صفحه اصلی  »  خشونت خانگی و اجتماع  »  ادراک از بدن و تجربه...
آبان
۱۲
ادراک از بدن و تجربه های اجتماعی
خشونت خانگی و اجتماع
۰
, , , , , , , ,
image_pdfimage_print

Alan

عکس: Alan

مژگان میر اشرافی – مددکار اجتماعی 

« غزال ۱۶ ساله، به همراه مادر برای مشاوره آمده است. ظاهرش عجیب به نظر می رسد. موهایش را به طور غیر معمولی از زیر روسری بسته است و آرایش بسیار غلیظی دارد. مادر از رفتارهای غزال به تنگ آمده و می گوید که غزال از کلاه گیس با رنگ های متفاوت استفاده می کند، برخلاف قوانین خانواده آرایش غلیظ  کرده و مدت زیادی را خارج از خانه سپری می کند. مادر می گوید: غزال روزی ۳ مرتبه حمام می رود و به شدت بدنش را می شوید و به تازگی رفتارهای وسواس گونه اش نسبت به ظاهر بدن و قیافه اش شدت پیدا کرده است. او از پدرش خواسته تا بینی و چانه اش را جراحی زیبایی کند و حتی حاضر نیست که تا ۱۸سالگی  برای عمل جراحی صبر کند. در هیچیک از مهمانی های فامیل شرکت نمی کند و هیچ دوست صمیمی ندارد.»

تصور و ادراک افراد از بدنشان، از تجربه های اجتماعی، به خصوص از هنجارها و ارزش های گروه هایی که به آن تعلق دارند، تاثیر می پذیرد. یکی از پیامدهای روانی  تصویر منفی فرد از خود عبارت است از اشتغال ذهنی فرد به ظاهر خود و تلاش در جهت تغییر در چهره به وسیله جراحی های زیبایی و یا تلاش برای بهبود تصویر ظاهری خود از طریق رژیم های غذایی، تمرین های سنگین ورزشی. بسیاری از پژوهش ها نشان می دهند که بیشترین اشتغال ذهنی در میان جوانان مربوط به پوست، مو، بینی، چشم ها و فک و چانه است، اما اشتغال ذهنی ممکن است به طور هم زمان مربوط به چندین قسمت بدن باشد.

نارضایتی از تصویر ظاهری بدن پیامدهایی مانند اضطراب، افسردگی، انزوای اجتماعی، اختلالات روانی، تضعیف خود پنداره و عزت نفس را درپی دارد. فشارهای هنجاری که از سوی جامعه و به ویژه افراد بسیار نزدیک و رسانه ها به  افراد و  به خصوص به دختران جوان تحمیل می شود بر تصویر آن ها از ظاهر و بدن خودشان تاثیر می گذارد و این تصویر نامطلوب، رابطه مستقیمی با خودپنداره منفی آنان از خود دارد.

« غزال می گوید از زمانی که به یاد می آورد از کودکی  به او گفته اند که چقدر قیافه اش با خواهر بزرگترش فرق دارد. پسر ها و دختر های فامیل از کودکی او را کلاه قرمزی خطاب می کرده اند و یا اینکه به او گفته اند: “قبل از اینکه خودش وارد اتاق شود دماغش می آید.” به او در خانواده گفته اند نمی دانند که او به چه کسی رفته است چرا که زشت ترین نوه خانواده است. غزال می گوید همواره در مدرسه نیز از طرف همکلاسی هایش به خاطر ظاهرش مورد تمسخر قرار گرفته ، حتی یک بار که به دفتر مدیریت مدرسه برای شکایت رفته، شنیده که یکی از معلمین به معاون مدرسه در مورد او گفته که دختر بیچاره خیلی زشت است.»

افرادی که هر روز و به طور مستمر با شخص در تماس می باشند، مانند افراد خانواده، مدرسه و دوستان؛ بیشترین تاثیر را برروی افکار، احساسات، نگرش و باورهای او نسبت به خودش دارند. این تاثیردر جوانان و به خصوص در  نوجوانان ازقوت بیشتری برخوردار است. شنیدن نظرات منفی و رفتارهای تمسخر آمیز از سوی اطرافیان رابطه مستقیمی با تضعیف خود پنداره نوجوان دارد و به شدت عزت نفس او را مورد حمله قرار می دهد و در نتیجه  موجب شکل گیری نگرش منفی او نسبت به خود می شود. به این صورت که نوجوان احساس می کند، به دلیل ظاهرش در میان اطرافیان جایگاهی ندارد و احساس کمبود می کند. چرا که همواره مورد انتقاد، آزار، تمسخر و یا حتی دلسوزی بی مورد قرار گرفته است. به علاوه این تمسخرها و انتقادات به تدریج در نوجوان تبدیل به یک نکوهش گر دورنی می گردند. این نکوهش گر همواره به صورت صدایی از درون به دنبال یافتن  نقص و ایراد و سرزنش از خود است. شنیدن این ندای درون عزت نفس نوجوان و خود پنداره او را دچار مشکل می کند. چنانچه نوجوان را بسوی افسردگی، رفتار و تفکرات وسواسی و در بسیاری از موارد انزوای اجتماعی سوق می دهد.

عزت نفس و اعتماد به نفس عواملی هستند که می توانند فرد را از بسیاری از آسیب های روان شناختی در امان نگه دارند. به این دلیل که کمبود اعتماد به نفس در شخص قدرت او را در رویارویی با جامعه و پیچیدگی های زندگی اجتماعی تضیف می کند. در این حال شخص دچار سردرگمی می شود و در نتیجه با  مشکلات روان شناختی  بسیاری روبرو می گردد.

متاسفانه امروزه بیشتر کشورهای جهان با این پدیده مواجه هستند که ظاهر و زیبایی تبدیل به یکی ازمهمترین معیارها برای ارزش گذاری افراد شده است. در این میان ایران را می توان به عنوان یکی از این کشور ها نام برد. بررسی آمار جراحی های زیبایی می تواند گواه خوبی بر این مدعا باشد که ظاهر و زیبایی افراد تا چه حد در این کشور به یک ارزش تبدیل شده است. طبیعتا زنان و دختران جوان که تاثیر پذیرترین قشر از این پدیده نابهنجار اجتماعی هستند، به طور وسواس گونه ای به دنبال هرچه زیباتر شدن صورتشان برای تایید از طرف اجتماع می باشند. چنانچه ظاهرشان سایر خصوصیات انسانی و دیگر ابعاد شخصیتی آنها را درسایه ای فرو برده است و حتی می توان گفت که تحت تاثیر خود قرار داده است. این در حالی است که با کمرنگ شدن ارزش های راستین و والای انسانی کم کم جامعه دچار خلاء الگو های رفتاری درست می شود و افراد جامعه با خطر آسیب سلامت روانی، کاهش امنیت های اجتماعی، سستی روابط صحیح انسانی و بنیان خانواده مواجه می گردند.

درحالی که نوجوانان یکی از آسیب پذیرترین قشر اجتماع در ارتباط با این پدیده محسوب می شوند، مددکاران اجتماعی و مشاورین مدارس می توانند نقش بسیار مهمی را در حل این معضل اجتماعی ایفا کنند. به این شکل که مددکاران و مشاوران مدارس می توانند احساس پذیرش خود و عزت نفس را در نوجوانان تقویت کنند. این اقدام می تواند به عنوان رویکردی پیشگیرانه و حتی درمانی موثر باشد. در هنگامی که احساس نارضایتی از ظاهر در نوجوان آغاز شده، در واقع  قبل از آنکه این احساس به یک اختلال جدی تبدیل شود، مددکار اجتماعی یا مشاور می تواند با  تشخیص صحیح و به موقع در جهت پیشگیری و درمان مداخله مناسب را انجام دهد.

به عنوان مثال در بسیاری از کشورهای پیشرفته دنیا، مددکاران اجتماعی در مدارس با ایجاد یک رابطه نزدیک و حرفه ای با دانش آموزان نقش اساسی را در شناخت و ارزیابی مشکلات، ارائه مداخلات حرفه ای و درمانی به موقع و در نهایت اقدام به ارجاع فرد به کلینیک های روان درمانی – روانپزشکی و پیگیری های لازم برای آن می کنند.

با این وجود، اصلی ترین اقدام یک مشاور و مددکار در مدارس به منظور ارتقاء پذیرش خود و بالا بردن عزت نفس، افزایش آگاهی در مورد نگرش سالم به خود است. یکی از بهترین و تاثیرگذارترین این اقدام ها، رویکرد اجتماع محور و تشکیل گروه های آموزشی و حمایتی در مدرسه است.

در این میان نکات و موارد ضروری موجود هستند که بهتر است مددکاران و درمان گران درحین اقدامات درمانی و  برنامه های آموزشی به نوجوانان وکلیه افراد جامعه آموزش بدهند. این نکات عبارتند از:

  • بسیاری از مردم براین باورند که تغییر در چهره شان موجب آن می شود که احساس خوبی نسبت به خود داشته باشند. اما مهم ترین چیزی که شما نیاز دارید این است که در نگرش خود نسبت به ظاهر و قیافه تان تغییر ایجاد کنید.
  •  یاد بگیرید که شما یک انسان منحصر به فرد هستید و ظاهر و بدن شما بدون درنظر گرفتن استاندارهای زیبایی که از طریق دیگران به شما دیکته می شود، منحصر به فرد است.
  •  صرف نظر از ظاهرتان، شما انسانی با توانایی ها، استعداد ها و موفقیت های خود هستید. آنها را لیست کنید و هر روز یک مورد به لیست تان اضافه کنید.
  •  به طور منطقی و واقع بینانه  قسمت هایی از بدن و یا ظاهر خود را که می توانید تغییردهید، شناسایی کنید. در واقع هیچ انسانی بدون عیب نیست. حتی بسیاری از هنرپیشه ها و ستاره های سینما نیز بسیاری از خصوصیات ظاهری خود را نمی توانند تغییر دهند و آنها را می پذیرند مانند قد و یا سایز پاهایشان. همیشه به خودتان این را یادآوری کنید که انسان های واقعی کامل و بدون عیب نیستند و انسان های بدون عیب ظاهری معمولا واقعی نیستند.
  • سعی کنید نظرات منفی دیگران نسبت به خود را نشنیده بگیرید و خود را براساس استانداردهای منطقی قضاوت کنید. به این فکر کنید که انسان ها چیزی بیش از ظاهرشان هستند و به صورت مستمر تغییر می کنند. سعی کنید برروی  خصوصیت های منحصر به فرد و جالب خود تمرکز کنید.
  • عزت نفس به معنای احساس ارزشمندی و مورد قدردانی، عشق و پذیرش از طرف خود و دیگران قرار گرفتن است؛ افراد دارای عزت نفس بالا، در مورد خودشان احساس خوبی دارند، ارزش خودشان را درک می کنند و به توانایی ها، مهارت ها و هنرهایشان افتخار می کنند. تلاش کنید عزت نفس خود را با دادن بازخوردهای مثبت به خود ارتقاء دهید. مثل اینکه لبخند زیبایی دارید و یا فردی با ارزش، با قابلیت، دوست داشتنی، پذیرفتنی و مهم هستید.

در واقع  مواردی که در بالا ذکر شد هیچ کدام نکات جدید و تازه ابداعی نیستند. بلکه همگی حقایقی هستند که درتلاطم امواج ارزش های بی ارزش جدید اجتماع امروز و ایده آل های کاذب ظاهری گم شده اند. به این امید که با آگاه سازی ها و آموزش های به موقع و مناسب, جامعه امروز از خواب بیدار گردد و دوباره انسان را با میزان انسانیتش ارزیابی کند.

منابع:

  • Improving the body Image ,Eating Attitudes, and Behaviors of young Male and Female. Adolescents: Anew educational approach that focuses on Self-Esttem. Jennifer A.O Dea and Suzanne Abraham. University of Syney,Australia.
  •  Social Work in Schools: Principles and Practice ,Linda Openshaw
  • Building Self –Esteem , A slef –Help Guide

, http://store.samhsa.gov/shin/content/SMA-3715/SMA-3715.pdf

  • Combating Eating Diosrders By Addressing Body Image Issues in Schools,

http://www.winona.edu/counseloreducation/media/school_counseling_and_body_image_-_spring_2014_capstone.pdf



Leave a reply

Your email address will not be published.

مشاوره حقوقی رایگان برای قربانیان خشونت خانگی

روزهای شنبه تا چهارشنبه، از ساعت ۶ عصر تا ۱۰ شب مشاوران خانه امن پاسخگوی شما هستند.

مشاوره حقوقی رایـــگان

شماره تماس: ۸۵۳۱۲۶۰۰-۰۲۱