صفحه اصلی  »  خشونت خانگی و حقوق  »  با مردی که تمکین خاص...
بهمن
۱۳
با مردی که تمکین خاص نمی کند چه کنیم؟
خشونت خانگی و حقوق
۱
, , , , ,
image_pdfimage_print

3702294225_8d5faf1d14_o

عکس: Camil Tulcan

ماهرخ غلامحسین پور- روزنامه نگار

زهرا یک آشنای دور بود. من ضامنش شدم تا با مدرک دیپلم آرایشگاه از اداره آموزش فنی و حرفه‌ای وام خود اشتغالی بگیرد و همین مسئله پای مرا به دایره ماجرای اختلافات خانوادگی‌ او باز کرد. اولش شرم داشت تمام حقیقت را بگوید، سرپوشیده و سر بسته از من خواست با همسرش حرف بزنم و ببینم چرا از او دوری می‌کند. با شوهرش به بهانه ای خانه پدرم قرار گذاشتم. وقتی به آنجا آمد سر صحبت را باز کردیم. مرد هم دلخوری‌هایی داشت درست مثل زهرا اما بخش جالب ماجرا آنجا بود که با افتخار و نیش باز برایم تعریف کرد که شب‌ها تشکش را می‌برد وسط آشپزخانه پهن می‌کند و راحت می‌گیرد می‌خوابد و اصلا به زنش محل نمی‌گذارد. می گفت این کار را می‌کند تا زهرا حساب کار دستش بیاید. پرسیدم جسارتا الان چند مدت است این کار را می‌کنید؟ کمی فکر کرد و گفت از سربند عروسی دخترخاله‌ام که به زهرا گفتم جوراب شیشه‌ای نپوشد و پوشید. درست الان می‌شود شش ماه. باز هم تمام توانم را جمع کردم و با پر رویی پرسیدم یعنی خودتان نیاز ندارید؟

نه خانم. برای مرد هزار راه وجود دارد من راهش را بلدم.

پرسیدم اما برای یک زن هزار راه نیست.

مرد خندید و گفت مرد‌ها با زن‌ها فرق می‌کنند تا ده سال هم بی‌مردی بکشند سختشان نیست. خدا بیامرز پدرم می‌رفت کویت هر پنج سال یک بار برمی گشت خانه. فکر می‌کنید مادر من چطور روزگار می‌گذراند؟

با زهرا حرف می‌زنم. شرمناک است مستقیم به ماجرا اشاره نمی‌کند ولی تلویحا می‌گوید شش هفت ماهی است هیچ رابطه فیزیکی و تماس بدنی نداشته‌اند. می‌گفت رفتارشان عادی است. یعنی کسی از بیرون نگاه کند متوجه ماجرا نمی‌شود ولی سرشب که می‌شود شوهرش رختخوابش را برمی دارد و می‌رود وسط آشپزخانه می‌خوابد.

او می گوید شوهرش «بد دل» است و برای اینکه حرفش را در مورد شیوه پوشش و معاشرت تحمیل کند او را با فاصله گرفتن و تمکین نکردن تنبیه می کند.

به طورتلویحی از لابلای کلماتش می‌فهمم درطول این مدت، درگیر افسردگی و استرس بوده و به شدت اعتماد و عزت نفسش خدشه دار شده و از همه مهم‌تر به وسواس شستشوی بدن مبتلا شده است. می‌گفت مدام احساس می‌کنم کثیفم یا بو می‌دهم یا یک ایرادی دارم. برای همین هم ساعت‌ها می‌روم می‌نشینم زیر دوش آب داغ و تنم را تا سرحد کبود شدن کیسه می‌کشم.

قانون برای ناشزه بودن زن – یعنی زنی که وظایف خاص زناشویی یا هم خوابگی را انجام نمی‌دهد – تمهیداتی اندیشیده و او را مستحق تنبیه دانسته است. بدین معنا که اگر زنی نسبت به انجام وظایف خاص زناشویی‌ خود تمکین نکند بر اساس ماده ۱۱۸۹ قانون مدنی مستحق دریافت نفقه نیست یا اینکه مرد با مراجعه به مراجع قانونی نسبت به زن اقدام به دعوای الزام به تمکین کند، یعنی دادگاه طی حکمی زوجه را محکوم به تمکین کند. از سوی دیگر اگر زن نسبت به انجام وظیفه رابطه جنسی امتناع کند مستحق دریافت اجرت المثل و نحله نیز نیست. اجرت المثل حق الزحمه‌ای است که زن بابت کارهایی طلب می‌کند که شرعا بر عهده او نیست و از سوی دیگر مرد در صورت اثبات ناشزه بودن زن و اینکه زن محل سکونت را ترک کرده یا حاضر به انجام وظایف خاص زناشویی نباشد می‌تواند با رجوع به مراجع قضایی و دادگاه خانواده، اجازه ازدواج مجدد بگیرد.

 امیر سالار داوودی وکیل پایه یک دادگستری در این باره می‌گوید: ضمانت اجرای ناشزه بودن زوجه تنبیه بدنی نیست. لیکن زوجه ناشزه تنها از نفقه ایام نشوز محروم می‌ شود. اگر زوجه نیازهای جنسی زوج را برآورده نسازد (در حد متعارف) مرتکب عدم تمکین خاص شده و لذا از انفاق زوج محروم می‌ شود.

این کار‌شناس حقوقی می‌افزاید که قانون خانواده برای بانوان حقوقی در زوجیت به رسمیت شناخته است مانند نفقه، اجرت المثل، مهریه، تهیه اثاث البیت که توسط زوج تامین می‌شود ولی در مقابل، زوجه از یک سری حقوق پیش بینی شده مانند زوج برخوردار نیست که اهم آنها حق طلاق برابر است.

از امیر سالار داوودی می‌پرسم اگر مرد نسبت به وظایف خاص زناشویی و آمیزش جنسی بدون هیج دلیل موجهی، امتناع کند آیا قانون خانواده  جدید برای تنبیه مرد راهکاری اندیشیده است یا خیر؟

او به این نکته اشاره می‌کند که اگر زوج حاضر به تامین نیازهای جنسی زوجه نگردد عنداللزوم زوجه حق دارد بنا بر عسر و حرج مستحدثه تقاضای طلاق کند و حاکم نیز وی را از جانب زوج مطلقه می‌سازد.

متاسفانه با نگاهی به قانون جدید حمایت از خانواده متوجه می شویم که زن برای عدم تمکین مرد باید عسر و حرجش را ثابت کند و در این مورد به طور مستقیم برای احقاق حقوق جنسی زنان، هیچ تمهیدی اندیشیده نشده و قانونگذار نیز ترجیح داده است به تبعیت از عرف، با این مسئله به عنوان یک موضوع ممنوعه و غیر قابل طرح برخورد کند.

بنابر این در صورت عدم تمکین مرد برای انجام وظایف خاص زناشویی و سرپیچی‌ او برای هم خوابگی بدون دلیلی مشخص، زن برای تذکر و تنبیه او هیچ ضمانت قانونی مشخصی ندارد مگر اینکه ثابت کند در عسر و حرج قرار دارد، مرد خانه را ترک کرده یا نفقه نمی دهد. یا اینکه در زمان نکاح، این مسئله را جزء شرایط ضمن عقد درخواست کرده و مرد نسبت به انجام آن عملا متعهد شده باشد.

جای شگفتی است که قانونگذار در هنگام تدوین قانون جدید خانواده مصوب سال ۱۳۹۱ اشاره مستقیمی به تمکین مرد به وظایف جنسی نکرده و ترجیح داده است در این مورد سکوت کند. به نظر می‌رسد که رسیدگی به نیازهای جنسی زنانه چندان خوشایند قانونگذار نبوده اما به شکل غیر مستقیم زن می‌تواند اگر مرد از پرداخت نفقه امتناع کرده یا از محل سکونت همسرش به طور غیر موجه غیبت کرد، نسبت به ترک وظایف زناشویی از سوی مرد به دادگاه خانواده شکایت کند.

امیرسالار داوودی به عنوان یک مشاور حقوقی  به بانوان  توصیه می‌کند برای پیشگیری از هر گونه تضییع حقی، بهتر است حین انتخاب همسر شرط بگذارند که به جای مهریه، وکالت عامی در باب اعمال حق طلاق از جانب زوجه دریافت کنند، تا هر زمان در زندگی عرصه بر آن‌ها تنگ شد یا همسرشان بی هیچ دلیل منطقی نسبت به تمکین وظایف زناشویی سرباز زد، بتوانند بدون نیاز به اثبات عسر و خرج خود را مطلقه سازند.

او درباره اینکه اگر مردی از هم خوابگی و آمیزش با همسرش امتناع کند، چه توصیه‌ای می‌تواند برای آنان راهگشا باشد می‌گوید: بانوان اگر زوجشان مشکلات جسمی و فیزیکی جنسی داشته باشند می‌توانند طلاق بگیرند. اما اگر زوج صرفا دلش نخواهد با زوجه مقاربت داشته باشد، زوجه می‌تواند با اثبات عسر و حرج خود را مطلقه سازد.

مسلما امتناع از آمیزش با همسر می‌تواند به غیر از مشکلات فیزیکی و تنش‌های معمول بدنی، در ایجاد حس ناامنی و افسردگی و حس ناکارآمد بودن و ناخواسته بودن زن در یک رابطه موثر باشد.

نسرین پرستار بیمارستان و سی و دو ساله است در گفت‌و‌گو با خانه امن می‌گوید: «وقتی همسرم مدت زمان طولانی نسبت به آمیزش جنسی امتناع می‌کند به لحاظ روانی در شرایط بدی قرار می‌گیرم. احساس می‌کنم برای او اهمیت ندارم و او نسبت به مسائل عاطفی و روانی من بی‌توجه است و به آن اندازه که انتظارش را دارم با من صمیمی و نزدیک نیست و حس می‌کنم محبتش را از دست داده‌ام. این مسئله در من احساس ناامنی شدید ایجاد می‌کند به شکلی که نسبت به زندگی و همه اتفاقات پیرامونم حس خوشایندی ندارم. دائما به این فکر می‌کنم که آیا او با زن دیگری رابطه دارد؟ به طرز محسوسی نسبت به رفتار‌هایش حساس و مشکوک می‌شوم، جیب‌هایش را می‌گردم و دنبال رد پای زن دیگری هستم.»

اما طبیعتا مرد برای امتناع خودش دلایلی دارد. در صورتی که این امتناع به تنهایی جنبه تنبیه و تادیب زن داشته باشد ومرد با مضایقه از رفع نیازهای جنسی زنانه بخواهد برخی از نظرات خودش را با روش خودخواهانه‌ای به زن اعمال کند، این شکل از تنبیه به لحاظ انسانی جای احترام ندارد.

اما بخشی از امتناع مردان برای ایجاد ارتباط ممکن است به دلیل آسیب دیدگی رابطه عاطفی، بی‌اعتمادی، بی‌علاقگی یا آسیب دیدن سایر بخش‌های یک رابطه دو سویه باشد که درآن صورت لازم است زوج‌ها از کمک مشاوران مبرز و با تجربه بهره بگیرند و نسبت به آن موانع عاطفی اقدام کنند و درصورتی که مشاوره و روش‌های درمانی موثر نبود نسبت به جدایی اقدام کنند.

معصومه مشاور دادگاه خانواده است او به خانه امن می‌گوید« ۱۲ سال است در دادگاه خانواده واقع در خیابان نبرد تهران در حال مشاوره دادن به مراجعین است و به ندرت با موردی برخورد کرده که زنی آَشکارا و بدون پرده پوشی، به خاطر امتناع همسرش از ارتباط جنسی با او درخواست عسر و حرج یا طلاق بدهد و دلیل آن نیز مسلما باورهای فرهنگی است، باورهایی که ابراز نیاز زن به رابطه جنسی را ناپسند و زننده می‌داند.»

قانون زنانه، قانون مردانه

از خانم حمیده علیزاده، کار‌شناس حقوق قضایی و کار‌شناس ارشد حقوق جزا می‌ پرسم چرا قانون برای ناشزه بودن زن تمهیداتی دارد و راهکارهای قانونی تکلیف زن را مشخص کرده و او را  در صوت عدم تمکین مستوجب تنبیه می‌داند، اما در مورد ناشزه بودن مرد و امتناع اواز انجام وظایف خاص زناشویی سکوت کرده است؟

او می‌گوید: نشوز یک واژهٔ زنانه است و تنها برای زن واژه ناشزه مورد استفاده قرار می‌گیرد و در واقع قوانین مدنی برآمده از فقه، مرد را در صورت سرباز زدن از برقرای ارتباط جنسی ناشزه نمی‌خواند و اساسا چنین صفتی تعریف نشده است، بلکه این مورد تحت عنوان عسر و حرج برای زن تعریف شده یعنی امتناع مرد یکی از مواردی است که زن را به عسر و حرج می‌اندازد. برای حل این مشکل در صورتی که دلایل خیانتکارانه نداشته باشد قدم اول اقدام درمانی است اما اگر مرد به دلایل دیگر به جز بیماری از همبستری امتناع کند تنها راه حل قانونی جدایی است.

این کار‌شناس حقوق قضایی در مورد این که در مواقعی این چنینی شرایط طلاق چیست می گوید: باید یکی از شرایط معمول طلاق لحاظ شود یعنی یا درخواست طلاق به طور توافقی باشد یا اینکه با درخواست یکی از طرفین ماجرا برای طلاق اقدام بشود.

منبع: مهرخانه



  1. Azadeh said on بهمن ۱۴, ۱۳۹۳

    یک پزشک متخصص زنان (یا پزشک قانونی) به راحتی میتواند گواهی کند که زن مدتهاست آمیزش جنسی نداشته.

Leave a reply

Your email address will not be published.

مشاوره حقوقی رایگان برای قربانیان خشونت خانگی

روزهای شنبه تا چهارشنبه، از ساعت ۶ عصر تا ۱۰ شب مشاوران خانه امن پاسخگوی شما هستند.

مشاوره حقوقی رایـــگان

شماره تماس: ۸۵۳۱۲۶۰۰-۰۲۱