صفحه اصلی  »  خشونت خانگی و اجتماع  »  چرخه دوباره قربانی ش...
مهر
۲۳
چرخه دوباره قربانی شدن قربانیان
خشونت خانگی و اجتماع
۰
, , , , ,
image_pdfimage_print

Koshy Koshy

عکس: Koshy Koshy

مژگان میراشرافی – مددکار اجتماعی

لیلا در ۱۴ سالگی با حسین ازدواج کرد و در ۱۶ سالگی بیوه شد. مرد جوان در کارخانه ای کارگری می کرد و پسر اول یک خانواده پر جمعیت بود. لیلا هم عضو یک خانواده ۷ نفره که ۵ خواهرش قبل از ۱۶ سالگی راهی خانه بخت شده بودند.

از زمانی که حسین بر اثر حادثه ای فوت کرد روزگار عروس جوان سیاه شد. به شهرشان بازگشت و مجبور شد با خانواده شوهرش زندگی کند. نه تنهاهمه کارهای خانه به دوش او افتاد بلکه از پدر شوهر سالمندش نیز نگهداری می کرد.

دخترک احساس تنهایی می کرد و هیچ اختیار و حق انتخابی نداشت. اندک مستمری حسین با تصمیم خانواده شوهر خرج می شد و اندک پس انداز حسین به خانواده شوهرش تعلق گرفت.

لیلا یکی از صدها کودکی است که ازدواج می کنند و بیوه می شوند و در همان دوران کودکی مشکلات روی سرشان هوار می شود.

احتمالا بسیاری از ما از زبان مادربزرگ هایمان شنیده ایم که دخترک با عروسکش به خانه شوهر رفته، یا زمانی که ۱۰ ساله بوده او را شوهر داده اند و هنوز دلش می خواسته  که در کوچه لی لی بازی کند. اما ازدواج در سنین پایین و یا ازدواج کودک پدیده ای است تابع سنت و فقر، و این فقر و سنت های مردسالارانه به تقویت این رفتار اجتماعی تداوم می بخشند.

آمارهای  منتشر شده از سوی سازمان ملل متحد نشان می دهد درسراسر جهان ۳۶ درصد از زنان ۲۰ تا ۲۴ ساله قبل از رسیدن به سن ۱۸ سالگی ازدواج کرده اند. سالانه ۱۴ میلیون نوبالغ ۱۵ تا ۱۹ ساله زایمان می کنند. همچنین گزارش های صندوق حمایت از کودکان سازمان ملل متحد از وضعیت کودکان در دنیا حاکی از آن است که ازدواج دختر بچه ها و فاصله زیاد سنی بین دختران زیر ۱۸ سال با همسرانشان، سبب تحمیل کارخانگی و محدودیت های رسیدگی به کودک و فرصت های آموزشی آنان می شود و همین امر قدرت و توان تصمیم گیری آنان را در خانواده کاهش می دهد.

در بسیاری از مناطق ایران نیز بسته به آداب و رسوم و فرهنگ، همچنین تشدید مشکلات و فقر اقتصادی، تعداد ازدواج های زود هنگام در سنین کودکی افزایش یافته است و به تبع آن تعداد لیلا ها نیز به عنوان پدیده کودک ـ بیوه در جامعه  رو به افزایش گذاشته است. چنانچه معاونت رئیس جمهوری در امور زنان و خانواده اخیرا خبراز ظهور و تبدیل پدیده کودک ـ مادر به  کودک ـ بیوه داده است.

با وجود آنکه براساس کنوانسیون جهانی حقوق کودک تمام افراد زیر ۱۸ سال کودک محسوب می شوند و براساس قانون مدنی دختران در ۱۳ سالگی و پسران در ۱۵ سالگی به بلوغ می رسند، اما تعداد ازدواج های دختران زیر ۱۳ سال بصورت غیرقانونی و همچنین  در بسیاری از موارد ازدواج موقت به شدت رو به افزایش گذارده است.

طبق آمارهای موجود در ثبت احوال در طی سه ماه اول سال ۱۳۹۱، ازدواج  ۱۲ هزار و ۸۸ نفر کمتر از ۲۰ سال ثبت شده است که از این تعداد ۹ هزار و ۸۳۶ نفر از آنان کمتر از ۱۵ سال داشته اند. همچینین طبق آخرین آمارهای موجود در سال ۱۳۸۹، ۳۴۲ هزار ازدواج زیر ۱۹ سال انجام گرفته که ۴۲ هزار مورد از این موارد، ازدواج کودکان ۱۰ تا ۱۴ ساله بوده است.

بر اساس اظهارنظر یکی ازکارشناسان در حوزه حقوق کودک، چنانچه بخواهیم بدون هیچ گونه دخل و تصرفی و براساس آمار استخراج شده سرشماری ثبت احوال، ازدواج های کودکان رده سنی ۱۰ تا ۱۴ سال را در نظر بگیریم، در مجموع قریب به ۱۴ هزار کودک مطلقه در این سن وجود دارد که با این احتساب می توان گفت که حدود ۱۸ هزار کودک بیوه در سال ۱۳۸۵ زندگی می کرده اند. این رقم نمایانگراین است که دختران زیر سن ۱۹ سال با مردانی بالاتر از سن ۱۹ سال ازدواج کرده اند. در بین کودکان بی همسر نیز از کل بی همسران، ۴۱ درصد را دختران بیوه تشکیل داده اند.

در مجموع فقر در کنار سنت و فرهنگ، یکی از عوامل اصلی ازدواج  دختران در سنین کودکی است. در بسیاری از مواقع  با وقوع فقر، والدین وجود دختران را هزینه و بار اضافی برهزینه خانواده دانسته و با ازدواج او نه تنها هزینه ها را کاهش می دهند بلکه در بسیاری از موارد، با ازدواج دخترشان با مردان مسن تر می توانند به وضعیت اقتصادی خانواده کمک کنند. در سال های اخیر، بررسی ها نشان داده است که بیشتر ازدواج های دختر بچه ها، در خانواده هایی که پدر معتاد، بیسواد یا تک والد و یا والد ناتنی با پایگاه اقتصادی – اجتماعی پایین رخ داده است.

همچنین بسیاری از مطالعات نشان داده است، دخترانی که در سنین زیر ۱۸ سالگی تن به ازدواج داده اند، بیشتر به قبول خشونت خانگی و تنبیه توسط شوهرانشان باور داشته اند. در اغلب موارد آنها پس از ازدواج توسط شوهر و خانواده او مورد استثمار و برده داری خانوادگی قرار گرفته اند.

اما در خصوص پدیده کودک ـ بیوه ؛ بسیاری از این کودکان به دلیل بزرگسالی شوهران  بیشتر در معرض بیوه شدن قرار می گیرند و از نظر اجتماعی، فرهنگی و حقوق مالکیت، در معرض تبعیض و محرومیت مضاعفی قرار می گیرند. با این وجود فاصله سنی زیاد با همسر تنها دلیل بیوه گی این کودکان نمی باشد،  بلکه با شیوع بیکاری در بسیاری از مناطق روستایی کشور بسیاری از کارگران جوان به عنوان کارگر در شهرهای بزرگ تر مشغول به کار می شوند و در برخی از موارد دیده شده است که به علت آسیب های ناشی از کار در محیط های پرمخاطره و بدون ایمنی مناسب به کام مرگ رفته اند. به عنوان مثال بسیاری از این جوانان کارگر از داربست های ناایمن سقوط کرده و یا در سایر کارهای ساختمانی و کارخانه ای نامناسب، بدون داشتن بیمه تامین اجتماعی مشغول به کار شده اند و دچار معلولیت جسمی شده و یا با مرگ آنان پایگاه اقتصادی خانواده متزلزل گشته و همسرشان بدون سرپرست و بیوه شده است.

دختران کوچک و بیوه، از یک سو از فرآیند آموزش و تحصیل دور می مانند و با فقر آموزشی روبرو می شوند، از سوی دیگر به دلیل کم سوادی و دانش اندک توانایی رویارویی با مسائل خانوادگی را نداشته و در نتیجه در تربیت فرزندان سالم و اجتماعی نیز ناتوان و در معرض انزوای اجتماعی و خشونت خانگی قرار می گیرند.

با توجه به سیاست های جدید جمعیتی و نیز شیوع پدیده کودکان بیوه، سوال اساسی که سیاست گذاران بخش اجتماعی کشور می بایست به آن توجه لازم را مبذول دارند، این است که چه  سرنوشتی در انتظار این کودکان بعد از مرگ همسران آنان است. در نتیجه مرگ همسر، عدم برابری حقوق زنان در مسائل حقوقی نظیر ارث و حق مالکیت و حضانت فرزند، چه تاثیری بر روی آینده این بخش از اجتماع که درصد زیادی از آنان را دختران روستایی ویا ساکنین بخش های فقیر نشنین شهرهای بزرگ تشکیل می دهند، می گذارد.

پدیده اجتماعی کودک ـ بیوه ، چرخه ای است از قربانی شدن دوباره قربانیان ازدواج زودهنگام و خشونت برعلیه کودکان که این دسته از زنان کوچک را بار دیگر در معرض بسیاری از بحران های اجتماعی، اقتصادی و روانی قرار می دهد، بدون آنکه صدای آنان حتی شنیده شده و از حمایت های اجتماعی و اقتصادی برخوردار شوند.

منابع :

ایلنا ، سرویس اجتماعی ، ۱۳۹۳



Leave a reply

Your email address will not be published.

مشاوره حقوقی رایگان برای قربانیان خشونت خانگی

روزهای شنبه تا چهارشنبه، از ساعت ۶ عصر تا ۱۰ شب مشاوران خانه امن پاسخگوی شما هستند.

مشاوره حقوقی رایـــگان

شماره تماس: ۸۵۳۱۲۶۰۰-۰۲۱