صفحه اصلی  »  خشونت خانگی و اجتماع  »  تنبیه کودکان ،ریشه ا...
تیر
۲۹
تنبیه کودکان ،ریشه انتقام در بزرگسالی است
خشونت خانگی و اجتماع
۰
, , , , , , , , , ,
image_pdfimage_print

عکس:greg westfall

خانه امن:من در کودکی تنبیه می شدم و به خودم قول داده بودم اگر بزرگ شوم و ازدواج کنم هرگز کودکم را تنبیه نخواهم کرد ولی زمانی که ازدواج کردم و ۲ پسر پشت هم به دنیا آوردم گاه و بی گاه پشت دستشان می زنم و حتی وقتی کار دارم و شیطونی می کنند پایشان را با طناب به تخت می بندم . دلم نمی خواهد ولی واقعا نمیدانم که چگونه باید برخورد کنم . همسرم شب از راه می رسد و شام می خواهد و من اگر همه وقتم را صرف این دو پسر بچه کنم نه شام داریم و نه کارهای خانه انجام می شود .همیشه هم بعد تنبیه پشیمان می شوم ولی نمی دانم با آنها چگونه رفتار کنم ؟

این گفته یکی از کاربران فیس بوک خانه امن است در پاسخ به سوالی که ما از خوانندگان پرسیده بودیم . آیا فرزند خود را تنبیه می کنید ؟ چرا و چگونه آنها را تنبیه می کنید و چه احساسی نسبت به اعمال تنبیه نسبت به کودک خود دارید ؟

کاربر دیگری می نویسد من هرگز کودکم را تنبیه جسمی نکردم ولی گاهی دخترم را در حمام حبس می کند . او دختر منظبتی نیست و همه اسباب و اثاثیه اش پخش اتاق است . یک ریز حرف می زند و به همه وسایل خانه دست می زند . بسیاری از وسایل خانه را شکسته است و با من لجبازی می کند .

واقعیت این است که کودکانی که به هر نحوی مورد تنبیه بدنی یا کلامی والدین قرار می‌گیرند در آینده بسیار نزدیک امکان دارد همان روش‌ها را برای تربیت کودکان خود به کار ببرند بدین ترتیب بدرفتاری با کودکان از نسلی به نسل دیگر منتقل خواهد شد و همچنان خشونت ادامه خواهد یافت .

از سویی دیگر معمولا تنبیه کودک در زمان سرپیچی او از دستورات یا خواسته های پدر و مادر است و یا زمانی که والدین می خواهند نظم یا قوانین و یا روش خاصی را به او آموزش دهند و کودک از پذیرش آن خواسته ها سر باز می زند .

تنبیه جسمی و روحی و روانی ، تحقیر و ناسزا و حبس کردن ، تهدید و ارعاب و ایجاد ترس به هر عنوان و شکل و دلیلی در تربیت کودک غلط است . بنابراین از این همین ابتدا باید گفت اگر فرزند خود را تنبیه می کنید درباره دلیل تنبیه حرفی نزنید و خود را توجیه کنید .

مشکل خود ما هستیم که به دلیل فقدان آموزش لازم و یا نداشتن سلامت روانی و حتی ندانستن روش های کنترل خشم دق دلی های خود را سر کودک خالی می کنیم بدون آنکه بدانیم تنبیه چه آثار سویی در روح و روان کودک باقی می گذارد و گاه تا آخر عمر زخم های ناشی از آن پاک نمی شود .

درست است که تنبیه اثر فوری دارد و ممکن است کودک را از ادامه کارش باز  ‌دارد ولی او را نسبت به زشتی کار، آگاه نمی‌ کند.بنابراین  رفتار شما اثر تربیتی ندارد،گذشته از این که اثرات منفی زیادی نیز بر روح و روان کودک باقی می‌گذارد.

تربیت درست آن است که کودک در مسیر رشد عمل خلاف را نه از ترس تنبیه، بلکه به صرف نادرست بودن آن مرتکب نشود و به مرور زمان خوب را از بد تشخیص دهد و از انجام آن سر باز زند.پس تنبیه، در درازمدت عملاً رفتار بد را حذف نمی‌کند و توقف موقتی آن عمل از ترس به بهای سنگین کاهش کارآمد کلی فرد و خوشوقتی او تمام می‌شود.

«تنبیه» در درازمدت بی‌تأثیر است و زمانی که دیگر تهدید تنبیه وجود نداشته باشد، امکان تکرار آن عمل بسیار زیاد است.بنابراین،گرچه تنبیه ظاهرا و در کوتاه مدت خیلی موثر به نظر می‌رسد، اما در واقع اثری ناپایدار برجای می‌گذارد.

یکی دیگر از کاربران فیس بوک خانه امن می نویسد:دختر من بی اشتها بود .دختری ۳ ساله که به زور غذا می خورد . من در کمال نا آگاهی او را تهدید می کردم که اگر غذا نخورد تنهایش می گذارم تا سوسک ها او را بخورند .

حالا دختر من ۲۳ ساله است . از تنهایی می ترسد . غذا از گلویش پایین نمی رود و دچار سو تغذیه شده و هر چه او را به روانشناس و روانپزشک می برم بهبود قابل توجهی نکرده است .

مجتبی که هم اکنون ۵۷ ساله است می گوید : بارها دخترانم را برای حفظ حجاب هم کتک زدم و هم ناسزا گفتم و تحقیر کردم حالا هر ۳ دخترم نه تنها حجاب ندارند بلکه از من متنفر هستند و چشم دیدن من را ندارند .

دلایل روانشناسان برای نامناسب بودن تنبیه از قرار زیر است:

آثار جسمی‌- روحی:

 تنبیه آثار جانبی و هیجانی نامطلوب بر جسم باقی می‌گذارد. کودک تنبیه شده می‌ترسد و حتی گاهی این ترس خود را به محرک‌های مختلفی که هنگام تنبیه شدن حضور دارند نیز تعمیم می‌دهد.

بی‌اثر بودن آن:

 تنبیه به کودک نشان می‌دهد که چه کار نکند، نه این که چه کار بکند. در قیاس با تقویت و تشویق، تنبیه عملاً هیچ‌گونه اطلاعاتی در اختیار ارگانیسم قرار نمی‌دهد.

اثر معکوس تربیتی:

 تنبیه علاوه بر اینکه اثر مثبت تربیتی ندارد، صدمه زدن به دیگران را توجیه می‌کند. وقتی که کودکان تنبیه می‌شوند، تنها چیزی که می‌آموزند، این است که در بعضی موقعیت‌ها صدمه زدن به دیگران جایز است.

ایجاد پرخاشگری:

 تنبیه، شخص تنبیه شده را نسبت به عامل تنبیه کننده و دیگران پرخاشگر می‌کند خود این رفتار نیز موجب بروز مشکلات دیگری می‌گردد چنانکه مشاهده می‌شود افرادی که از سوی مراجع کنترل کننده در جامعه که تنبیه را به عنوان وسیله ی اصلی کنترل به کار می‌برند، افراد بسیار پرخاشگری هستند و مادام که تنبیه یا تهدید تنبیه برای کنترل رفتار آنان به کار می‌رود، هم‌چنان پرخاشگر باقی خواهند ماند.

عدم اصلاح پاسخ فرد به عوامل بیرونی:

تنبیه، اغلب یک پاسخ نامطلوب را جانشین پاسخ نامطلوب دیگر می‌سازد و به صورت غیرمستقیم به فرد عمل نامطلوب دیگری می‌آموزد مثلاً کودکی که به دلیل ریخت وپاش کردن اسباب‌بازی‌هایش تنبیه می‌شود، کودکی بهانه گیر‌ و گریه کن بار می‌آید.

افراد به‌طور غریزی به کسی که رفتارشان آنها را می‌آزارد، حمله می‌کنند، شاید نه به صورت فیزیکی، بلکه با انتقاد، عدم تأیید، سرزنش یا تمسخر بنابراین تنبیه تنها به صورت جسمی و فیزیکی نیست بلکه به صورت زبانی و روحی هم ممکن است نمایان گردد.

وقتی که والدین فرزند خود را به دلیل این که به کودکی کوچک‌تر کمک کرده، تشویق می‌کنند، یا به دلیل اینکه نمره ی ۲۰ گرفته به او مقداری پول می‌دهند، در واقع تقویت‌کننده ی مثبت را به کار برده‌اند، تقویت‌کننده‌ها ممکن است شامل موارد اجتماعی (مانند: تشویق، محبت و …) یا غیراجتماعی (مانند: چیزهای ملموس، امتیازات خاص و…) باشند.

البته قابل ذکر است که معمولاً والدین به طور غیرعمدی رفتار کودک خود را تقویت می‌کنند. هر گاه والدین تسلیم گریه‌ها یا خواسته‌های غیرمنطقی کودک شوند، نه تنها رفتار خلاف کودک را از بین نبرده‌اند بلکه همان رفتاری که قصد از میان بردنش را داشتند، تقویت کرده‌اند. بنابراین ما می‌توانیم به جای تنبیه از تقویت‌کننده‌های مثبت و منفی استفاده کنیم و کودکمان را به رفتار درست وا دار نماییم، هر چند این روش در آغاز وقت‌گیر به نظر می‌رسد، ولی زمانی که چندین بار در مقابل رفتار ناخوشایند کودک مقاومت شود، آنان یاد خواهند گرفت رفتارهایی را که والدین یا مربی به آن بی‌توجه هستند، سریع ترک کنند 

مهناز دیگر کاربر فیسبوک خانه امن راه حل می خواهد و می گوید: با پسرم چه کنم ؟ ۷ ساله است و برای هر چیزی که می خواهد گریه می کند. از مدرسه رفتن می ترسد و مرتب به من چسبیده است. تنها نمی خوابد و من مجبورم او را تنبیه کنم .

صرفنظر از آنکه ما به این خانم توصیه کردیم که حتما به روانشناس کوذک مراجعه کند ولی نکته اساسی این است که تنبیه چاره کار نیست . تنبیه از هیچ مدلی چاره کار نیست . تنبیه فقط فرزند شما را از خانواده دور کرده و او را با کوهی از مشکلات و شخصیتی تخریب شده تنها می گذارد . او را پرخاشگر و عصیانگر و یا ترسو و منزوی می کند .

شرط اول این است که قبول کنیم تنبیه جسمی و روحی و کلامی چاره ساز نیست . عصبانیت هم چاره کار نیست . در هر شرایطی پدر و مادر باید بر خود مسلط باشند و شرایط کودکی و ضروریات آن را درک کنند .

شناخت روحی و روانی والدین از کودک و شرایط محیطی کودک بزرگترین برگ برنده است. هر کودکی در شرایط مختلف نیاز به مشاوره و برخورد متفاوت دارد ولی آنچه مسلم است تنبیه چاره کار نیست. باید همه والدین بدانند که شرط اول تربیت تنبیه نکردن به شیوه های مختلفی است که شخصیت کودک را خرد می کند .

تنبیه بر خلاف ارزش های آموزشی است و منتهی به آموزش نمی شود . از نظر تمامی مشاوران کودک، کلام بهترین راه‌حل برای هوشیار کردن کودک است. کلام و دادن شناخت در طول مسیر رشد همراه با قرارداد هایی که یک کودک باید از ابتدا با آموزش با آنها آشنا شود .

خواندن داستان های جذاب که جنبه آموزشی نسبت به قراردادهای داخل منزل و حتی قراردادهای اجتماعی در مهد کودک و مدرسه دارد نیز مفید است

اگر فرزند شما در یک بازی فوتبال به دوستش حرف بدی زده است چاره آن نیست که او را دعوا کنید و یا حتی اجازه ندهید به فوتبال برود چاره این است که از دیدن یک بازی فوتبال در تلویزیون مثلا برای یک بار او را محروم کنید .

فراموش نکنید که اگر روش تنبیه را انتخاب کنید مجبورید مرتب به آن بیافزایید و کمتر نتیجه بگیرید .

به او یاد می دهید که تنها راه حل مسله خشونت است . اعتماد به نفس او را تخریب کرده و اطمینان او به محیط اطراف را سلب می کنید و در ریشه انتقام را در شخصیت او  برای یک عمر می کارید .



Leave a reply

Your email address will not be published.

مشاوره حقوقی رایگان برای قربانیان خشونت خانگی

روزهای شنبه تا چهارشنبه، از ساعت ۶ عصر تا ۱۰ شب مشاوران خانه امن پاسخگوی شما هستند.

مشاوره حقوقی رایـــگان

شماره تماس: ۸۵۳۱۲۶۰۰-۰۲۱