صفحه اصلی  »  خشونت خانگی و حقوق  »  شیوه طرح دعوی در پرو...
دی
۲۴
شیوه طرح دعوی در پرونده های خشونت خانگی
خشونت خانگی و حقوق
۰
, , , , ,
image_pdfimage_print

8391656276_bac188c0f6_z

عکس: Robert Couse-Baker

موسی برزین خلیفه لو– وکیل و پژوهشگر

گرچه پدیده خشونت خانگی در کشورهایی مانند ایران امری شایع است، اما راه های اثبات آن چندان آسان نیست. این امر از یک طرف به دلیل نقص قوانین است و از طرفی دیگر به دلیل ویژگی خود خشونت خانگی محسوب می شود. با وجود سختی اثبات خشونت های خانگی، راهکارهایی برای دفاع حقوقی و طرح شکایت در مورد خشونت خانگی وجود دارد. در این نوشته کوتاه سعی خواهیم کرد با در نظر گرفتن قوانین و رویه قضایی دادگاه ها  در ایران، چگونگی طرح دعوی در مورد خشونت خانگی را بیان کنیم.

خشونت خانگی انواع مختلفی دارد. خشونت های فیزیکی و غیر فیزیکی دو نوع کلی خشونت خانگی است. بدیهی است شیوه طرح دعوی و شکایت به نسبت هر یک از این خشونت ها متفاوت خواهد بود.

۱-   خشونت های فیزیکی

در مورد خشونت های خانگی از نوع فیزیکی، قوانین ایران در قالب ضرب و جرح این نوع خشونت را جرم انگاری کرده اند. بدین معنی که اگر زن یا کودکی از طرف یک عضو خانواده به صورت فیزیکی و جسمی مورد خشونت خانگی قرار گیرد، می تواند با توسل به جرم ضرب و جرح از مرتکب شکایت کرده و خواهان مجازات وی شود. برای شکایت در مورد این نوع خشونت قربانی باید توجه کند که بلافاصله پس از اینکه مورد خشونت قرار گرفت به پزشک مراجعه کرده و دقیقا معاینه شود. همچنین از پزشک، گزارش معاینه بالینی را دریافت کرده و دقت کند که چیزی از قلم نیفتاده باشد. مراجعه به پزشک قبل از رفتن به دادسرا و پزشکی قانونی بدین دلیل است که ممکن است خشونت در خارج از ساعات اداری یا در روزهای تعطیل اتفاق بیافتد و احتمال از بین رفتن آثار خشونت تا شروع ساعات اداری  وجود داشته باشد. بنابراین بهتر است در ایام تعطیل ابتدا به بیمارستان مراجعه شده و ضمن درمان، گزارش آثار ضرب و جرح نیز تنظیم شود. پس از مراجعه به پزشک، لازم است در اولین فرصت، قربانی خشونت خانگی به دادسرا رفته و از مرتکب شکایت کند و به همراه شکوائیه گزارشی را که از پزشک دریافت کرده است ارائه دهد. در صورت تعطیلی دادسرا به کلانتری محل هم می توان مراجعه کرد و گزارش داد. پس از تعیین شعبه از مسئول رسیدگی به پرونده بخواهد که وی را فورا به پزشکی قانونی معرفی کند. در پزشکی قانونی نیز بهتر است گزارشی را که ابتدا از پزشک دریافت کرده ارائه دهد. در مرحله بعدی با توجه به اینکه احتمال دارد مرتکب ضرب و جرح را انکار کند بهتر است قربانی هر گونه مدارکی  که به نظرش اثبات کننده ضرب و جرح است را جمع آوری کند. اگر فردی شاهد خشونت بوده است وی را به عنوان شاهد به دادسرا معرفی کند. قربانی می تواند از همسایه هااستشهادیه تنظیم کند. در استشهادیه می توان شنیدن صداهایی که نشان از دعوا و ضرب و جرح است را بیان کرد. همچنین فرزندان نیز می توانند به عنوان شاهد معرفی شوند. علاوه بر این مدارک چنانچه پیش از این مورد خشونت قرار گرفته است آن را در اظهارات خود به مراجع قضایی اعلام کند. قربانی اگر زن باشد باید توجه داشته باشد که گزارش پزشکی قانونی و پزشک معمولی بسیار مهم است. این گزارش ها نه تنها اینکه در شکایت کیفری مفید هستند بلکه در دعاوی حقوقی از جمله طلاق نیز به کار خواهند آمد. بدین توضیح که ضرب و جرح اگر مداوم باشد از دلایل عسر و حرج زن بوده و بدین وسیله وی می تواند تقاضای طلاق کند. به هر حال گرچه محاکم ایران در دعاوی خانوادگی و ضرب و جرح داخل خانه چندان منصفانه رفتار نمی کنند، ولی چنانچه مدارک فوق الذکر ارائه شده باشد قاضی ناچار است، مرتکب را بدون توجه به اینکه شوهر یا پدر قربانی است به مجازات ضرب و جرح  محکوم کتد. مجازات این جرم دیه و در برخی موارد حبس است.(۱)

۲-   خشونت های غیر فیزیکی

 خشونت های غیر فیزیکی دارای طیف گسترده ای است. خشونت های فرهنگی،  اقتصادی،  روانی، جنسی و کلامی از جمله خشونت های غیر فیزیکی هستند. بر اساس قوانین ایران و رویه قضایی دادگاه ها، طرح دعوی و شکایت در مورد خشونت های غیر فیزیکی سخت تر از طرح دعوی در مورد خشونت های فیزیکی است و احتمال به نتیجه رسیدن آن نیز کمتر است. اقامه دعوی نسبت به برخی از این خشونت ها از جمله خشونت جنسی دشوار است. زیرا بر اساس قوانین ایران زن باید به شوهر خود تمکین کند و نمی تواند از رابطه جنسی با وی سرباززند. به همین دلیل دادگاه های ایران معمولا شکایت زنی را که از طرف شوهر خود مورد خشونت جنسی قرار گرفته است را نمی پذیرند، لکن چنانچه رفتارهای جنسی شوهر عقلا قابل تحمل نباشد، زن می تواند با توسل به عسر و حرج از دادگاه خانواده تقاضای صدور گواهی عدم سازش و طلاق کند.

یکی دیگر از انواع خشونت های خانگی غیر فیزیکی که بسیار در جامعه ایران شایع است، خشونت های کلامی است. خشونت های کلامی مانند توهین و تحقیر و تهدید هستند. بر اساس قوانین ایران توهین و تهدید جرم بوده و دارای مجازات است(۲). در حقوق ایران طی ماده واحده ای کلمات موهن توضیح داده شده است.(۳) از این رو قربانی خشونت خانگی می تواند به جهت توهین از مرتکب شکایت کند. برای این امر لازم است کسانی  که توهین را شنیده اند به عنوان شاهد به دادگاه معرفی شوند. در مورد تهدید نیز این چنین است. علاوه بر شهود، چنانچه توهین یا تهدید از طریق پیامک یا موارد مشابه اتفاق افتاده باشد به آنها نیز می توان استناد کرد. اما همانطور که گفته شد دادگاه های ایران به سختی عضو یک خانواده را به دلیل خشونت غیر فیزیکی علیه عضو دیگر خانواده محکوم می کنند اما برخی خشونت های غیر فیزیکی علیه زنان می تواند، دلیلی برای طلاق بوده یا اگر علیه کودکی اتفاق افتد دلیلی برای عدم صلاحیت مرتکب خشونت در نگهداری کودک باشد.

نتیجه گیری

بنابر مطالب گفته شده قربانی خشونت خانگی طی مراحل ذیل می تواند شکایت خود را از مرتکب مطرح کرده و امیدوار به نتیجه دادن آن شود:

۱-    مراجعه به بیمارستان جهت معاینه و اخذ گزارش معاینه بالینی برای ثبت آثار خشونت.

۲-    مراجعه به دادسرا و تقدیم شکایت نامه و در صورت تعطیلی دادسرا مراجعه به کلانتری محل و تقدیم اظهارات.

۳-    مراجعه به پزشکی قانونی با معرفی نامه مراجع قضایی برای تایید وقوع خشونت فیزیکی علیه وی.

۴-    تنظیم استشهادیه از شاهدان و یا مطلعان خشونت از حمله همسایگان، اقوام و فرزندان

۵-    جمع آوری همه مدارکی که ممکن است در اثبات خشونت خانگی مفید واقع شود از جمله پیام های تلفنی یا پیام های اینترنتی.

پی نوشت:

۱-   بر اساس ماده ۶۱۴ قانون مجازات اسلامی بخش تعزیرات اگر ضرب و جرح منتهی به نقصان، شکستگی و یا از کار افتادن عضوی شده یا موجب مرض دائمی یا نقص یکی از حواس یا منافع شود با وجود شرایط دیگری که در ماده ذکر شده مرتکب دو تا پنج سال حبس محکوم خواهد شد و اگر ضرب و جرح منتهی به ضایعات فوق نشود لکن آلت جرح چاقو یا اسلحه و امثالهم باشد مرتکب به سه ماه تا یک سال حبس محکوم خواهد شد.

۲-   ماده ۶۰۸ قانون مجازات اسلامی بخش تعزیرات مجازات توهین کننده را شلاق یا جزای نقدی دانسته و ماده ۶۶۹ به جرم انگاری تهدید پرداخته و مجازات آن را شلاق یا حبس تعیین کرده است.

۳-   قانون استفساریه نسبت به کلمه اهانت، توهین ویا هتک حرمت مندرج در مقررات جزائی مواد (۵۱۳)، (۵۱۴)، (۶۰۸) و(۶۰۹) قانون مجازات اسلامی و بندهای (۷) و (۸) ماده (۶) و مواد (۲۶) و (۲۷) قانون مطبوعات



Leave a reply

Your email address will not be published.

مشاوره حقوقی رایگان برای قربانیان خشونت خانگی

روزهای شنبه تا چهارشنبه، از ساعت ۶ عصر تا ۱۰ شب مشاوران خانه امن پاسخگوی شما هستند.

مشاوره حقوقی رایـــگان

شماره تماس: ۸۵۳۱۲۶۰۰-۰۲۱