صفحه اصلی  »  این سو و آن سو خبر  »  مقابله با ایدز با آم...
آذر
۱۰
۱۳۹۳
مقابله با ایدز با آموزش، آموزش و باز هم آموزش
آذر ۱۰ ۱۳۹۳
این سو و آن سو خبر
۰
image_pdfimage_print

14209_623

عکس: مهرخانه

گفتگو مهرخانه با دکتر مینو محرز؛ رئیس مرکز تحقیقات ایدز کشور

موج اول بیماری ایدز در ایران سال ۱۳۶۵ با مشاهده ویروس HIV در یک کودک ۶ساله هموفیلی که فاکتور ۸ آلوده را از فرآورده‌های خونی وارداتی دریافت کرده بود، آغاز شد، اما دیری نپایید که با کنترل مناسب، موج اول پایان یافت. آغاز موج دوم HIV  + در اواسط دهه ۷۰ بدنبال ابتلای مصرف‌کنندگان تزریقی در زندان‌ها ثبت شد که به منظور کنترل این اپیدمی، درمان‌ اعتیاد با استفاده از متادون در دستور کار قرار گرفت. آمارهای رسمی نشان می‌دهد که پیش از آغاز موج سوم، سهم مردان و زنان در ابتلا به ایدز حدود ۹۸درصد به دو درصد بود، ولی با شروع موج سوم این بیماری، یعنی انتقال ویروس ایدز از طریق روابط جنسی، تعداد افراد مبتلا؛ به‌ویژه در زنان، رو به افزایش است؛ به‌طوری‌که ۶۵درصد مبتلایان را مردان و ۳۵ درصد آنها را زنان تشکیل می‌دهند. این در حالی است که بیشتر برنامه‌های دولت برای کنترل بیماری ایدز بر گروه‌های خاص مانند معتادان ترزیقی متمرکز شده است؛ در حالی‌که با تغییر شیوه انتقال بیماری ایدز از اعتیاد به رابطه جنسی، بایستی بر سایر روش‌ها نیز متمرکز شد.

دهم آذر ماه (اول دسامبر)، روز جهانی مبارزه با ایدز نام‌گذاری شده است، به همین منظور به سراغ دکتر مینو محرز؛ رئیس مرکز تحقیقات ایدز کشور رفتیم تا نظر او را در مورد این بیماری، سیاست‌گذاری‌های موجود و کاستی‌های حال حاضر بپرسیم.

–          خانم دکتر شما به عنوان یکی از معدود افرادی که در ایران از مدت‌های طولانی در حوزه ایدز فعالیت داشته‌اید، لطفاً ابتدا و برای شروع مصاحبه درخصوص آخرین وضعیت آماری ابتلا به ایدز مطابق منابع رسمی‌ و غیررسمی ‌را توضیح دهید. پراکندگی آن میان زنان و مردان و گروه‌های مختلف سنی چگونه است؟

در همه جای دنیا ایدز ۲ آمار دارد، یک آمار گزارش‌شده و دیگری آمار تخمینی. بنا بر آمار رسمی، تعداد مبتلایان به ایدز ۲۸ هزار نفر در کشور است، ولی آمار تخمینی چهار برابر آمار رسمی است؛ یعنی باید حدود ۱۰۰ هزار مبتلا در کشور وجود داشته باشد. سن ابتلا نیز ۲۵ تا ۳۴ سال است، اما در موج سوم میانگین سن افراد به کمتر از ۳۰ سال رسیده است. البته بسیاری از افراد مبتلا به دلیل بی‌اطلاعی از بیماری خود تاکنون مراجعه نکرده‌اند. در بیماری ایدز نمی‌توان به دنبال بیمار و آزمایش او رفت. غربالگری کل جامعه نیز صحیح نیست؛ لذا تنها خود افراد باید مراجعه کنند تا از این نظر تست شوند. اما متأسفانه به دلیل ضعف آموزشی بسیاری از مبتلایان نمی‌دانند بیمار هستند و پس از ازدواج نیز همسر و فرزندان خود را مبتلا می‌کنند.

–          مطابق توضیحات مسئولین در حال حاضر کشور ما در موج سوم ایدز قرار دارد. لطفاً کمی ‌درخصوص این موج توضیح دهید؛ چه پارامترهایی این موج را از سایر جریانات ایدز در کشور مجزا می‌کند؟

شایع‌ترین راه‌های انتقال ویروس ایدز، تماس جنسی با فرد آلوده، استفاده از سرنگ آلوده در معتادان و از مادر آلوده به جنین است. انتقال از طریق خون و فرآورده‌های خونی با کنترل‌های صورت‌گرفته از بین رفته است و دیگر راه اصلی ابتلا نیست. حتی آلودگی باNeedle Stick  (فرورفتن سوزن) در پرسنل بیمارستانی کمتر از ۰٫۳درصد و نادر است و همان میزان کم نیز با رعایت نکات ایمنی در حین کار قابل کنترل است. استفاده از توالت، حمام و استخر مشترک، دست دادن، در آغوش گرفتن، سرفه و عطسه، استفاده از وسایل غذاخوری مشترک و حتی نیش پشه این بیماری را انتقال نمی‌دهد و راه انتقال HIV محدود و قابل کنترل است و به‌راحتی می‌توان با یک  بیمار مبتلا زندگی کرد، اما باید نکات لازم در تماس جنسی رعایت شود.

در موج دوم که شیوع آن در زندان‌ها بود، بنا بر آمار تجمعی ۹۴ درصد مبتلایان را مردان و ۶ درصد آن را زنان تشکیل می‌دادند که میانگین سنی آنها ۲۵ تا ۴۰ سال بود، اما در موج سوم سن ابتلا خیلی پایین‌تر و به زیر ۳۰ سال کاهش یافته است و ۶۰ درصد مبتلایان را مردان و ۴۰ درصد آنها را زنان تشکیل می‌دهد.

برخی از جوانان که به من مراجعه می‌کنند و می پرسند که آیا شیشه ایدز می‌آورد؟ چون ما پیش از تماس جنسی از شیشه استفاده می‌کنیم. آنها شیشه را به عنوان یک داروی انرژی‌زا می‌دانند و به هیچ‌وجه از خطرات آن اطلاعی ندارند. متأسفانه آموزش درست در کشور وجود ندارد. سوداگران مرگ خیلی هوشمندتر از ما رفتار می‌کنند، آنها منتظر طعمه هستند و به محض دیدن جوانی که مستعد انحراف است، او را به خط خود می‌آورند. آگاهی درخصوص شیشه و آسیب‌های آن فوق‌العاده پایین است. حتی در بسیاری از آرایشگاه‌های زنانه این ماده به عنوان داروی لاغری عرضه می‌شود. در خصوص خطرات ماده متامفتامین (شیشه) باید اطلاع‌رسانی دقیق انجام شود.

–          سیاستگذاری‌ها، اطلاع‌رسانی و آموزش‌ها در سطح کشور و در وزارت بهداشت را چطور ارزیابی می‌کنید، آیا مؤثر بوده‌اند؟

به نظر من بیماری ایدز تنها یک مقوله سلامت نیست، بلکه یک معضل اجتماعی است. به عنوان یک کارشناس ایدز که در همه کمیته‌های کشوری و حتی خاورمیانه به عنوان مشاور دبیر شرکت داشته‌ام، عملکرد وزارت بهداشت را خیلی خوب و علمی ‌می‌بینم. وزارت بهداشت تاکنون ۲۰ استراتژی و برنامه برای مبارزه داشته است. هر پنج سال استراتژی‌های پیشگیری، مراقبت و درمان با توجه به شرایط موجود وضع شده است، ولی این وزارت‌خانه به تنهایی قادر به حل این مشکل نخواهد بود و دیگر نهادها؛ به‌ویژه آموزش و پرورش و رسانه‌ها آن‌گونه که باید، به وظایف خود عمل نکرده‌اند تا افراد در معرض خطر آگاهی‌های لازم را کسب کنند. مگر بودجه ایدز وزارت بهداشت چقدر است؟!! وزارت بهداشت غیر از ایدز برنامه‌های دیگر هم دارد.

متأسفانه برخی از افراد به‌جای راهکار برای حل مسئله، به‌دنبال پاک کردن صورت مسئله هستند که این ظلم بزرگی به مردم است. آیا واقعاً در کشور بی‌بندوباری جنسی و رفتار پرخطر نداریم؟ اگر چه دیر است، اما باید با آغاز سریع آموزش صحیح، شفاف و اصولی، از بروز فاجعه جلوگیری کنیم.

–          لطفاً درخصوص این کاستی‌ها توضیح بیشتری دهید.

ببینید بسیاری از بیماران که این ویروس را از طریق تماس جنسی دریافت کرده‌اند، افراد تحصیل‌کرده هستند. درحقیقت اگر آموزش‌های یک شخص بر عملکرد او تأثیرگذار نباشد، هرقدر هم که از نظر علمی ‌تحصیل‌کرده باشد، ممکن است در تماس جنسی، رفتار درستی از خود به نمایش نگذارد.

به نظر من لازم است که رسانه‌ها و آموزش و پرورش مسایل جنسی را که یک غریزه طبیعی است، به صورت شفاف، آموزش داده و جوانان را با مهارت‌های زندگی به جامعه تحویل دهند. وقتی یک جوان وارد جامعه‌ای می‌شود که اعتیاد و بی‌بندوباری در آن وجود دارد، باید مهارت لازم را آموخته باشد. زمانی‌که آموزش از طریق خانواده، رسانه و آموزش و پرورش صورت نگیرد، منبع اطلاعاتی نوجوانان و جوانان، دوستان بی‌اطلاع و ناآگاه و سایت‌های اینترنتی خواهند بود که خوراک علمی ‌قوی و مستند ندارند، اما متأسفانه در کشور ما به‌جای اینکه با این بیماری مبارزه شود، با بیماران مبتلا مبارزه می‌شود.

ازطرفی اگر بخواهیم آموزش را از مدارس آغاز کنیم، ابتدا باید از طریق صداوسیما و رسانه‌های ارتباط جمعی، والدین مجاب شوند تا با آموزش فرزندان خود مخالفت نکنند. تاکنون صداوسیما علاقه‌ای برای آموزش نشان نداده است. در این ۳۰ سال که از اپیدمی ‌ایدز می‌گذرد، صداوسیما چند برنامه در جهت آموزش این بیماری ساخته است؟!! باید با مردم صریح سخن گفت. متأسفانه نگرش برخی از مسئولین در کشور ما این است که نباید در این باره واضح و مستمر صحبت شود؛ چون باعث نگرانی و ترس مردم می‌شود، اما باید پذیرفت ایراد از شیوه‌ آموزش است که باعث تنش و نگرانی مردم می‌شود.

–          متأسفانه بسیاری از متخصصان و کارشناسان برنامه‌های تلویزیونی شیوه آموزش صحیح و حتی علم کافی هم ندارند. برای مثال بیماری پیش من آمد و گفت: آیا درست است که اگر نعل اسب در غذا بیندازیم، آهن غذا زیاد می‌شود؟ گفتم: به هیچ وجه!، گفت: پس چرا یک کارشناس این مطلب را در تلویزیون عنوان کرد؟!

وقتی اطلاعات غلط به مردم آموزش داده شود، سلامت مردم به خطر می‌افتد. نوع آموزش و رسانه مشکل دارد؛ آموزش باید در سطح درک مخاطب و در ادامه پایه اطلاعات او باشد. فرهنگ‌سازی باید از مدرسه آغاز شود. تجربه همیار پلیس و رعایت قوانین راهنمایی و رانندگی به خوبی این موضوع را نشان می‌دهد. با آموزش دانش‌آموزان و کمک آنها، والدین ملزم به اجرای قوانین شدند. امروزه در دنیا بهترین روش مبارزه با دخانیات از طریق فرزندان صورت می‌گیرد؛ بچه‌ها با آموزش‌هایی که می‌بینند از والدین خود می‌خواهند که از کشیدن سیگار خودداری کنند.

در مبارزه با ایدز دین هرگز یک سد بازدارنده نبوده است و همیشه آیات عظام همراه و یاور ما بودند. وقتی بیماری ایدز برای اولین‌بار در کشور اپیدمی ‌شد، رهبری به قوای سه‌گانه دستور دادند تا اقدامات لازم را جهت پیشگیری انجام دهند، اما امروزه برخی معتقدند آموزش درباره ایدز با دین و اخلاق هم‌خوانی ندارد؛ درصورتی‌که دین همیشه به دنبال آموزش و حفظ سلامت مردم است.

–          و به عنوان سؤال آخر، برای یک فرد مبتلا چه توصیه‌هایی دارید تا بتواند بهتر با این بیماری کنار بیاید و به زندگی طبیعی خود ادامه بدهد؟

بیماران حتماً با مراجعه به مراکز درمانی و با استفاده از خدمات رایگان مانند تست، مشاوره و درمان وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی به زندگی عادی خود ادامه دهند. دانشگاه‌های علوم پزشکی سراسر کشور به عنوان نماینده وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی مسئولیت اداره این مراکز را به عهده دارند که با مراجعه به آنها می‌توان نشانی هر یک از این مراکز را درشهر مربوطه به‌دست آورد.

 همچنین افرادی که رفتار پرخطر دارند به مراکز مشاوره بیماری‌های رفتاری مراجعه و تست شوند. به تازگی یک وبسایت به نشانی Ircha.tums.ac.ir راه‌اندازی شده است که در آن آموزش‌های لازم ارائه می‌شود. پزشک مجربی نیز به صورت آنلاین در این سایت به سؤالات کاربران پاسخ می‌دهد.



Leave a reply

Your email address will not be published.

مشاوره حقوقی رایگان برای قربانیان خشونت خانگی

روزهای شنبه تا چهارشنبه، از ساعت ۶ عصر تا ۱۰ شب مشاوران خانه امن پاسخگوی شما هستند.

مشاوره حقوقی رایـــگان

شماره تماس: ۸۵۳۱۲۶۰۰-۰۲۱