صفحه اصلی  »  خشونت خانگی و حقوق  »  حق مادر برای قیمومت ...
بهمن
۲۱
حق مادر برای قیمومت فرزند  
خشونت خانگی و حقوق
۰
, , , , ,
image_pdfimage_print

3363964167_e85475f43e_b

عکس: woodleywonderworks

محمد اولیایی فرد– وکیل و پژوهشگر

 گفته می شود بهشت زیر پای مادران است ولی همین مادری که بهشت زیر پای او است در عالم واقع هیچ سهمی از سرپرستی و اداره امور مالی و حقوقی اولاد خود ندارد. در واقع مادران فقط مسئول نگهداری و مراقبت از فرزندان هستند که از آن به عنوان حضانت یاد می شود ، سرپرستی اولاد صغیر اما به عهده پدر و جد پدری است که به عنوان ولایت قهری در قانون پیش بینی شده است. ماده ۱۱۸۰  قانون مدنی در این خصوص بیان می دارد ” طفل صغیرتحت ولایت قهری پدروجد پدری خود می باشد وهمچنین است طفل غیررشید یا مجنون درصورتی که عدم رشد یا جنون اومتصل به صغرباشد ” بنابراین هریک ازپدروجدپدری نسبت به اولاد خود ولایت دارند.

پدر و جد پدری به حکم سرپرستی و ولایت قهری بر اولاد صغیراداره کلیه امور مهمه خصوصا اداره امور مالی و حقوقی اولاد صغیر را بر عهده دارند. ماده ۱۱۸۳ در این خصوص مقرر می دارد ” درکلیه امورمربوط به اموال وحقوق مالی مولی علیه ولی نماینده قانونی اومی باشد ” اما اداره اموال اولاد صغیر برای پدر یا جد پدری امر مطلقی نیست زیرا هرگاه ولی قهری طفل رعایت غبطه صغیر را ننماید و مرتکب اقداماتی شود که موجب ضرر مولی علیه گردد به تقاضای یکی از اقارب وی از جمله مادر و یا به درخواست رئیس حوزه قضائی پس از اثبات، دادگاه ولی مذکور را عزل و از تصرف در اموال صغیر منع و برای اداره امور مالی طفل فرد صالحی را به عنوان قیم تعیین می کند .

 همچنین درمواردی که برای عدم امانت ولی قهری نسبت به دارائی طفل امارات قویه موجود باشد مدعی العموم مکلف است ازمحکمه ابتدائی رسیدگی به عملیات او را بخواهد محکمه دراین مورد رسیدگی کرده درصورتی که عدم امانت اومعلوم شود ولی عزل و به حکم محکمه قیم تعیین می شود در صورتی که طفل هم پدروهم جد پدری داشته باشد و یکی ازآنها محجور یا به علتی ممنوع ازتصرف دراموال مولی علیه گردد ولایت قانونی اوساقط می شود البته هرگاه ولی قهری محجور شود، مدعی العموم مکلف است مطابق مقررات راجعه به تعیین قیم قیمی برای طفل معین کند، ولی اگر ولی قهری به واسطه کبر سن و یا بیماری و امثال آن قادر به اداره اموال مولی علیه نباشد و شخصی را هم برای این امر تعیین نکند به حکم قانون فردی به عنوان امین به ولی قهری منضم می گردد، همچنین در صورت غیبت یا حبس ولی قهری به حکم محکمه امین موقتا اداره امور مالی صغیر را به عهده می گیرد.

بنابراین مادر هیچگاه ولی قهری محسوب نمی شود و به این حکم هیچیگاه سرپرستی فرزند صغیر خود را به عهده نخواهد داشت. اما در صورت نبود ولی خاص ( پدر وجد پدری ووصی منصوب ازطرف یکی ازآنان ولی خاص طفل نامیده می شود) یعنی با فوت شوهر یا عدم صلاحیت وی و عدم جد پدری به دلیل مرگ یا سایر معاذیر قانونی و عدم تعیین وصی برای سرپرستی اولاد صغیر، مادر در صورت صلاحیت به حکم محکمه در قامت قیم سرپرستی و در نتیجه اداره اموال فرزند صغیر خود را به عهده خواهد داشت. قیم در واقع همان سرپرست قانونی است که ولی قهری محسوب نمی گردد ولی به حکم دادگاه اختیارات ولی قهری را در خصوص سرپرستی طفل صغیر را پیدا می کند.

مادر برای قیومیت اولاد البته محدودیت هایی دارد ماده ۱۲۵۱ قانون مدنی در این خصوص بیان می دارد ” هرگاه زن بی شوهری ولو مادر مولی علیه که به سمت قیمومت معین شده است اختیار شوهرکند باید مراتب را درظرف یک ماه ازتاریخ انعقاد نکاح به دادستان حوزه اقامت خود یا نماینده اواطلاع دهد. دراین صورت دادستان یانماینده اومی تواند با رعایت وضعیت جدید آن زن تقاضای تعیین قیم جدید و یا ضم ناظرکند. البته طبق ماده ۱۲۵۲ همین قانون اگر قیم ازدواج خود را در مدت مقرر به مدعی العموم یا نماینده اواطلاع ندهد مدعی العموم می تواند تقاضای عزل اورا بکند.

البته جدا از این محدودیت های اختصاصی برای قیمومت زنان برای صلاحیت قیم شرایط خاصی در قانون پیش بینی شده است. ماده ۱۲۳۱ قانون مدنی در این خصوص بیان می دارد : ” اشخاص ذیل نبایدبه سمت قیمومت معین شوند:۱ – کسانی که خود تحت ولایت یا قیمومت هستند. ۲ – کسانی که به علت ارتکاب جنایت یایکی ازجنحه های ذیل به موجب حکم قطعی محکوم شده باشند – سرقت، خیانت درامانت، کلاهبرداری، اختلاس، هتک ناموس، یا منافیات عفت، جنحه نسبت به اطفال ،ورشکستگی به تقصیر. ۳ – کسانی که حکم ورشکستگی آنها صادر وهنوزعمل ورشکستگی آنها تصفیه نشده است . ۴ – کسانی که معروف به فساداخلاق باشند. ۵ – کسی که خود یا اقرباء طبقه اول او دعوائی برمحجورداشته باشد.

طبق قانون هریک از ابوین مکلف است در مواردی که باید برای اولاد آنها قیم معین شود مراتب را به دادستان حوزه اقامت خود و یا به نماینده او اطلاع داده از او تقاضا کند که اقدام لازم برای نصب قیم به عمل آورد. درصورت نبودن هیچیک ازابوین یاعدم اطلاع آنها انجام تکلیف مقرردرماده قبل به عهده اقربائی است که با شخص محتاج قیم در یک جا زندگی می کنند و در غیر این صورت تکلیف برعهده دادستان خواهد بود، به همین جهت مادرحتی اگر تمایلی به پذیرفتن قیمومت نداشته باشد، مکلف است طبق قانون وضعیت اولاد صغیر خود را برای انجام اقدامات لازم جهت تعیین قیم به دادستان اطلاع دهد،

 در این خصوص بر اساس قانون باداشتن صلاحیت برای قیمومت، اقرباء محجورمقدم برسایرین خواهند بود. به همین جهت خویشاوندان اولاد صغیر خصوصا مادر اولاد درصورتی که ازدواج مجدد نکرده باشد، برای قیمومت بر سایر افراد رجحان دارد ، بنابراین مادر ضمن اعلام تقاضای تعیین قیم به داستان در صورتی که خود مایل به قیمومت اولاد باشد تقاضای قیمومت خود را به دادگاه ارائه می دهد، دادگاه در این خصوص توسط مراجع انتظامی از طریق تحقیقات محلی و یا سایر طرق دیگر صلاحیت مادر را برای قیمومت بررسی می کند و در صورت احراز صلاحیت ، قیمومت مادر را می پذیرد.

اما باید توجه داشت اختیارات قیم در اداره اموال مولی علیه بی حد و حصر نیست  قیم می‌تواند با رعایت غبطه و مصلحت مولی علیه در اموال منقول تحت قیمومت دخل و تصرف داشته باشد، ولی نسبت به اموال غیر منقول باید با اجازه دادستان در آن دخل و تصرف کند همچنین قیم برای برخی از معاملاتی  از سوی مولی‌علیه خود باید اجازه بگیرد و برخی از آنها نیاز به اجازه ندارد، فروش، رهن، صلح اموال غیر منقول، وام و معاملاتی که منجر به مدیون گردیدن قیم به مولی علیه گردد باید با اجازه دادستان باشد. البته انجام برخی از معاملات هم از سوی قیم ممنوع است مانند معامله قیم با مولی علیه در صورتی که موجب انتقال مال بین آنها گردد علاوه بر اینها قیم نمی تواند از اموال مولی علیه مالی هبه کند.

مراقبت از مولی علیه و پرداخت هزینه های زندگی او اعم از هزینه درمانی و بهداشتی ، فروش اموال ضایع شدنی و استفاده از وجوه آن برای امور مولی علیه ، محافظت از اسناد و اشیاء قیمتی مولی علیه و نگهداری از وجوه نقد او در بانک ها، ارائه حساب تصدی سالیانه به دادستان و حساب تصدی کلی به مولی علیه پس از رشد و یا رفع حجر و صورت برداری از کلیه اموال جهت ارائه به دادستان قبل از مداخله در امورمالی مولی علیه از اعم وظایف قیم است، که البته می تواند به جهت انجام این وظایف از محل دارایی مولی علیه تقاضای اجرت کند. ملاک تعیین اجرت برای قیم کیفیت کار، وضعیت محلی اقامتگاه صغیر و میزان درآمد او می باشد، قابل توجه است برای حفظ حقوق مولی علیه دادستان می تواند برای قیم یک یا چند ناظر معین کند.

قیمومت اما برای مادر و یا سایر افراد دیگر مطلق نیست. ﻣﺎده ۱۲۴۸ قانون مدنی دراین خصوص بیان داشته ” در ﻣﻮارد ذﯾﻞ ﻗﯿﻢ ﻣﻌﺰول ﻣﯽﺷﻮد :۱- اﮔﺮ ﻣﻌﻠﻮم ﺷﻮد ﮐﻪ ﻗﯿﻢ ﻓﺎﻗﺪ ﺻﻔﺖ اﻣﺎﻧﺖ ﺑﻮده و ﯾﺎ اﯾﻦ ﺻﻔﺖ از او ﺳﻠﺐ ﺷﻮد ۲ – اﮔﺮ ﻗﯿﻢ ﻣﺮﺗﮑﺐ ﺟﻨﺎﯾﺖ و ﯾﺎ ﻣﺮﺗﮑﺐ ﯾﮑﯽ از ﺟﻨﺤﻪﻫﺎی ذﯾﻞ ﺷﺪه و ﺑﻪ ﻣﻮﺟﺐ ﺣﮑﻢ ﻗﻄﻌﯽ ﻣﺤﮑﻮم ﮔﺮدد: ﺳﺮﻗﺖ، ﺧﯿﺎﻧﺖ در اﻣﺎﻧﺖ، ﮐﻼﻫﺒﺮداری، اﺧﺘﻼس، ﻫﺘﮏ ﻧﺎﻣﻮس، ﻣﻨﺎﻓﯿﺎت ﻋﻔﺖ، ﺟﻨﺤﻪ ﻧﺴﺒﺖ ﺑﻪ اﻃﻔﺎل، ورﺷﮑﺴﺘﮕﯽ ﺑﻪ ﺗﻘﺼﯿﺮ ﯾﺎ ﺗﻘﻠﺐ ۳ – اﮔﺮ ﻗﯿﻢ ﺑﻪ ﻋﻠﺘﯽ ﻏﯿﺮ از ﻋﻠﻞ ﻓﻮق ﻣﺤﮑﻮم ﺑﻪ ﺣﺒﺲ ﺷﻮد و ﺑﺪﯾﻦ ﺟﻬﺖ ﻧﺘﻮاﻧﺪ اﻣﻮر ﻣﺎﻟﯽ  ﻣﻮﻟﯽﻋﻠﯿﻪ را اداره ﮐﻨﺪ؛ ۴ – اﮔﺮ ﻗﯿﻢ ورﺷﮑﺴﺘﻪ اﻋﻼن ﺷﻮد؛ ۵ – اﮔﺮ ﻋﺪم ﻟﯿﺎﻗﺖ ﯾﺎ ﺗﻮاﻧﺎﯾﯽ ﻗﯿﻢ در اداره ی اﻣﻮال ﻣﻮﻟﯽﻋﻠﯿﻪ ﻣﻌﻠﻮم ﺷﻮد؛ ۶ – در ﻣﻮرد ﻣﻮاد ۱۲۴۴ ،۱۲۴۳ ،۱۲۳۹  ﺑﺎ ﺗﻘﺎﺿﺎی ﻣﺪﻋﯽ عموم . همچنین طبق قانون اﮔﺮ ﻗﯿﻢ ﻣﺠﻨﻮن ﯾﺎ ﻓﺎﻗﺪ رﺷﺪ ﮔﺮدد  و یا  حساب زمان تصدی خود را ظرف یکماه از مطالبه دادستان ارائه نکند ﻣﻨﻌﺰل ﻣﯽﺷﻮد.



Leave a reply

Your email address will not be published.

مشاوره حقوقی رایگان برای قربانیان خشونت خانگی

روزهای شنبه تا چهارشنبه، از ساعت ۶ عصر تا ۱۰ شب مشاوران خانه امن پاسخگوی شما هستند.

مشاوره حقوقی رایـــگان

شماره تماس: ۸۵۳۱۲۶۰۰-۰۲۱