صفحه اصلی  »  خشونت خانگی و حقوق  »  صدقه نامی‌ است که قر...
مهر
۱
صدقه نامی‌ است که قرآن بر روی مهریه گذاشته است
خشونت خانگی و حقوق
۰
, , , , , , ,
161
image_pdfimage_print

با گیتی پورفاضل وکیل دادگستری درباره قانون مهریه و اثرات حقوقی آن به گفت و گو نشستیم .

البته در هیچ کجای قرآن به عنوان مهریه اشاره نشده و در سوره نسا آیه ۴ از کلمه صدقه استفاده شده که در فرهنگ عمومی ایران مهریه نامیده می شود .

( وآتُو النِسأَ صَدُقاتِهِنَّ نَحْلَ) یعنی صدقه زنان را که به خود آنها تعلق دارد (نه به پدران یا برادران آنها) و عطیه و پیشکشی است از جانب شما به آنها به خودشان بدهید.

اما آثار حقوقی مهریه یا صدقه در قوانین ایران چیست و مشکلاتی که جامعه ایران پیرامون مهریه با آن روبروست چگونه قابل حل است ؟ به هر حال به مجرد عقد، زن مالک مهر می‌شود و نسبت به آن حق مطالبه خواهد داشت؛ بنابراین می‌تواند هر گونه تصرفی نیز در آن انجام دهد.

خانم پور فاضل سوال ابتدایی خود را با تغییرات جدید درقانون حمایت خانواده شروع می کنم . چنانچه ممکن است کمی درباره این تغییرات توضیح دهید ؟

بله دربازنگری قانون حمایت خانواده سال نود و یک دربرخی از ماده های آن دگرگونی دیده میشود که بدین قرار است :

ماده ۱۲- «در دعاوی وامورخانوادگی مربوط به زوجین زوجه میتواند در دادگاه محل اقامت خوانده یا محل سکونت خود اقامه دعوی کند مگر درموردی که خواسته مطالبه مهریه غیرمنقول باشد».

یعنی زن می تواند دادخواست خود ر ابه جای آن که به محل اقامت شهرشوهر رفته و در دادگستری آنجا مطرح کند می تواند آن را در محل اقامت خویش مفتوح سازد و دنبال کند مگر این که مهریه بجای پول یا سکه ما غیرمنقول باشد مانند خانه یا باغ وازاین دست .

– ارزیابی شما از قانون مهریه و اثرات حقوقی آن چیست ؟

درقانون حمایت خانواده که به تاریخ ۱/۱۲/۱۳۹۱تصویب شده است درماده ۲۲ راجع به مهریه چنین مینویسد«هرگاه مهریه درزمان وقوع عقد تا یکصدسکه تمام بهار آزادی یا معادل آن باشد ، وصول آن مشمول مقررات ماده ۲ قانون اجرای محکومیت های مالی است ، چنانچه مهریه بیشترازاین میزان باشددر خصوص مازاد، فقط ملائت زوج ملاک پرداخت است ، رعایت مقررات مربوط به محاسبه مهریه به نرخ روزکماکان الزامی است »

این ماده عدول ازفقه است زیرا درهیچ یک ازمنابع اسلامی برای مهریه میزانی گذاشته نشده وآن رابنا برتوافق طرفین گذاشته است لیکن قانون ماحتی۱۱۰ سکه راهم منوط به شناسایی مال وتوقیف آن دانسته است وچنانچه مالی به دادگاه معرفی نشود وزوج نیزازپرداخت امتناع کند دادگاه به درخواست زوجه حکم زندان میدهد وهرگاه مهریه بیش از ۱۱۰سکه باشد دارایی شوهر ملاک عمل است یعنی اگر زوج ملائت پرداخت نداشته باشد دست زن برای گرفتن مهریه کوتاه است .

بسیاراتفاق افتاده که دربُروزاختلاف پیش ازآن که زن درخواست مهریه کند مرد اموال خودرا به دیگران منتقل کرده وزن ازمعرفی مال برای توقیف عاجزمانده است .

اخیرا با بالارفتن مبلغ مهریه روبرو هستیم و عده ای مخالف و موافق مهریه هستند نظر شما در این باره چیست ؟ و با وجود قوانین کنونی می توان به حذف مهریه فکر کرد صرفنظر از وجوه شرعی آن دربسته شدن عقد .

یکی ازدلایل بالارفتن مهریه ومدشدن سکه برای آن راباید درنارسایی قانون جاری کشوردانست زیرا با لغوقانون حمایت خانواده درآغازانقلاب وآزادشدن تعددزوجات برای مردان خانواده هایی که دخترانشان را درزندگی زناشویی بلادفاع دیدند ناگزیربه میزان مهریه افزودندتا دربرابرضربه عاطفی که به زن زده میشودازراه مالی جبران کنند.

من باوجود این که بانفس مهریه مخالف هستم زیرا آن را گونه ای خرید وفروش عاطفی می دانم که مرتبه عشق را درازدواج نزول می دهد ولی با وجود دست ودلبازی قوانین ما درمورد مردان که هیچ بندی برای آزادیشان قایل نشده است آن را ضروری میدانم .

مهریه زمانی میتواند برداشته شودکه تعددزوجات ازقانون ما که نشان ازدوران بردگی است محوشود تا کرامت انسانی زن خدشه دارنشود،هیچ تحقیری برای یک زن یامردبالاترازاین نیست که شخص دیگری واردزندگی مشترکشان شود آنهم با اجازه قانون یعنی خیانت ازسوی مردبه رسمیت شناخته شود وقانون دربرابراین خیانت نه تنها ساکت است بلکه آن را از موارد درخواست طلاق زن ندانسته است .

دررساله فقهاء که به برپایه فقه شیعه نوشته شده است آمده که به محض عقد ، زوج مالک بضع زوجه می شود (منظورازبضع آلت تناسلی زن است) بنابراین مردرا مالک وجودزن دانسته بهمین دلیل هرگاه اورادربسترمرد دیگری ببیند میتواند اورابکُشد ومجازات هم نشود ، درکشورهایی که با قوانین اسلامی اداره میشوندمردمالکیت مطلق برزن یا زنانش دارد، هرگاه بخواهدمیتواند رهایشان سازدحتی برای تنبیه میتواندکتکشان هم بزند ، همان رسم برده داریست که تا هزاره سوم ادامه داشته ودارد .           مسلمانان اهل تسنن اززمان خلیفه دوم که عقد متعه که دراصطلاح صیغه گفته میشودممنوع اعلام کرد آن را حرام میدانند ولی شیعه این میوه ممنوعه راحلال وگوارا دانسته است که پس ازانقلاب نیزسعی وافری

درتوسعه آن میان مردان دارد، یکی ازارکان عقدغیردایم(منقطع) معلوم بودن مدت عقدومیزان مهریه است که بایدبه زن پرداخته شودولی برخی ازمردان درکمال زرنگی پرداخت مهریه را به بعد موکول می کنندو زن ازهمه جا بی خبریکباره متوجه میشود که مدت منقضی شده وشوهرهم ناپدیدشده نشانی نیز ازاو دردست نیست ، از اینگونه کلاهای گشاد درجامعه مازیادسرزنها می رود .

به هر حال به نظر شما تعیین مهریه خرید و فروش زن است ؟

از نظر من مهریه خریداری زن است ازسوی مردبه ویژه درعقدمتعه که آنرامنقطع وعقد مدت دارنیزمی گویند.

پس مهریه یک دین مالی محسوب شده و به تبع آن اگر پرداخت نشود مشمول محکومیت های مالی می شود ؟

هرکسی به نحوی ازانحاء مدیون باشدبایددین خودرابه پردازدودرصورت استنکاف مشمول قانون اجرای محکومیتهای مالی میشود ودرجه خویشاوندی تاثیری درآن نداردمگراینکه داین خود ازاخذ دین منصرف شود.

این قانون به صورت عام برای جامعه بدون نگرشی جنسیتی نوشته شده است ودرزمانی مورد استفاده قرار می گیرد که بستانکار نمی تواند موضوع راازراه کیفری دنبال کند. بطورمثال چکی که دردست دارد زمانش برای طرح کیفری گذشته باشد دراین صورت دادخواست حقوقی می دهد تا بدهکارراواداربه پرداخت بدهی خویش سازد بنابراین راهی قانونی برای رسیدن به حق است .

درنگاه من وجودمهریه وساختارازدواج ، جامعه مارا دچارمشکل بزرگی کرده است . قوانین امروز ایران در این باره نارسا و ناکارآمد است .

این قوانین مربوط به دوران سفربااسب وشتراست که با دوران اینترنت وموشک وتسخیر فضا وازسویی دیگربادگرگونی فکری زنان به ویژه زنان باسوادومتخصص ، که دیگرازنظرمالی وابسته به کسی نیستند هم خوانی ندارد ولی فقهاء بدون توجه به همه این دگرگشتها اصراربه برقراری احکامی دارند که ایجاد مشکل های زیادی کرده است ودر جامعه دیده می شود که برخی مردان که ناتوان ازپرداخت مهریه برای طلاق هستندبا نبود هیچ عشقی ناگزیرازتحمل همسری هستند که دوستش ندارند وزن هم حاضر به جدایی نیست البته در پدیدارشدن اختلاف زن و شوهر بیشتر به لجبازی می پردازند تا اینکه بنشینند ومانند دو انسان متمدن سنگهایشان را بازکنند وبا توافق عاقلانه وعادلانه ازهم جدا شوندومانند دودوست تا آخرعمر برای هم بمانند که اگر اینگونه جدایی اتفاق بیافتد فرزندانشان نیز کمتر آسیب می بینند.

در قوانین موجود طلاق حق مرداست و مرد با بذل مهریه می تواند زن را طلاق دهد نظرتان درباره این قانون چیست ؟

بله قوانین اسلامی طلاق را حق مرد می دانند که با پرداختن مهریه میتواند اورارها سازد ، یعنی بهایش را می پردازد وجدامی شودولی از آنجا که زن مملوک شوهراست هرگاه فکرجدایی به سرش بیافتد باید مالی را به اوبه پردازدهمانگونه که برده ای درقبال پولی که به مولایش می داده آزاد می شده است ، یادمان باشدکه قوانین مربوط به بردگی بیش ازیکی دوسده نیست که منسوخ شده است لیکن ماامروزآن را درقوانین ازدواجمان رعایت می کنیم .

همانگونه که دربالا گفتم زن با مهریه به مالکیت مرد درمی آید که برای رهایی ملزم است برای گرفتن طلاق خلع یامبارات مالی به شوهرداده واورا راضی به طلاق کند ، آنچه جالب توجه است این است که درتعریف طلاق مبارات در ماده ۱۱۴۷ قانون مدنی میخوانیم «طلاق مبارات آن است که کراهت ازطرفین باشدولی دراین صورت عِوَض نباید زائدبرمهَرباشد» ملاحظه می فرمایید که کراهت ازهردو طرف وادامه زندگی ناممکن است اماازآنجاکه زن نقش همان برده رادرزندگی مردداردناگزیراز پرداخت بهای خودبرای آزادی اش میباشد. تنها قانونگزار لطف کرده بهایش را برمیزان همان مهریه اش گذاشته چون درطلاق خلع پرداخت مال ازسوی زن میتواندعین مَهریامعادل آن وبیشتریاکمترازمهریه باشد درطلاق خلع میزان مال بستگی به این داردکه شوهرباچه مبلغی حاضربه جدایی ازهمسری شودکه ازاوکراهت دارد.

 مهریه در زمان فسخ عقد و یا مرگ همسر چگونه است و آیا ضمانت پرداخت آن به زن الزامی است؟

هرگاه عقد ازدواجی فسخ شود ولی رابطه زناشویی برقرارنشده باشد که درفقه می گویند«اگر دخول انجام نشده باشد زن مستحق نیمی ازمهریه وچنانچه دخول انجام شده باشد » همه مهریه به زن تعلق میگیرد که وباید بهنگام فسخ به او داده شود .

هرگاه پس از مرگ شوهر زن مهریه خویش راازورثه مطالبه کنداز آنجا که حقوق زن ازموارد ممتازه است البته باید از میراث متوفی پرداخته شود واگر استنکاف کردند با توقیف بخشی ازماترک فرد فوت شده حقوق خودرا استیفا می کند ولی اگرمتوفی مالی نداشته باشدگرفتن مهریه منتفی می شود . زیرا وراث زمانی ملزم به پرداخت دیون متوفی هستند که ماترک را قبول کنند وهرگاه آن رانپذیرندموظف به پرداخت دیون اونیزنمی شوند .

از شما برای مصاحبه با خانه امن سپاسگذاریم

من هم امیدوارم باکوشش زنان دانا وپُرخروش کشورمان که این قوانین ناسازبا زمانشان را برنمی تابند روزی نه چندان دورشاهد دگرگونی ژرفش باشیم .



Leave a reply

Your email address will not be published.

مشاوره حقوقی رایگان برای قربانیان خشونت خانگی

روزهای شنبه تا چهارشنبه، از ساعت ۶ عصر تا ۱۰ شب مشاوران خانه امن پاسخگوی شما هستند.

مشاوره حقوقی رایـــگان

شماره تماس: ۸۵۳۱۲۶۰۰-۰۲۱