صفحه اصلی  »  این سو و آن سو خبر  »  شرط ضمن عقد "بیمه زن...
آبان
۲۸
شرط ضمن عقد “بیمه زنان خانه‌دار به جای مهریه” چه تبعات حقوقی برای زنان خواهد داشت؟
این سو و آن سو خبر
۰
image_pdfimage_print
14006_563

عکس: مهرخانه
گنجاندن شرط ضمن عقد بیمه زن خانه‌دار، بدین معنی است که حداقل مهریه زن نبایست از مجموع میزان حق بیمه ۳۰ سال (بسته به شرایط مقرر) کمتر باشد؛ چراکه در صورت کمتر بودن مهریه، ممکن است زوج با این ادعا که شرط پرداخت حق بیمه به جای مهریه بوده است و مهریه نیز به اتمام رسیده است، از ادامه پرداخت سرباز زند. بنابراین دختران هنگام ازدواج لازم است پس از محاسبه میزان حق بیمه، مهریه خود را معادل یا بیش از حق بیمه ۳۰ سال تعیین کنند که بدین ترتیب به طور غیرمستقیم افزایش مهریه ترویج شده است.

چندی پیش شهیندخت مولاوردی، معاون رییس‌جمهور در امور زنان و خانواده، از پیشنهاد جایگزینی بیمه زنان خانه‌دار به جای بخشی از مهریه به قوه قضائیه خبر داد. بنابر اظهارات وی، این طرح یکی از دو طرحی است که در خصوص بیمه زنان خانه‌دار ارائه خواهد شد.به گزارش مهرخانه، طرح بیمه زنان خانه‌دار که از سال ۸۱ در دستورکار دولت قرار گرفته ‌است، تاکنون شاهد تغییراتی بوده و موافقان و مخالفان بسیاری داشته است.اگرچه اصل حمایت از خانه‌داری و زنان خانه‌دار پسندیده و در خور تقدیر است، اما توجه به نکات حقوقی این طرح پیشنهادی امکان اجرایی شدن این لایحه را با ابهام روبه‌رو می‌کند.لازم به ذکر است با توجه به اینکه تاکنون از جزئیات این طرح پیشنهادی هیچ اطلاعاتی منتشر نشده است، نوشتار حاضر تنها به بررسی فروض مختلف و احتمالی آن خواهد پرداخت.بیمه زنان خانه‌دار به جای بخشی از مهریه
“بیمه زنان خانه‌دار به جای بخشی از مهریه”؛ این عنوان طرح پیشنهادی‌ای است که به طور رسمی‌ به نقل از شهیندخت مولاوردی در رسانه‌ها مطرح شد؛ عبارتی که البته در ظاهر آن نیز خالی از اشکال نیست. در عنوان این طرح پیشنهادی سخن از جایگزینی شرط ضمن عقد به جای بخشی از مهریه است. فارغ از در نظر گرفتن آراء فقها در خصوص لزوم وجود یا عدم مهریه در عقد دائم (که به احتمال زیاد این نوع ازدواج مدنظر لایحه است)، این نکته قابل تأمل است که آیا می‌توان بخشی از مهریه را که علاوه بر مبانی فقهی، به دلایل فرهنگی نیز مورد پذیرش جامعه ایرانی است، از عقد ازدواج حذف کرد و به جای آن از شرط ضمن عقد استفاده کرد؟ حال تفاوتی نمی‌کند که این شرط ضمن عقد، چه باشد.

اختیاری‌بودن شرط ضمن عقد
ازآن‌جایی‌که بر اساس این طرح پیشنهادی، قرار است پرداخت حق بیمه به عنوان شرط ضمن عقد در عقدنامه گنجانده شود، این سؤال مطرح است که در صورت عدم توافق طرفین و یا امتناع زوج از پذیرفتن چنین شرطی، تکلیف بیمه زن خانه‌دار چه خواهد بود؟ آیا زنان باید در زمان ازدواج بین مهریه و پرداخت حق بیمه یکی را انتخاب کنند؟ و آیا موضوعی به موضوعات مطروحه در جلسات خواستگاری افزوده خواهد شد؟

پرداخت حق بیمه زن از جیب خودش
ایراد قابل توجه دیگری که مطرح است، این پرسش است که معیار انتخاب مهریه به عنوان منبع این پرداخت‌ها چیست؟؛ اگر قرار است حق بیمه زن از محل حقوق مالی خودش تأمین شود، تحت چه معیار و مبنایی مهریه انتخاب شده است؟ چرا اجرت‌المثل که دقیقاً معادل حق‌الزحمه خانه‌داری زن محسوب می‌شود، منبع این هزینه نباشد؟ و یا چرا مرد –به‌طور مثال- ملزم به پرداخت حق بیمه از محل نفقه زن نشده است؟

مهریه در نظام حقوقی ما به نوعی موجب ایجاد تعادل در مبحث ارث است که در صورت حذف، این تعادل نیز به هم خواهد خورد. به علاوه در حال حاضر بیش از دوسوم پروندهای مطالبه مهریه، مطالبه به ما هو مهریه نیست. به اجرا گذاشتن مهریه برای اکثر زنان، اهرمی ‌در جهت مطالبه طلاق، حضانت فرزند یا تحت فشار دادن زوج برای چنین اموری است که این موارد نشان از ضعف حمایتی در بخش‌های دیگر است. بدین ترتیب مهریه کارکرد اصلی خود را از دست داده و با وجود تلاش‌های صورت‌گرفته فرهنگی و حقوقی، همچنان شاهد مهریه‌های بالا هستیم. هرچند که روش مطالبه مهریه به عنوان اهرم فشار، تأیید نمی‌شود، ولی نمی‌توان در شرایط کنونی بدون در نظرگرفتن کاربرد مهریه برای زنان، این تنها ابزار دفاعی زن را از او سلب کرد.

وضعیت پرداخت حق بیمه پس از طلاق
عمر کوتاه بسیاری از زندگی‌های مشترک امروزی، این ابهام را ایجاد می‌کند که اگر به طور مثال پس از دو ماه زندگی مشترک و پرداخت دو ماه حق بیمه، بین زوجین طلاق اتفاق بیافتد، وضعیت بیمه زن خانه‌دار به چه ترتیب خواهد بود؟ آیا زن باید تا ازدواج بعدی منتظر بماند تا حق بیمه‌اش ازطریق کارفرمای جدید پرداخت شود؟!

تشویق به افزایش مهریه
گنجاندن شرط ضمن عقد بیمه زن خانه‌دار، بدین معنی است که حداقل مهریه زن نبایست از مجموع میزان حق بیمه ۳۰ سال (بسته به شرایط مقرر)کمتر باشد؛ چراکه در صورت کمتر بودن مهریه، ممکن است زوج با این ادعا که شرط پرداخت حق بیمه به جای مهریه بوده است و مهریه نیز به اتمام رسیده است، از ادامه پرداخت سرباز زند. بنابراین دختران هنگام ازدواج لازم است پس از محاسبه میزان حق بیمه، مهریه خود را معادل یا بیش از حق بیمه ۳۰ سال تعیین کنند که بدین ترتیب به طور غیرمستقیم افزایش مهریه ترویج شده است.

تسهیل طلاق برای مردان
مهم‌ترین عاملی که در حال حاضر مانع مهمی ‌در اعمال حق طلاق توسط زوج می‌شود، بحث مهریه؛ به‌ویژه مهریه‌های بالا است؛ اگرچه این روش مورد تأیید نیست، اما با فراهم شدن امکان پرداخت اقساطی مهریه، که به نوعی با وقوع طلاق عملاً پرداخت حق بیمه نیز به اتمام می‌رسد، امکان افزایش آمار طلاق وجود دارد.

پرداخت سهم بیمه‌شده (کارگر) با چه کسی است؟
چنان‌که از ظواهر امر به نظر می‌رسد، طبق این لایحه، زوج مبادرت به پرداخت بخشی از حق بیمه زن به عنوان کارفرما خواهد کرد و این سؤال به وجود می‌آید که سهم کارگر را چه کسی خواهد پرداخت؟ اگر پرداخت از سوی دولت پیش‌بینی شده است که هیچ، اما در صورتی‌که قراراست این سهم را خود زن پرداخت کند، باید از چه منبعی باشد؟ زن خانه‌دار که اصولاً منبع درآمدی ندارد، آیا باید از محل نفقه خود این هزینه را تأمین کند؟ آیا این موضوع خود موجد چالشی جدید در محیط خانه و خانواده نخواهد بود؟

بی‌اعتبار کردن اصل عندالمطالبه‌بودن مهریه
در صورت اجباری‌بودن این شرط، این ایراد وارد است که هیچ زنی نخواهد توانست حتی با استطاعت زوج، مهریه‌اش را یک‌جا و در زمان مطلوب خود دریافت کند. اختیاری‌بودن شرط نیز که اصل حمایت را با اشکال مواجه می‌کند.

ضمانت‌ اجرا
شروطی که تاکنون در دفاتر عقد ازدواج گنجانده شده است، در مورادی پس از الزام و میسر نشدن الزام، و در برخی موارد بدون الزام به زوجه حق طلاق خواهد داد. بنابراین در شرایطی که با عدم اجرای شرط ضمن عقد پرداخت حق بیمه، الزام زوج میسر نشود، زوجه دستاویزی جهت دریافت حق خود نخواهد داشت و از طرفی برهم زدن زندگی مشترک به علت عدم پرداخت بیمه نیز منطقی نخواهد بود. پس تعیین ضمانت‌اجرا برای این شرط؛ اگرچه دشوار، اما ضروری به نظر می‌رسد تاحدی که باید گفت عدم تعیین ضمانت‌اجرا به بیهوده بودن شرط خواهد انجامید.

به علاوه، در شرایط کنونی اقتصادی که بسیاری از مردان از عهده مخارج عادی زندگی بر نمی‌آیند، در صورت بروز مشکلات مالی و عدم پرداخت اقساط، وضعیت بیمه زن به چه صورت خواهد بود؟

به گزارش مهرخانه، در پایان این نکته شایان ذکر است که حمایت از زنان خانه‌دار، مسئله مهمی است که اگر به نحو شایسته‌ای صورت پذیرد، آثار اجتماعی و فردی خوبی برای زنان خواهد داشت و این اشکال که چنین طرحی در راستای تشویق خانه‌نشینی زنان است، به هیچ وجه قابل پذیرش نیست. اگرچه این لایحه با اشکالات زیادی مواجه است، اما نباید به بهانه حمایت از اشتغال زنان، تمامی ‌طرح‌های حمایتی از زنان خانه‌دار را که بخش مهمی ‌از جامعه کنونی زنان را تشکیل می‌دهند، نادیده گرفت. به نظر می‌رسد با ارائه آراء، نظرات و نقدهای سازنده، بهتر می‌توان به دولت و ارائه‌کنندگان لایحه کمک کرد تا در حمایت از زنان خانه‌دار گام‌های مثبتی برداشته شود.

۲۸ آبان ۱۳۹۳


Leave a reply

Your email address will not be published.

مشاوره حقوقی رایگان برای قربانیان خشونت خانگی

روزهای شنبه تا چهارشنبه، از ساعت ۶ عصر تا ۱۰ شب مشاوران خانه امن پاسخگوی شما هستند.

مشاوره حقوقی رایـــگان

شماره تماس: ۸۵۳۱۲۶۰۰-۰۲۱