاوت وتمایز ازدواج دائم با منقطع را بشرح ذیل منعکس میکند:

۱)ماده۱۰۷۵ قانون مدنی اعلام میدارد (نکاح وقتی منقطع است که برای مدت معینی واقع شده باشد) پس شرط صحت عقد لزوم ذکر مدت است .

۲)ماده ۱۰۹۵ قانونی مدنی صراحتا اعلام کرده که (در نکاح منقطع عدم مهردر عقد موجب بطلان است ) در اینجا  تعیین مهر از شرایط اساسی نکاح منقطع است وعدم ذکر آن در عقد موجب بطلان آن میشود برخلاف آن که در نکاح دائم عدم وجود مهر یا ذکر نشدن آن جایز است .

زن پس از جاری شدن عقد مالک مهر میشود ومواردی چون فوت زن در زمان ازدواج ،عدم نزدیکی شوهر با وی تا اتمام مدت عقد وبخشیدن مدت زمان عقد از طرف شوهر مهر را ساقط نمی کند.

۳) قانونگذاردر ماده ۱۱۱۳ قانون مدنی اعلام کرده که(در عقد انقطاع ،زن حق نفقه ندارد مگر اینکه شرط شده یا آن که عقد مبنی بر ان شده باشد) نتیجتا شوهر الزامی به دادن نفقه ندارد مگر اینکه در عقد شرط شده ویا بر بر اساس آن منعقد شده .

نکته قابل توجه این است که همانطور زن جهت دریافت نفقه درعقد دائم منوط به تمکین شوهراست در عقد منقطع نیز تمکین زوجه شرط دریافت نفقه خواهد بود وچنانچه زوجه تمکین نکند مستحق نفقه نخواهد بود.

۴) ازمتن ماده ۹۴۰ قانون مدنی که اعلام کرده (زوجین که زوجیت آنها دائمی بوده وممنوع از ارث نباشند از یکدیگر ارث میبرند) چنین استنباط میشود که در نکاح منقطع زوجین از هم ارث نمیبرند.

۵) درنکاح منقطع احکام وتشریفات طلاق جاری نمیشود وجدایی زن وشوهربا فوت یکی از زوجین ،فسخ نکاح،بذل مدت از طرف شوهر وانقضای مدت معین شده منحل میشود.تنها راهی که به زن اختیار انحلال ازدواج موقت را میدهد زمانی است که  شرط ضمن عقد کرده ویا وکالتنامه مبنی بر داشتن حق بذل مدت از سوی شوهر را دارا باشد.

لازم بذکر است درنکاح دائم چنانچه شوهر سه بارمتوالی زوجه را طلاق دهد برای رجوع به زوجه نیازبه (محلل) دارد یعنی مردی باید با آن زن ازدواج کرده ونزدیکی صورت گیرد وپس ازفسخ/طلاق/فوت مرد، درآن صورت شوهرسابق میتواند با زوجه خود مجددا ازدواج  کند(ماده ۱۰۵۷قانون مدنی )ودر شرایطی خاص ممکن است زوجه بر شوهر اول حرام ابدی شود اما در نکاح منقطع بعد ازهرجدایی (پایان مدت یا بذل مدت )شوهر میتواند با آن زن مجددا ازدواج کند ومحدودیتی از این حیث ندارد.

۶)وضعیت عده در ازدواج منقطع با دائم متفاوت است .طبق ماده ۱۱۵۲ (عده‌ی فسخ نکاح و بذل مدت و انقضای آن در مورد نکاح منقطع دو طهر*دو عادت ماهانه* است مگر این که زن با اقتضای سن عادت زنانگی نبیند که در این صورت ۴۵ روز است) وبرای زنان باردارتا زمان وضع حمل است.

همچنین زنان یائسه وزنی که با همسر خود نزدیکی نداشته باشد نیازی به نگاه داشتن عده بذل مدت /فسخ نکاح /انقضائ مدت را ندارد.

اما در نکاح دائم عده طلاق و فسخ نکاح سه طهر *سه عادت ماهانه* است مگر اینکه زن باقتضای سن ،عادت زنانگی نبیند که در اینصورت سه ماه است.اما عده وفات چه در نکاح دائم ومنقطع چهار ماه وده روز است .

نکته حائز اهمیت در خصوص فرزندان حاصل از ازدواج منقطع این است که به پدر ملحق میشوند یعنی فرزندان مشروع پدر شناخته میشوند وحقوقی همانند فرزندان حاصل از ازدواج دائم دارند وپدر موظف به پرداخت نفقه است وفرزندان از پدرخود ارث میبرند .

لیکن مساله اینجاست که با توجه به اینکه بسیاری از زوجین  ثبت محضری نشدند یا جاری شدن صیغه توسط آنها صورت گرفته در صورت فوت ،مفقود شدن وانکارشوهر ، باراثبات نسب فرزندان بر دوش زوجه خواهد بود که کاری است شاق ودر مواردی اثباتش غیر ممکن خواهد بود وبه تبع آن حقوق فرزندان تضییع خواهد شد لذا برقانوگذاراست  تا تدابیری بیاندیشد تا با الزام به ثبت محضری وارایه راهکارهای مناسب برای حمایت قانونی ازاین زنان وفرزندان حاصل از این ازدواج را تضمین کند.



Leave a reply

Your email address will not be published.

مشاوره حقوقی رایگان برای قربانیان خشونت خانگی

روزهای شنبه تا چهارشنبه، از ساعت ۶ عصر تا ۱۰ شب مشاوران خانه امن پاسخگوی شما هستند.

مشاوره حقوقی رایـــگان

شماره تماس: ۸۵۳۱۲۶۰۰-۰۲۱