صفحه اصلی  »  این سو و آن سو خبر  »  کودکان کار، بازمانده...
مهر
۱۱
کودکان کار، بازمانده از «مهر»
این سو و آن سو خبر
۰
image_pdfimage_print

شششششش

عکس: شرق

«گل پسر یاتاقان ۲۰۹ داری؟»، «نه دایی؛ برو چارراه سوسکی از بنگاه عمو پروین بگیر!» از سروزبان چیزی کم ندارد. صاحبکارش اصرار دارد، بگوید «زبونش پرز» دارد.

به گزارش شرق، یک روز در باغ آذری (محله ای مابین میدان شوش و ترمینال جنوب) یاتاقانی پیدا کرده و با پیچ گوشتی و پاره آجر آنقدر به جان یاتاقان افتاده تا تیله های آهنی اش را به چنگ آورده. تیله های آهنی را برداشته به کوچه پس کوچه های جنوبی میدان شوش آورده و موی دماغ اسقاطی فروش ها و یدکی فروش های شوش شده. تیله آهنی ها را دانه ای ۱۰۰تومان آب کرده و همین رفت و آمد ها و موی دماغ شدن هایش، کاری کرده که امروز (سه شنبه اول مهرماه ۱۳۹۳) در اواسط هشت سالگی به عنوان پادو، کرکره یدکی فروش خیابان احمد جهانیان در میدان شوش را بالا بزند. «مادرم پول نداره من رو بذاره مدرسه، پدرم مرده و عموم فقط برامون روغن و برنج میاره و دوباره برمیگرده سمنان، به عموم گفتم اومدی دوباره تهران منو بذار مدرسه، هنوز رفته که مارو بذاره مدرسه.» فرهاد یک سال از تحصیل بازمانده و اگر بازنمانده بود باید با هم سالانش حالا سر کلاس دوم دبستان می نشست. «آره خب، خیلی دلم میخواد برم مدرسه اما مامانم میگه ما فرق داریم، ما پول نداریم، میگه رو ۲۰۰هزار تومن تو حساب کردم، خب منم هیچی نمی گم.» اینجا یدکی فروشی ها و اسقاطی فروشی های شوش است، او به راحتی در میان فروشنده ها و مغازه دار های این راسته قابل تشخیص است. «نمی دونم اینجا برام خوبه یا نه، تو این دو سال فقط یه بار خیلی ترسیدم؛ روزی که پلیسا اومدن و معتادای دزدی فروش شوش رو جمع کردن، لباس کار من سیاه و روغنیه، ترسیدم بگن منم معتادم.»

فرهاد یک بازمانده از تحصیل است، او امسال باید به کلاس دوم دبستان می رفت و در حالی برای دومین سال از تحصیل بازمانده که وزیر آموزش وپرورش می گوید: «امسال سال تحصیلی را با قوت زیاد آغاز می کنیم و سعی داریم نرخ پوشش تحصیلی را به صددرصد برسانیم.» اما پیدا کردن کودکان بازمانده از تحصیل در این شهر نه کار سختی است و نه مانند پیدا کردن سوزن در انبار کاه. در اسقاطی ها و بلورفروش های شوش، بازار مواد غذایی مولوی و پارچه فروشی های این منطقه، بازار تهران در مناطق خیام، چهارراه گلوبندک و سیروس، چهارراه استانبول و… یعنی درست در مناطقی که بخش زیادی از مردم روزانه برای خرید اقلام مصرفی به آنجا مراجعه می کنند می توان رد این کودکان را زد؛ رد یکی مانند ابراهیم. ابراهیم سه ماه است از خلج، یکی از روستاهای اراک با دامادشان به تهران آمده. او امسال باید کلاس ششم ابتدایی باشد و حالا شاگرد کمک فنرفروش میدان شوش است. ابراهیم به خواست خود از خلج به تهران نیامده. آرام صحبت می کند:

«دلم در خلج است، بابام گفت میری تهران مرد برمیگردی خلج، پولی نداشت و دامادمون من رو تا تهران آورد، شبا پیش اون می خوابم و منو آورد گذاشت اینجا که کار کنم.» ابراهیم اصرار زیادی بر مرد شدن دارد اما تا حرف درس به میان می آید سرش را پایین می گیرد:

«خودم دلم به درس خوندنه، اما پرید، نمی دونستم امروز اول مهره و نمی رسم اینجا برم مدرسه، شب را در پاساژی در بلورفروش ها می خوابیم و اونجا کار برای انجام دادن زیاد هست.»

از یک مادر ایرانی به دنیا آمدم

تشر های محمدحسن، روی دوستش که او هم شاگرد اسقاطی فروش هاست، اثر دارد. دوستش اصرار دارد که بگوید مدرسه نرفتن محمدحسن به خاطر بی پولی است، اما محمدحسن او را پس می زند. او منطق عجیبی برای مدرسه نرفتن دارد: «به من می گن باید بری مدرسه افغان ها، من بابام کابلی است، اما مامانم واسه مشهده. من از شکم یه ایرانی به دنیا اومدم اما الان دارن به من زور می گن، منم خوشم نمیاد، نمی خوام برم.» در این راسته همه جور کودک کاری دیده می شود. برخی که روز اول مهر مدرسه را پیچانده اند و اول مهرشان از شنبه آغاز می شود، برخی که شیفت بعدازظهر یا شبانه به مدرسه می روند و برخی دیگر مانند محمدحسن به کلی امسال رنگ کلاس درس و مدرسه را نخواهند دید. محمدحسن چشمان سبزی دارد و خال های صورتش، ترکیب چهره اش را متفاوت کرده، او امسال اگر به مدرسه می رفت باید در نیمکت های پایه هفتم می نشست. «من فقط دلم می خواد مدرسه عادی برم.» به دوستش اشاره می کند «مثل این به دردنخور.»

منطقه بلورفروش های شوش حالا یک سالی است که سنگفرش شده و نمایی به خود گرفته است. خیابان باریک و بلندی که هر روز یک ساختمان و پاساژ بزرگ و بلند در آنجا متولد می شود و صندلی های میان راه جای مناسبی برای بساط کردن است. علی اهل مرودشت شیراز است. قرار بود سه ماه تابستان اینجا پیش عموی مادرش بماند و کار کند و به مرودشت برود، اما انگار در تهران ماندگار شده. «مامانم من رو به مدرسه برد، گفتن پر شده، جا نداریم، همین مدرسه امیرکبیر تو مولوی؛ پارسال همونجا درس خوندم، کلاس اول بودم اما امسال دیر رفتیم و گفتن نمیشه، نمی ذاریم.» علی به همراه مادرش سراغ چند مدرسه دیگر هم رفته اما نتیجه نداشته و حالا گردوفروشی می کند. کنار دست او مجید نشسته. با ۱۰ یا ۱۵بسته دستمال کاغذی لوله ای که سه هزار و۵۰۰ تومان می خرد و پنج هزار تومان می فروشد. پدر مجید در بلورفروش ها چرخ کش است و کمردرد دارد و حالا خانه نشین شده. مجید از ته یک پلاستیک سیاه شیشه آمپولی درمی آورد که برای پدرش است. «ما پول نداریم بریم مدرسه، باید دوا بخرم، داداشمم میخره منم میخرم. داداشم نذاشت برم مدرسه به بابام داد زد که نباید بره، مامانم داره برامون بچه میاره دوباره و همه اش من و داداشم کار می کنیم.» مجید همسن دانش آموزان چهارم ابتدایی است. او سال اول ابتدایی سر کلاس درس رفته و امسال سومین سال بازماندگی او از تحصیل است.

مدرسه درختی یه عالمه درخت داشت

فاطمه ابتدایی ترین نوع دستفروشی را انتخاب کرده. او هر روز از عمده فروش های میدان اعدام، دستمال کاغذی جیبی را بسته ای ۲۵۰تومان می خرد و آنها را در لابه لای مشتریان پارچه فروشی های مولوی آب می کند. پاتوق او در منطقه پارچه فروش های مولوی جایی است روبه روی مدرسه «شهید ابوذر غفاری». مادر فاطمه در چهارراه تهرانپارس گلفروشی می کند و او ظهرها بعد از آنکه سری اول دستمال کاغذی ها را آب کرد، کورس کورس به سمت سه راه تهرانپارس می رود تا به مادرش برسد. مادرش، خواهر سه ساله او را از قنداق باز می کند و فاطمه او را در پارک می خواباند. «مامانم، بابامو ول کرد، منم ولش کردم نمی دونم الان کجاست.» فاطمه و مادرش یک سالی هست که از آمل به تهران آمده اند. فاطمه امسال اگر به مدرسه می رفت نوآموز اول ابتدایی بود. «مامانم می خواست منو بذاره مدرسه درختی، اما اومدیم تهران.» «مدرسه درختی یه عالمه درخت داشت، بعدازظهر ها اونجا تو زمین خاکی اش می رفتیم اما اومدیم تهران.» فاطمه به خاطر شهریه ۲۵۰هزارتومانی مدرسه از تحصیل جا مانده.

امسال کار می کنم سال بعد مدرسه میرم

شهر از کودکان خالی است. غیر از کودکانی که در کالسکه جا خوش کرده اند یا در آغوش مادرانشان. بازارها اما خلوت شدنی نیست. چهارراه گلوبندک جای سوزن انداختن نیست. درگاه های مترو فوج فوج مردم را به شلوغی بازار اضافه می کند. دستفروش ها قابل شمارش نیستند. کالسکه ها و لکوموتیوها در سبزه میدان حسابی توی ذوق می زنند و کودکانی که متوسط سنی دستفروش ها را کم می کنند. حسابی توذوق می زنند؛ بهزاد هفت، هشت کیف سنتی زنانه را به خود آویزان کرده و امسال باید به کلاس هفتم می رفت. «خب زندگی خرج داره. خواهرم سری کاری می کنه تو خیاطی، مامانم چایی بسته بندی می کنه و بابام حماله تو بازار، سر مسجدشاه وایمیسه. من دلم تو مدرسه س اما پول ندارم.» بهزاد و خانواده اش از خرم آباد به تهران آمده اند. اول به خاطر بیماری خواهرش و بعد به خاطر کار پدرش در تهران ماندگار شده اند. بهزاد با احتساب امسال که به مدرسه نمی رود، پنج سال از تحصیل جامانده «دیگه امسال آخرین سالیه که درس می خونم، تو خرم آباد همه معلما منو دوست داشتن، اینجا رنگ معلم هم ندیدم، امسال کار می کنم سال بعد حتما می رم مدرسه.»

دیگه درس خوندن کافیه

مسعود سخت ترین گزینه کار در بازار را انتخاب کرده؛ باربری. قد میله های چرخ ایستاده با قد او برابری می کند و فرزند قندهار است. مسعود در زندگی فقط یک هفته رنگ مدرسه را دیده؛ یک هفته ای در قندهار که با فرار شبانه به سمت ایران تمام شد و حالا باربر چهارراه سیروس است. به سرعت برق جعبه های کفش را بالا می برد. «تو بازار من از همه سریع تر میرم. از لابه لای مردم و به پای هیچ کس نمی زنم.» مسعود خواندن و نوشتن بلد نیست و امسال ۱۳ساله می شود. «در ایران اصلا وقت درس خواندن ندارم. شش صبح از کهریزک اینجا میام، بعدازظهر یه پاساژ تو خیابون مروی رو تی می کشم و تا به آخرین مترو می رسم دیگه ساعت ۱۱ شده.» کنار دست مسعود، صالح نشسته با بساطی از ظرف های پلاستیکی. صالح مردانه رفتار می کند. کودک کوچک تر از خود را امرونهی می کند و پول ها را دوتا کرده و مرتب و سفت در دست گرفته. «دیگه از ما گذشته. من شش کلاس خوندم و همین که بتونم گلیممو از آب بکشم بیرون کافیه.» صالح بچه باغ آذری است و جنس آب کن یکی از اقوام خود. «ما پول نداریم، پول روز رو می ریزیم تو شکم یکی از فامیلامون. می خواستم ادامه بدم اما فرصت ندارم، تا شب باید این جنس هارو آب کنم و ۶۰درصد این فامیلمون رو بدم که تو خونش نشستیم. بابام هم خیلی هنر داشته باشه، شیکم خواهر کوچیکمو سیر کنه.»

فاطمه خواب مدرسه درختی را می بیند

اول مهر در تهران باد خوبی می آمد. درخت ها تکانی به خود دادند. تاکسی ها راس ساعت ۱۲:۳۰ دم در مدارس صف کشیده اند. مادران و پدرانی هم کودکان خود را صبح اول وقت به مدرسه بردند و شب که برسد، کودکان حرف های زیادی برای گفتن دارند. شب که تمام شود هم خواب های زیادی برای دیدن دارند. این وسط اما سه میلیون دانش آموز بازمانده از تحصیل در سرتاسر این کشور، شاید خواب های متفاوتی برای دیدن دارند. مثل فاطمه که شاید خواب مدرسه درختی را می بیند.



Leave a reply

Your email address will not be published.

مشاوره حقوقی رایگان برای قربانیان خشونت خانگی

روزهای شنبه تا چهارشنبه، از ساعت ۶ عصر تا ۱۰ شب مشاوران خانه امن پاسخگوی شما هستند.

مشاوره حقوقی رایـــگان

شماره تماس: ۸۵۳۱۲۶۰۰-۰۲۱