خشونت اقتصادي عليه زنان


محبوبه شعاعی

«طرح استخدام نيمه وقت زنان براي افرادي که از زمان تصويب اين طرح به بعد مي‌خواهند در شرکت يا سازماني استخدام شوند الزامي است.» بيان اين جمله از زبان سيد بهلول حسيني، عضو كميسيون عمران مجلس كافي بود تا دوباره اين حس در جامعه ايجاد شود كه تبعيض و اجحافي جديد در حقوق زنان در حال شكل‌گيري است. طرحي كه به گفته نماينده مطرح‌كننده‌اش قرار است سه خصوصيت داشته باشد؛ «اشتغال زنان تحصيلکرده و جوياي کار، تقويت بنيان خانواده و کمک به اقتصاد خانوار» اما چيزي جز محدود كردن هرچه بيشتر زنان نخواهد بود. حتي به گفته «توران ولي‌مراد» فعال حقوق زنان، يك خشونت اجتماعي و اقتصادي عليه زنان است. جالب اينكه حتي زنان مجلس هم با اين طرح مخالف هستند به طوري كه فاطمه رهبر، رئيس فراكسيون زنان مجلس به «قانون» گفت: «ما مخالف صددرصد اين طرح هستيم و اجازه نمي‌دهيم تصويب شود.»

استخدام نيمه‌وقت زنان اجباري مي‌شود؟

اين جمله‌ها را بخوانيد و خودتان قضاوت كنيد: «فعاليت بيش از اندازه بيرون از منزل روحيه زنان را فرسوده و آزرده مي‌سازد، از اين‌رو با نيمه‌وقت شدن اشتغال زنان از ظرفيت قابل‌توجه آنها در امور خانواده استفاده مي‌شود. در طرح استخدام نيمه‌وقت زنان قيد شده است که فعاليت زنان براساس روزهاي کاري کم شود نه اينکه تقسيم کار در شيفت صبح و عصر انجام گيرد. طرح استخدام نيمه‌وقت زنان براي افرادي که از زمان تصويب اين طرح به بعد مي‌خواهند در شرکت يا سازماني استخدام شوند الزامي است، ولي در خصوص زناني که قبلا استخدام شده‌اند، مي‌تواند اختياري باشد. فعاليت نيمه‌وقت زنان نه تنها نشاط اجتماعي حاصل از کار را از زنان دريغ نمي‌کند، بلکه آرامش توأم با نشاط اجتماعي را براي زنان رقم مي‌زند.» اينها صحبت‌هاي مردسالارانه در دوره مشروطه نيست. اينها صحبت‌هاي «سيد بهلول حسيني» نماينده مجلس نهم در سال ۱۳۹۴ است! كسي كه معتقد است با گرفتن يك حق قانوني از خانم‌ها، مي‌شود داد سخن درباره نشاط و شادابي‌شان سر داد. زناني كه اين روزها پا به پاي مردان در عرصه‌هاي مختلف فرهنگي، اجتماعي، سياسي و اقتصادي حضور دارند، ماندن در پستو را نمي‌خواهند. پس نمي‌توان به بهانه قاقالي‌لي، آنها را از رفتن به كارخانه شكلات‌سازي منع كرد!

خشونت اجتماعي و اقتصادي عليه زنان

وقتي ماجراي حضور اين طرح در مجلس و بررسي آن توسط نماينده‌ها منتشر شد، سراغ يك فعال حقوق زنان رفتيم تا ببينيم اگر اين طرح تصويب شود، چه اتفاقي ممكن است در جامعه رخ دهد. توران ولي‌مراد عضو شورای مرکزی جامعه زینب و فعال حقوق زنان درباره اينكه اين طرح توسط يكي از نماينده‌ها مطرح شده‌است، به «قانون» مي‌گويد: «هنوز نمي‌دانم واقعا به مجلس آمده يا نه. اما متاسفانه در كشور ما سليقه‌هاي شخصي وارد سيستم سياسي و تصميم‌گيري مي‌شود. به جاي اينكه بر مدار قانون حركت كنيم، سليقه‌ها را سرلوحه قرار مي‌دهيم.» به گفته اين فعال حقوق زنان، طرح كار نيمه‌وقت قبلا هم وجود داشته اما نه فقط براي زنان، بلكه براي همه آنهايي كه به هردليل نمي‌توانستند كار تمام وقت داشته باشند؛ طرحي كه دو دهه پيش تصويب شد اما كسي از آن تبعيت نكرد. او درباره اينكه چرا چنين طرح‌‌هايي اصلا مطرح مي‌شوند، مي‌گويد: « در حوزه زنان و خانواده با يك اشكال جدي روبه‌رو هستيم. ما در اين حوزه تعريف وضع ايده‌آل را نداريم. يعني تعريفي از اينكه  نقش، جايگاه و هويت زن چيست، نداريم. اصلا نمي‌دانيم زن چيست! با انقلاب تعريفي به صحنه آمد كه زن را انساني داراي حق انتخاب، با اختيار، تاثيرگذار، تصميم‌گير و تصميم‌ساز معرفي كرد. تا امروز هم زنان اين تعريف را حفظ كرده‌اند منتها مشكل اين است كه جريان‌هاي فكري ديگري هم وجود دارند. آنهايي كه تا قبل از انقلاب به اين تعريف از زن اعتقاد نداشتند، الان با امتيازهايي كه از انقلاب گرفته‌اند، رشد كرده و در مناصب مهم حضور دارند و به جاي رفع تبعيض عليه زنان، خشونت‌هايي مثل اين طرح را مطرح مي‌كنند. اين طرح خشونت اجتماعي وا قتصادي عليه زنان است.»

فراكسيون زنان مخالف صددرصد

فارغ از صحبت‌هاي فعال حقوق زنان، بايد ديد چقدر اين طرح جدي است و اينكه حسيني گفته بود اكثر نمايندگان مجلس با آن موافق هستند، چقدر صحت دارد. رئيس فراكسيون زنان مجلس بهترين فرد براي بررسي اين موضوع است. فاطمه رهبر به «قانون» مي‌گويد: «آقاي حسيني نظر شخصي خودش را گفته و ما خانم‌هاي مجلس مخالف صددرصد اين طرح هستيم.» به گفته رهبر اين طرح مغايرت فاحش با قانون اساسي كشور دارد: «اصول ۱۹ و ۲۰ قانون اساسي، صراحتا اشاره مي‌كند به اينكه زن و مرد در برابر قانون مساوي هستند. بنابراين اگر ما طرحي ارائه كنيم كه مقابله با  اين اصول باشد (كه حقوق آحاد مردم را به صورت مشابه مشخص كرده)، پرواضح است كه پذيرفته نيست. هر طرحي كه با نگرش تبعيض مطرح شود قطعا اگر ناخواسته در مجلس شوراي اسلامي هم به تصويب برسد در شوراي نگهبان به دليل مغايرت با قانون اساسي و اصول آن، رد مي‌شود.» به گفته اين نماينده مجلس، اين طرح از سال گذشته توسط حسيني مطرح بوده ولي از نظر زنان مجلس اجباري است كه كار خانم‌ها را نيمه‌وقت مي‌كند: «به نظر ما اجباري است كه خانم‌ها به دليل به دست آوردن شغل، به هرشكلي مجبور به قبول چنين وضعيتي شوند و اين زير سوال رفتن حق قانوني خانم‌ها است. دستگاه‌هاي متولي كه وظيفه‌شان ايجاد شغل مناسب براي آحاد مردم است بايد ترتيبي ايجاد كنند كه ما بتوانيم براي اقشار مختلف، شغل داشته باشيم تا در يك فضاي عادلانه و عرصه مساوي، مرد و زن بتوانند به كار بپردازند. بنابراين ما مخالف صددرصد مطرح شدن چنين طرحي هستيم.»

اين طرح به نتيجه نمي‌رسد

ولي‌مراد نيز موافق فاطمه رهبر بوده و معتقد است اين طرح به سرانجامي نمي‌رسد: «امتياز و رهاوردي كه انقلاب براي زنان داشت، اعتماد به نفس بالا و حضورشان در صحنه بود. تا الان هم زنان خودشان اين بار را به دوش كشيده و آن را حفظ كرده‌اند. قبل از نگرش انقلاب دو تعريف از زن داشتيم كه هر دو نگاه ابزاري به زن بود. يك نگاه، زن را ملعبه مي‌دانست و ديگري به اسم اسلام، او را محدود و محصور و در اختيار مرد قرار مي‌داد. اين رهاورد انقلاب براي زنان رو به جلو است. آن اعتماد به نفسي كه زنان به دست آورده‌اند و آن حضور حداكثري در صحنه را به راحتي از دست نمي‌دهند.»

منبع: روزنامه قانون