روز جهانی زن و خواسته های زنان


5546048226_effc498950_z

عکس: ILRI

فیروزه فروزانفر- روزنامه نگار

8 مارس از جمله روزهای جهانی است که نه تنها فعالان جنبش زنان در سراسر جهان که برابری خواهان و فعالان حقوق بشر نیز فارغ از اینکه در کدام کشور و منطقه ای زندگی می کنند با یکدیگر احساس همدلی کرده و آن را به عنوان روز جهانی مشترک زنان درتمام دنیا جشن می گیرند.

روز جهانی زن که در گذشته روز جهانی زنان کارگر نامیده می شد فرصتی است که دستاوردهای اقتصادی و سیاسی و اجتماعی زنان بررسی شده و با بر پایی جشن و مراسم های مختلف از تلاش های آنها قدردانی شود. اما آنچه در این روز دارای اهمیت است این است که می توان با گرامی داشت چنین روزی عشق و احترام را به زنان دنیا تقدیم کرد و مبارزات زنان برای برابری را گرامی داشت.

اولين روز جهانى زن در ماه مارچ ۱۹۱۱ در دانمارك، آلمان، اتريش، سويس و امريكا برگزار شد. ميليون ها زن در برگزارى اين روز شركت كردند. خواست هاى اساسى زنان عبارت بودند از قوانين حمايت كننده كار براى زنان، حق راى و شركت درانتخابات و حق رای، برابرى مزد با مردان در مقابل كار مساوى، هشت ساعت كار در روز، حمايت از مادر و كودك و تعيين حداقل مزد.

خواست هایی که زنان بسیاری از کشورهای جهان هنوز برای آن مبارزه و تلاش می کنند.

در فاصله دو جنگ جهان ىه علاوه بر موضوعات قبلى حق قانونى سقط جنين و حمايت از مادران نيز از اهميت خاصى برخوردار شد. اين مبارزه به يك حركت بزرگ تبديل شد به دليل بحران اقتصادى كه در آن زمان تمام اروپا را در بر گرفته بود، سالانه حدود يك ميليون زن وادار به سقط جنين مى شدند. به دنبال آثار منفى اين سقط جنين هاى غير قانونى در سال ۱۹۳۱ تنها درآلمان حدود ۴۴۰۰۰ زن از دنیا رفتند.

بعد از جنگ جهانى دوم در كشورهاى اروپایی هيچ برنامه اى درارتباط با روز زنان برگزار نمى شد. بعدها اين روز به عنوان روز مبارزه براى خواست هاى عمومى زنان و روز خانواده و جشن عمومى زنان تبديل شد.

در سال هاى هشتاد بود كه در اين كشورها روز هشتم مارچ باز هم اهميت و معنى خاصى پيدا كرد. دوباره موضوعاتى مانند برابرى حقوق زنان در تمام عرصه هاى زندگى، حق سقط جنين، رفع تبعيض در زندگى خانوادگى و حمايت از مادران در دوران حاملگى و بعد اززايمان مورد توجه قرار گرفتند. يكى از نقاط اوج اين اعتراضات در سال۱۹۹۴روز اعتصاب زنان بود كه بيش از يك ميليون زن در سراسر آلمان عليه تبعيض ونابرابرى در حقوق زنان در آن شركت كردند و خواستار برابری ورفع تبعیض و فشار بر روى زنان شدند. روزی که همواره از كسانى كه اين مبارزه را شروع كردند و براى دگرگونى و بهبود وضع زنان تلاش کردند تجلیل می شد.

گرامی داشت روز جهانی زن در ایران

 حدود سال 1300، برای اولین بار در ایران جمعیت پیک نسوان، 8 مارس را به عنوان روز جهانی زن به رسمیت شناخت و مراسمی در رشت برگزار کرد. این سازمان یکی از ده ها سازمان زنانی بود که پس از مشروطه با هدف آگاه سازی زنان از طریق تاسیس مدارس دخترانه و انتشار نشریه، شکل گرفت. “جمعیت پیک سعادت نسوان” شامل گروهی از زنان گیلان بود که کلاس های اکابر، دبستان، کتابخانه و قرائت خانه ای را برای زنان رشت و انزلی ایجاد کرده بودند و نشریه پیک سعادت نسوان را نیز منتشر می ساختند. این جمعیت مراسم 8 مارس را چند سال پیاپی برگزار کرد.

سازمان بیداری زنان هم که انشعابی از جمعیت نسوان وطن خواه بود ، در سال 1306 با “نمایش دختر قربانی” (نمایشنامه ای از میرزاده عشقی) 8 مارس را گرامی داشت. در آن زمان حضور زنان در سالن های تئاتر و سینما ممنوع بود، بنابراین، این نمایش اولین نمایشی بود که برای زنان و به وسیله زنان ترتیب داده می شد. این نمایش با هدف جمع آوری کمک مالی ،برای انتشار مجله نسوان وطن خواه و برگزاری کلاس های اکابر برای زنان بزرگسال، در منزل نورالهدی منگنه یکی از اعضای این انجمن برگزار شد و بلیط های آن به نام کارت عروسی چاپ و فروخته شد. اداره نظمیه سعی کرد مراسم را بر هم بزند و اراذل و اوباش نیز به زنان شرکت کننده در نمایش توهین می کردند.

بعدها در 8 مارس 1357 زنان بسیاری در اعتراض به لغو قانون حمایت از خانواده، منع قضاوت زنان و حجاب اجباری در تهران و برخی شهرستان ها به خیابان ها آمدند. پس از به خشونت کشانده شدن این مراسم ، برای سال ها 8 مارس در حوزه عمومی برگزار نشد.

در سراسر دهه 60 ، 8 مارس در محافل مطالعاتی فعالین زن و در خانه ها گرامی داشته می شد. این وضعیت تا دوره اصلاحات ادامه یافت. سال 1378، 8 مارس پس از سال ها دوباره در یک مکان عمومی برگزار شد. این مراسم هرچند توسط گروه های مختلف زنان برگزارمی شد، اما به دلیل ضرورت اخذ مجوز توسط انجمنی رسمی، نشر توسعه و نشر روشن گران و مطالعات زنان، مسئولیت آن را بر عهده گرفتند.

سال بعد “مرکز فرهنگی زنان ” به عنوان یکی از اولین سازمان های غیر دولتی زنان در دوره اصلاحات، 8 مارس را در خانه هنرمندان برگزار کرد.

سال 1381، مرکز فرهنگی زنان میتینگی در پارک لاله با اخذ مجوز از استانداری تهران برگزار کرد. تظاهرات کنندگان پلاکاردهایی با مضمون صلح در جهان، برابری حقوق زنان و دموکراسی در ایران در دست داشتند.

8 مارس 1382 نیز دوباره در پارک لاله، با محوریت اعتراض به خشونت علیه زنان مراسمی برگزار شد. اما تنها چند ساعت پیش از برگزاری تجمع، مجوز به صورت شفاهی لغو شد.

پس از آن تجمع 8 مارس 1384 در پارک دانشجو برگزار شد و در سال 1385 فعالان جنبش زن مقابل مجلس مراسمی برگزار کردند که با مخالفت پلیس روبرو شد. از آن سال تا کنون هنوز فعالان زن نتوانسته اند روز جهانی 8 مارس را درفضای عمومی جشن بگیرند و مطالبات خود را مطرح کنند.

در طى دو قرن گذشته پيشرفت ها براى به رسميت شناختن و قبول حقوق اوليه و انسانى زنان اندك نبوده است. در اكثر كشورهاى جهان حق راى زنان و شركت آنان درفعاليت هاى سياسى و اجتماعى به رسميت شناخته شده است. با وجود اين راه طولانى براى انجام واقعى اين خواست ها در پيش است. زنان هنوز در موارد زيادى در خانواده، دراجتماع و يا در محيط كارمورد خشونت قرار مى گيرند. قوانين نا برابردر بسيارى ازكشورها علیه زنان عمل مى كنند. براى نيروى كار زنان در مقابل كار مساوى با مردان هنوز حتى در كشورهاى صنعتى كمتر پرداخت مى شود، درآمد نسبى زنان در همه كشورها بسيار پايين تر از مردان است.

زنان هنوز بيشترين بار را بر دوش دارند

شاید به همین دلیل هم بود که بانکی مون در پیام سال 2014 در چنین روزی به برابری جنسيتی و توانمند سازی زنان ورسالت جهانی سازمان ملل متحد در دستيابی به حقوق برابر و منزلت برای همه تاکید کرد و گفت اين بخشی از هويت فعلی سازمان ملل است و تا هنگامی که زنان و دختران از فقر و بی عدالتی رهايی نيابند، در معرض خطر قرار دارند.

وی با تاکید بر يک درس کليدی در 15 سال گذشته بر اهميت رويارويی با تبعيض و بی عدالتی علیه زنان اشاره کرد و گفت: کليشه سازی جنسيت و تبعيض در تمامی فرهنگ ها و جوامع متعارف باقی مانده است. ازدواج زودهنگام و اجباری، آنچه “قتل ناموسی” ناميده می شود، سوء استفاده جنسی و قاچاق زنان جوان و دختران به گونه ای اضطراب آور رايج و در برخی نواحی، رو به افزايش است.

وی تصریح کرد چنانچه از ذره بين فقر بنگريم، يا در هنگام بلايا، می بينيم که زنان هنوز بيشترين بار را بر دوش دارند. درس ديگر اين است که سازمان ملل بايد سرمشقی هدايت گر باشد و به همین دلیل با تاکيد بر اينکه زنان در صلح و امنيت محوريت دارند، ما بر آنيم تا زنان نظامی و افسران پليس بيشتری را در عمليات حفظ صلح به صف درآوريم. ما بيشتر از هر زمان ديگر در تاريخ زنان را در رده های بالا در استخدام سازمان ملل متحد داريم، و اميدواريم به زودی نهاد مرکب پويايی در نظام ملل متحد داشته باشيم که برنامه ريزی منسجم تر و صدايی قوی تر برای برابری جنسيتی و توانمند سازی زنان ارائه دهد. اينجانب مجمع عمومی را ترغيب می کنم تا اين نهاد جديد را بدون تاخير به وجود آورد.

اعلاميه پکن، امروز به همان اندازه زمان تصويب آن مناسب بر جا مانده است. دستيابی به برابری جنسيتی و توانمند سازی زنان یعنی سومین آرمان توسعه هزاره، محور ساير آرمان ها است. تمامی ما هنگامی بازنده هستیم که زنان از فرصت برای بهبود وضعيت خود و جوامع شان محروم شده اند. در اين روز بين المللی زنان، اجازه دهيد با ديدی انتقادی به دستاوردهای 15 سال اخير بنگريم تا بتوانيم بر آنچه مثبت بوده بيافزاييم و آنچه مثبت نبوده را اصلاح کنيم.

 منابع:

 http://www.unic-ir.org/pr/farsi/892010.html.

 http://www.farsi.se/gy_boken/1_3_kvinnodagen.htm

. افضلی، نسرین و زینب پیغمبرزاده (1386) 8 مارس در دانشگاههای سراسر کشور چه گذشت ؟ ، مجله زنان ، شماره 143

بامداد ، زن ایرانی از انقلاب مشروطیت تا انقلاب سفید ، جلد دوم ،بی تاریخ

حبیبی ، الهه(1385)8 مارس روزنه ای برای ورود مسائل زنان به دانشگاهها ، مجله زنان ،شماره 141

ساناساریان ، الیز(1384)جنبش حقوق زنان در ایران ،ترجمه نوشین احمدی خراسانی ،تهران : اختران

ناهید ، عبدالحسین(1360)زنان ایران در جنبش مشروطه ، تبریز : احیا