صفحه اصلی  »  این سو و آن سو خبر  »  محو خشونت علیه زنان:...
مهر
۱۶
محو خشونت علیه زنان: دغدغه‌ای جهانی، برنامه‌هایی ملی و منطقه‌ای
این سو و آن سو خبر
۰
image_pdfimage_print

13647_871

عکس: مهرخانه

اکنون مهم‌ترین عامل ارتکاب خشونت علیه زنان، نابرابری ساختاری میان زنان و مردان، و حمایت و ارتقای حقوق بشر زنان برای مقابله با آن لازم تلقی شده است. جرم‌انگاری خشونت علیه زنان و مقابله با بی‌کیفرماندن مرتکبین نیز عامل بسیار مهمی شمرده شده است که برخی دولت‌ها در قوانین جزایی خود بدان اهتمام دارند و البته عواملی چون سن قربانی یا نوع رابطه میان مرتکب خشونت و قربانی نیز در تشدید مجازات‌های مقرر لحاظ گردیده است.

دبیرکل ملل متحد در خصوص اقدامات دولت‌ها و نهادهای بین‌المللی در راستای محو خشونت علیه زنان گزارشی ارائه کرده است.

به گزارش مهرخانه، مجمع عمومی سازمان ملل متحد در قطعنامه ۱۴۴/۶۷ دولت‌های عضو را ملزم کرد که در زمینه‌های قانون‌گذاری، سیاست‌ها، پیشگیری، اجرای قانون، کمک به قربانیان، خدمات حمایتی و جمع‌آوری اطلاعات رهیافتی جامع و سیستماتیک، مستمر و میان‌بخشی با هدف محو کلیه اشکال خشونت علیه زنان؛ اقداماتی صورت دهند.

بنا بر آمارهای جدید جهانی، ۳۵ درصد زنان در کل جهان خشونت جسمی یا جنسی را در زندگی خود تجربه می‌کنند. (۱) البته این آمار توسط تحقیقات منطقه‌ای جدید نیز تأیید شده است. (۲)تحقیق دیگری نیز در اروپا در مورد رفتار مردان نشان می‌دهد که ارتکاب تجاوز علیه زنان، امری رایج است؛ اگرچه میزان آن در کشورهای مختلف متفاوت است، اما از سنین کودکی چنین اقداماتی مشاهده می‌شود و البته هیچ تبعات حقوقی نیز متوجه اغلب مرتکبین نیست. (۳)

رایج‌ترین شکل خشونت که منتهی به جراحت و حتی مرگ می‌گردد، اغلب توسط شرکای جنسی اعمال می‌شود. مطابق یک تحقیق جهانی در مورد قتل، بیش از نیمی از قربانیان زن توسط اعضای خانواده خود یا شرکای جنسی خود به قتل رسیده‌اند؛ در حالی‌که چنین قتل‌هایی در مورد مردان، از هر ۲۰ مورد قتل یک مورد است. (۴)

همچنین در مورد بحران اقتصادی جهانی اخیر، نیز این‌گونه مطرح شده است که موجب آسیب‌پذیری و ورود ضررهای اقتصادی به زنان شده است؛ چراکه برنامه‌های ریاضتی اقتصادی در بسیاری موارد منتهی به قطع کمک‌هزینه‌های اجتماعی در امور آموزش و سلامت شده است و این امر بر زندگی زنان تأثیر قابل ملاحظه‌ای داشته است. (۵)

توسعه حقوقی و راهبردی جهانی برای محو همه اشکال خشونت علیه زنان

نهادهای بین‌المللی برای مقابله با خشونت علیه زنان اقدامات مهمی انجام داده‌اند. کمیسیون مقام زن در پنجاه و هفتمین اجلاس خود در سال ۲۰۱۳، به تفصیل در سند نهایی خود به این موضوع پرداخت. این سند شامل تبیین جایگاه و نقش اطلاعات، ارتباطات و تکنولوژی و رسانه‌های اجتماعی و گروه‌های خاص زنان و اشکال خشونت از جمله قتل‌های مرتبط با جنسیت است. البته موضوع اخیر (قتل‌های مرتبط با جنسیت)، برای اولین‌بار در قطعنامه ۱۹۱/۶۸ مجمع عمومی سازمان ملل متحد نیز مورد توجه قرار گرفت. همچنین نقش نظام سلامت در مقابله با خشونت علیه زنان و دختران در شصت و هفتمین مجمع جهانی سلامت (۲۰۱۴) مطرح گردید. خشونت علیه زنان در وضعیت‌های خاص مانند مخاصمه و پس از آن نیز اخیراً در توصیه کلی شماره ۳۰ کمیته محو کلیه اشکال تبعیض در سال ۲۰۱۳ تبیین شده است.

شورای حقوق بشر سازمان ملل متحد در قطعنامه‌های ۲۵/۲۳ و ۲۳/۲۴ خود به تبیین اشکال خاصی از خشونت علیه زنان مانند تجاوز و خشونت جنسی، ازدواج کودک و ازدواج زودهنگام و جبران خسارت زنان قربانی خشونت پرداخته است. آئین‌های ویژه شورای حقوق بشر مانند گروه کاری تبعیض علیه زنان در قانون و رویه و گزارشگر ویژه خشونت علیه زنان نیز ضمن بازدیدهای کشوری از مناطق مختلف جهان به این موضوع پرداخته و از آن به عنوان مانع بزرگی برای دسترسی زنان به فرصت‌های برابر و مشارکت اقتصادی، اجتماعی و مشارکت در زندگی عمومی و سیاسی یاد کرده‌اند. همچنین تأثیر خشونت مبتنی بر جنسیت در مدارس بر دسترسی دختران به آموزش، دغدغه دیگری است که مطرح می‌شود. (۶)

اقدامات و برنامه‌های ملی

در نظام بین‌المللی دولت‌ها متعهد شده‌اند که به مقابله با خشونت علیه زنان بپردازند. اکنون مهم‌ترین عامل ارتکاب خشونت علیه زنان، نابرابری ساختاری میان زنان و مردان، و حمایت و ارتقای حقوق بشر زنان برای مقابله با آن لازم تلقی شده است. جرم‌انگاری خشونت علیه زنان و مقابله با بی‌کیفرماندن مرتکبین نیز عامل بسیار مهمی شمرده شده است که برخی دولت‌ها در قوانین جزایی خود بدان اهتمام دارند و البته عواملی چون سن قربانی یا نوع رابطه میان مرتکب خشونت و قربانی نیز در تشدید مجازات‌های مقرر لحاظ گردیده است.

توسیع تعریف و مصادیق خشونت خانگی و تجاوز نیز از جمله اقدامات انجام‌گرفته است؛ به‌نحوی‌که در مورد تجاوز، فقدان رضایت قربانی به جای اعمال زور و فشار فیزیکی و یا قابلیت انتساب آن در روابط زوجین (در کشورهای آلبانی و کامرون) مطرح می‌شود. همچنین شروط معافیت از تعقیت؛ مانند بخشش قربانی در تجاوز ارتکابی توسط شوهر (در فیلیپین) یا ازدواج بعدی مرتکب و قربانی (در کامرون) لغو گردیده‌اند.

قرارهای حمایت مدنی

قرارهای مزبور که ناظر بر تحمیل محدودیت‌هایی بر رفتار مرتکب یا جابه‌جایی افراد از محل مشترک (در مورد خشونت خانگی) است، اقدام مؤثری برای حمایت از قربانیان خشونت به شمار می‌آید. امروزه چنین قرارهایی در قوانین بسیاری از کشورها پیش‌بینی شده است.

اجرا، نظارت و ارزیابی قوانین و مقررات

ارائه آموزش‌های تخصصی به کارکنان مرتبط با اجرای قوانین و دستگاه قضایی و بخش‌هایی چون پلیس و نیروهای امنیتی، دادستان‌ها و قضات در مورد قضایای مرتبط با خشونت علیه زنان در ایجاد فضایی امن برای قربانیان و افزایش تأثیرگذاری رسیدگی‌ها بسیار مؤثر خواهد بود. در همین راستا در برخی کشورها، دوره‌های آموزشی تخصصی در موضوعات حقوق بشر، حقوق زنان، حقوق کودک و خشونت علیه زنان برای شاغلین در بخش‌های مذکور برگزار شده است. (۷)

اقدامات پیشگیرانه: ارتقای آگاهی و ایجاد ظرفیت

پیشگیری به عنوان مهم‌ترین و مؤثرترین اقدام در مقابله با خشونت علیه زنان و دختران مطرح می‌شود؛ چراکه برای مقابله با این پدیده در هر اجتماع، تغییر رویکرد اجتماعی و فرهنگی لازم دانسته شده است تا بتوان با عوامل ریشه‌ای آن مبارزه کرد. برای ارتقای آگاهی در زمینه خشونت علیه زنان و دختران، نقش سازمان‌های جامعه مدنی، رهبران مذهبی و سیاسی، رسانه، بخش خصوصی، جوانان، مردان و پسران بسیار مهم بیان شده است.

نظام آموزشی و رسانه

در رابطه با تغییر رویکرد اجتماعی و فرهنگی و عقاید رایج، نقش نظام آموزشی بسیار تعیین‌کننده اعلام شده است؛ چراکه از سنین پایین برخی مفاهیم را برای کودکان درونی خواهد کرد و پیش‌بینی می‌شود در ایجاد فضایی عاری از خشونت و برابری رفتار با دختران و پسران مؤثر باشد. همچنین تجربه خشونت علیه زنان و دختران در مؤسسات آموزشی نیز واقعیتی است که مورد تصریح نهادهای بین‌المللی قرار دارد و لذا آموزش دانش‌آموزان و دانشجویان، معلمان، اساتید و کادر آموزشی در این زمینه لازم است.

مشارکت مردان و پسران

مردان و پسران در مقابله با کلیشه‌های جنسیتی و ایجاد رویکردها و رفتارهای احترام‌آمیز و مبتنی بر عدالت و برابری می‌توانند نقش مؤثری ایفا کنند، بر همین اساس جلب مشارکت آنها در مقابله با خشونت علیه زنان لازم شمرده شده است؛ زیرا یکی از عوامل ریشه‌ای ارتکاب خشونت، طرز تلقی مردان و پسران از زنان و دختران به عنوان انسان‌هایی تابع و دارای نقش فرعی و نیز احساس مالکیت و تسلط ایشان بر زنان بیان شده که با آموزش، تا حد زیادی قابل اصلاح است.

نهاد زنان ملل متحد و صندوق جمعیت ملل متحد نیز تاکنون برای جلب مشارکت جوانان، پارلمان‌ها و فدراسیون‌های ورزشی تلاش زیادی کرده‌اند تا بتوانند مشارکت مردان و پسران را نیز از طریق ارتقای آگاهی جلب کنند.

حمایت از قربانیان خشونت

پیش‌بینی نظام‌های حمایتی از زنان و دختران قربانی خشونت، اقدام مهمی به شمار می‌آید که دولت‌ها از طرق مختلف درصدد تحقق آن برآمده‌اند و از جمله شامل ارائه خدمات روانشناسی و مشاوره، درمان و سلامت و مساعدت‌های شغلی و مالی می‌شود.

همچنین تأمین محل اسکان ایمن و آرام نیز از دیگر اقدامات لازم به شمار می‌آید. البته ارائه خدمات مزبور نیز منوط به ارتقای آگاهی عمومی و آموزش کارکنان بخش‌های مزبور شده است. (۸)

به گزارش مهرخانه، افزایش آمار ارتکاب خشونت علیه زنان و دختران در محیط خانه و توسط اعضای خانواده (خشونت خانگی) و نیز در سایر فضاهایی چون مدرسه و دانشگاه که با هدف تعلیم و تربیت افراد در سنین مختلف ترتیب داده شده‌اند، موجب بروز نگرانی‌هایی در بسیاری از جوامع از جمله کشورهای اروپایی گردیده است و البته طی سال‌های اخیر تلاش می‌شود تا با رویکرد پیشگیرانه در مقابله با خشونت علیه زنان و دختران، از ظرفیت‌های موجود در عرصه بین‌المللی، منطقه‌ای و ملی نهایت بهره‌برداری صورت گیرد که در این زمینه از جمله به کاربرد رسانه و یا اصلاح نظام آموزشی می‌توان اشاره کرد. به این ترتیب عمده تلاش آن است تا با ارتقای آگاهی، در افکار عمومی نسبت به این معضل حساسیت ایجاد شود؛ به‌نحوی‌که به عنوان عاملی بازدارنده کارآیی داشته باشد و البته خلأی که به شدت قابل دریافت است، بی‌تفاوتی به عدم التزام به ارزش‌های اخلاقی به معنای اعم و آموزه‌های مذهبی در جوامع مختلف به‌ویژه جوامع غربی است که خود در افزایش آمار خشونت علیه زنان در فضاهایی همچون خانه که دور از نظارت عمومی قرار دارد، تأثیر به‌سزایی دارد.

پی‌نوشت

۱٫    World Health Organization, “Global and regional estimates of violence against women: prevalence and health effects of intimate partner violence and non-partner sexual violence” (Geneva, 2013).

۲٫    European Union Agency for Fundamental Rights, Violence against Women: An EU-Wide Survey(Luxembourg: Publications Office of the European Union, 2014).

۳٫    Partners for Prevention, Why Do Some Men Use Violence Against Women and How Can We Prevent It? Summary Report of Quantitative Findings from the United Nations Multi-country Study on Men and Violence in Asia and the Pacific(Bangkok, 2013).

۴٫    United Nations Office on Drugs and Crime, “Global study on homicide” (Vienna, 2013).

۵٫    Joint United Nations Programme on HIV/AIDS (UNAIDS), “Impact of the global economic crisis on women, rights and gender equality”, discussion paper (Geneva, 2012).

۶٫    Report of the Secretary-General: Intensification of efforts to eliminate all forms of violence against women, 1 August 2014, A/69/222, pp. 2-3.

۷٫    Ibid., pp. 6-7.

۸٫    Ibid., pp. 6-12.



Leave a reply

Your email address will not be published.

مشاوره حقوقی رایگان برای قربانیان خشونت خانگی

روزهای شنبه تا چهارشنبه، از ساعت ۶ عصر تا ۱۰ شب مشاوران خانه امن پاسخگوی شما هستند.

مشاوره حقوقی رایـــگان

شماره تماس: ۸۵۳۱۲۶۰۰-۰۲۱