صفحه اصلی  »  خشونت خانگی و اجتماع  »  مریم مرنجون، زنی که ...
آذر
۱۱
۱۳۹۳
مریم مرنجون، زنی که ایدز داشت
آذر ۱۱ ۱۳۹۳
خشونت خانگی و اجتماع
۰
, , , , ,
image_pdfimage_print

8305778458_41de86bcf6_z (1)

عکس: Ari Braginsky

ماهرخ غلامحسین پور- روزنامه نگار

اپیزود اول

«مریم مرنجون»، زنی با ظاهری آشفته و کم عقلی بود که آن زمان ها در شهر زادگاهم سرگردان در کوچه و خیابان ها می گشت. اولین بار که توجهم را جلب کرد روزی بود که با مادرم می رفتیم خرید. انتهای بن بست یک  خیابان خلوت او را با موهای به هم ریخته اش دیدیم که با حال زار و نزار تلاش می کرد از دست کارگری که از خلوتی خیابان استفاده کرده و می خواست او را به ساختمان نیمه کاره ای بکشاند، فرار کند.

 لباس‌هایش کثیف و مندرس، مو‌هایش ژولیده و از فرط چرک و پلشتی به هم چسبیده بود. بعضی ها می‌گفتند توی بمباران‌های زمان جنگ، دست عراقی‌ها افتاده و تا جان داشته، به طور گروهی به او تجاوز کرده اند و به خاطر همین هم عقلش را از دست داده است. به راحتی می شد رد پای زیبایی سال های دور را در خطوط چهره چرک گرفته اش دید. می توانست قیافه با شکوهی داشته باشد. پاتوقش ترمینال اتوبوسرانی بود. بعدها دیدم جل و پلاسش همیشه انتهای ترمینال پهن بود و شب‌ها وقت خواب می‌رفت توی تاریکی آلونکی که با پلاستیک و مقوا علم شده بود.

هر از گاهی بهزیستی، یا بهداشت یا “ان جی او”های تازه تاسیس یا هر ارگان دیگری از وسط خیابان جمعش می‌کرد و می‌بردش، چند روزی چهره ملیح شهر از وجود بیچاره اش خلاص می شد، اما دیری نمی پایید که عین یک دمل چرکی ماندگار باز هم  پیدایش می‌شد. با سر کج، چانه ای قوی و  لبخندی به پهنای صورت و چشم هایی که یا دودو می‌زد و یا ساعت ها به یک گوشه خیره می ماند و نشان از عدم تعادل داشت.

 آن روز سپیده زده بود یا نزده بود، درست یادم نیست، که با عجله می‌رفتم برسم به اتوبوس که دیدمش. از ساختمان نیمه کارهٔ روبرو خانه ما با لباس‌های پاره، کتک خورده، گریان بیرون می‌آمد. داشت لیچار بار مردی می‌کرد که آن طرف خیابان به دیوار ساختمان تکیه داده بود و خودش را می‌خاراند. از عرض خیابان گذشت و لبهٔ پیاده رو نشست و بعد خندید. قهقهه‌ای که نمی‌دانم از سر فهم و درد بود یا بی غمی؟

دوستی که همراهم بود گفت:«به این بدبخت هم رحم نمی‌کنند!» برایم تعریف کرد که او بار‌ها در همین محله مورد تجاوز قرار گرفته است. می‌گفت خیلی از مردهای معتاد را دیده که توی پارک پشت مدرسه سراغش می‌روند. می‌گفت مادرش مربی بهداشت است و تاکید کرده به او زل نزنیم مبادا به ما حمله کند، مبادا هوس کنیم کمکش کنیم یا نزدیکش شویم، چون اینها همه ایدز دارند. صدایی توی گوشم دم گرفته بود: «این‌ها همه ایدز دارند، اینها همه ایدز دارند، اینها همه ایدز دارند…»

از آن وقت‌ها، بیش از بیست سال گذشته است. آن روزها من نمی دانستم ایدز چه بلای خانمان سوزی است. حالا ایدز از آنچه فکر می‌کنم در اطرافم فراوان‌تر شده؛ بیماری که محصول فقر، نابرابری‌های جنسیتی و خشونت موجود در جامعه مدرن امروزی است.

ایدز ویروس مهلکی است که باعث ایجاد اختلال در عملکرد سلول‌های ایمنی بدن می‌شود وبه مرور زمان در بدن گسترش پیدا می کند. پروسهٔ مرگبار و آزار دهنده‌ای که از تبدیل شدن ویروس به بیماری ممکن است چیزی در حدود ده تا پانزده سال طول بکشد. یعنی اگر گفته‌های مادر دوستم دربارهٔ مریم مرنجون درست بوده باشد یحتمل آن زن رنجدیده تا به حال مرده. کسی که با شنیدن هر خبری دربارهٔ ایدز چهرهٔ آزرده و دردکشیده‌اش در آن صبح کذایی به خاطرم می‌آید.

خشونت جنسی و رفاقتش با ایدز

آموزه‌های متعدد در جوامع امروز به بالا بردن آگاهی افراد در خصوص دلایل ابتلا به ایدز کمک فراوانی کرده و این اتفاق خوشایندی است. امروزه اغلب افراد با دسترسی به اینترنت و منابع آموزشی می‌دانند که این بیماری از طریق مقاربت جنسی نامطمئن، تزریق خون آلوده، استفاده از سرنگ مشترک در میان معتادان و البته از مادر به کودک در زمان بارداری، زایمان یا دوران شیردهی منتقل می‌شود. اما شاید بسیاری هنوز ندانند همانطور که یکی از دلایل اصلی و مهم ابتلا به سرطان، استرس و تنش‌های عصبی عنوان شده، خشونت جنسیتی هم یکی از عمده دلایل و عوامل ابتلا و شیوع ایدز به شمار می‌رود.

روسپی‌ها و ارائه دهندگان خدمات جنسی و مشتریان آن‌ها و معتادان تزریقی بیش از سایرین در معرض ابتلا به ایدزقرار دارند. در کنار آن‌ها کودکان کار را نیز باید از گروه های آسیب پذیر‌تر تلقی کرد چرا که بیش از آنچه تصور می شود در معرض تعرض و آزارهای فیزیکی و جنسی قرار دارند. اما آنچه در واقع نگران کننده به نظر می‌رسد آگاهی از این نکته است که بیش از نیمی از مبتلایان به ایدز در جهان «زن» هستند و اغلب آنان با رفتارهای خشونت آمیز به ایدز مبتلا شده‌اند. ممکن است برای بسیاری از ما این سوال مطرح باشد که چرا خشونت، منجر به افزایش شیوع بیماری می‌شود؟

خوب است بدانیم وقتی از خشونت حرف می‌زنیم به مجموعه‌ای از رفتارهای فرهنگی و بومی غلط که موجب ایجاد ترس، اضطراب، عدم تمرکز و بروز رفتارهای پرخطر می‌شود اشاره می کنیم. ترس از بروز خشونت باعث مخفی کاری فرد مبتلا می شود، او بیماری را کتمان می کند، یا امکان پیگیری به ابتلا را از دست می دهد. این مسئله عملا با گسترش بیماری در ارتباط است.

اپیزود دوم

دخترک دست در دست هم بازی‌هایش می‌خواند:«دخترا موشن، مثل خرگوشن، پسرا شیرن، مثل شمشیرن» شعر کودکانه برایم آشناست. بسیاری از هم نسلان من با شنیدن این شعر‌ها و زمزمه کردنشان بزرگ شدند. غافل از آنکه این‌ آموزه ها مصداق بارز نابرابری است. تلقینی برای اینکه در بزرگسالی، مرد‌ها خودشان را برنده مثل شمشیر و قدرتمند مثل شیر ببینند. نابرابری قدرت از منظر اجتماعی، اقتصادی، وفرهنگی و سیاسی در جوامعی نظیر ایران ریشه دار است. باور به اینکه مرد‌ها قدرتمند ترند، تبدیل می‌شود به دلیل اصلی خشونت‌هایی که بر پایهٔ جنسیت استوارند.

 خشونت خانگی، سوء استفاده جنسی از کودکان، تجاوز‌هایی که هنگام یورش‌ها و جنگ‌ها به کشورهای شکست خورده رخ می‌دهد نیز از این جمله‌اند. بر اساس گزارش‌های منتشر شده بین ‌٢٠ تا ‌۴٨ درصد از دختران ‌١٠ تا ‌٢۵ساله گزارش کرده‌اند که اولین تماس جنسیشان به اجبار بوده است. خطر تنها متوجه زنان جوانی که رابطه جنسی خارج از محدوده ازدواج دارند نیست. حتی زنان جوانی که فقط با همسرانشان ارتباط جنسی دارند نیز در معرض خطرند. به خصوص در جوامعی که به دلیل وجود تعالیم دینی مسئله‌ای به نام «تمکین» وجود دارد. ارتباط جنسی بر خلاف خواست زن، یک جور تجاوز است که در بستر زناشویی رخ می‌دهد. در این شرایط احتمال قانع کردن شریک جنسی برای استفاده از کاندوم به عنوان یک عامل بازدارنده شیوع بیماری چیزی نزدیک به صفر است. یکی دیگر از مواردی که در این پژوهش‌ها بدان اشاره شده، بروز جراحت در ناحیه تناسلی یا نقاط دیگر بدن زن در هنگام برقراری ارتباط جنسی توام با خشونت است. خواه شخص مبتلا یک قربانی تجارت سکس باشد، خواه زنی که در بستر زناشویی مورد آزار جنسی واقع می‌شود.

اپیزود سوم  

زن رو به دوربین برنامه «ماه عسل» نشسته و حرف می‌زند. دو فرزند نوجوانش هم در برنامهٔ زنده حضور دارند. مادرشان مبتلا به اچ آی وی است و پدرشان در اثر بیماری ایدز از دنیا رفته است. زن شجاعانه حرف می‌زند. از خودش، بیماری و مصائبش. از دارو‌ها و سختی تهیه آنها. من ته دلم منتظر یک جور فاجعه برای آن زن هستم.

 یک سال بعد زن و فرزندانش دوباره مقابل‌‌ همان دوربین‌ها نشسته‌اند. گله‌مند و پشیمان. گله دارند از مردمی که بعد از دیدن برنامه و اطلاع از بیماری او آن‌ها را آزرده‌اند. شیشه‌های منزلشان را شکسته‌اند. فرزندان زن از جانب دوستان نزدیک و صمیمی شان طرد شده‌اند و آزار‌ها به حدی رسیده که ناچار شده‌اند محل زندگی و تحصیلشان را عوض کنند.

اینجا همان جایی است که عرف اجتماعی و سنت های نگفته به هم یاری غول هولناک بیماری می آید تا بیمار درمانده را زمین بزند.

 ترس از طرد شدن، ناراحت کردن خانواده، برچسب خوردن و نظایر آن اغلب دلایلی است که فرد مبتلا به ایدز برای پنهان کردن بیماری عنوان می‌کند. همچنان که به همین دلایل در برابر تجاوز که مصداق بارز خشونت است سکوت می‌شود. این اتفاق با توجه به فرهنگ موجود در بستر جامعه‌ای که فرد بیمار در آن رشد می‌کند شدت و حدت می‌یابد. منظور این است که این واکنش‌های خاص جامعهٔ ایران نیست. بنا بر شواهد، پژوهشی در آمریکا نشان دهندهٔ آن است که بین ١٨ تا ۴۵درصد زنانی که به بیماری خود اعتراف کرده‌اند از سوی نزدیکان، دوستان و جامعه مورد آزار و اذیت کلامی قرار گرفته اند.

راه های مقابله با خشونت جنسی

فراموش نکنید که استقلال مالی زنان در شرایط کنونی یکی از راه هایی است که می‌تواند منجر به از بین رفتن ارتباطات پر خطر شود. در بسیاری از موارد، تن دادن به ارتباط جنسی به عنوان شغل، به دلیل عدم وجود منابع کافی مالی اتفاق می‌افتد.

مددکاران اجتماعی، مقامات قضایی، قانون گذاران، کمپین‌های اطلاع رسانی و فعالان مدنی در حوزهٔ زنان می‌توانند الگوهای رفتاری را که موجب صدمه زدن به زنان می‌شود آموزش دهند. آنچه مسلم است یکی از موانع بر سر راه خشونت و تن ندادن به آن آگاهی و اشراف داشتن نسبت به آن است.

وضع قوانین بازدارنده و کارآمد از سوی دولت‌ها منجر به کاهش اعمال خشونت علیه زنان و کودکان خواهد شد. مسلم است وقتی برای نقض قوانین، ضمانت‌های اجرایی جدی وجود داشته باشد سرپیچی از آن به سهولت امکان پذیر نیست.

منابع:

UNAIDS Report on the Global AIDS Epidemic. UNAIDS، ۲۰۱۱. با ترجمه نیکزاد زنگنه

 لینک ترجمه http: //۴dahuint. bidarzani. com/۸۷۷۰

 http: //youtu. be/Z۷V۲pip۰q۷s



Leave a reply

Your email address will not be published.

مشاوره حقوقی رایگان برای قربانیان خشونت خانگی

روزهای شنبه تا چهارشنبه، از ساعت ۶ عصر تا ۱۰ شب مشاوران خانه امن پاسخگوی شما هستند.

مشاوره حقوقی رایـــگان

شماره تماس: ۸۵۳۱۲۶۰۰-۰۲۱