دو ميليون كودك جايي به غير از مدرسه


564334عکس: sedayesanaat

به گزارش اعتماد بررسي و مقايسه آمار دانش‌آموزان ثبت‌نامي سال 94-93 آموزش و پرورش با نتايج سرشماري سال 90 نشان مي‌دهد چيزي حدود يك ميليون و 922 هزار نفر از جمعيت 17-6 سال كشور در آمار دانش‌آموزان ثبت‌نامي آموزش و پرورش نيستند. از اين تعداد بيش از يك ميليون و 350 هزار نفر در فاصله سني 14-6 سال قرار دارند كه براساس قانون برنامه چهارم توسعه، تحصيل آنها اجباري است و بايد در اين سن در مدرسه حضور داشته باشند. با اين وجود اين آمار نسبت به سر‌شماري سال 85 بيش از يك ميليون نفر كاهش يافته است قانون برنامه چهارم توسعه تحصيل تا پايان دوره راهنمايي يا همان متوسطه اول را براي همه كودكان لازم التعليم اجباري مي‌داند. با اين وجود با گذشت بيش از 10 سال از لازم‌الاجرا بودن اين قانون، همچنان نزديك به دو ميليون نفر از اين جمعيت لازم التعليم در شروع سال تحصيلي در جايي به غير از مدرسه به سر مي‌برند. تعداد حدود دو ميليون‌نفري از كودكان 17-6 ساله‌يي كه در آمارهاي رسمي آموزش و پرورش حضور ندارند، همان جمعيتي هستند كه مسوولان هميشه از ارايه آمار مربوط به آن تحت عنوان «كودكان بازمانده از تحصيل» ابا دارند. در نبود آمار دقيق كودكان بازمانده از تحصيل، مقايسه آمار ثبت‌نام آموزش و پرورش با نتايج تفصيلي داده‌هاي رسمي سرشماري‌هاي مركز آمار يكي از راه‌هايي است كه از سوي كارشناسان براي احتساب حدودي كودكان بازمانده از تحصيل به كار گرفته مي‌شود.

آخرين سرشماري رسمي مركز آمار در كشور مربوط به سال 90 است. 11-3 ساله‌هاي سرشماري سال 90 با احتساب گذشت سه سال از آمارگيري، در حال حاضر جمعيت 6 تا 14 ساله‌يي هستند كه بايد با توجه به سن، براي سال تحصيلي 93-94 در مدارس در دو مقطع ابتدايي و متوسطه اول ثبت نام كرده باشند. بررسي‌هاي «اعتماد» نشان مي‌دهد اين تعداد در سال 90 برابر با 10 ميليون و 350 هزار و 517 هزار نفر بوده است كه بايد امسال در دو مقطع ابتدايي و متوسطه اول يعني پايان كلاس نهم ثبت‌نام كرده باشند. اين در حالي است كه براساس آمار آموزش و پرورش امسال در اين دو مقطع هشت ميليون و 998 هزار و 9 نفر ثبت نام كرده‌اند كه تفاوت آن با جمعيت در سن مدرسه 11-3 سال سرشماري سال 90 كه در حال حاضر 14-6 ساله‌ هستند، بيانگر اختلاف يك ميليون و 352 هزار و 508 نفري است.

براساس اعلام آموزش و پرورش تعداد كل دانش‌آموزان امسال 12 ميليون و 94 هزار نفر است كه از اين تعداد هفت ميليون و 8193 نفر در مقطع ابتدايي، يك ميليون و 989 هزار نفر در مقطع متوسطه اول و دو ميليون و 795 هزار و 625 نفر در مقطع متوسطه دوم و مابقي در مدارس استثنايي و پيش دبستاني ثبت‌نام كرده‌اند. البته بايد تعداد دانش‌آموزاني كه در آخرين روزهاي شروع سال تحصيلي يا بعد از شروع سال تحصيلي ثبت‌نام مي‌كنند را هم به اين آمار اضافه كرد. علاوه بر اختلاف آماري كه در مورد ثبت‌نام دانش‌آموزان دو مقطع ابتدايي و متوسطه اول با نتايج سرشماري سال 90 وجود دارد، اين اختلاف آمار در مورد 14-12ساله‌هاي سال 90 كه در حال حاضر 17-15 ساله‌ هستند و بايد در مقطع متوسطه دوم مشغول به تحصيل باشند هم وجود دارد. براساس آمار آموزش و پرورش امسال دو ميليون و 795 هزار و 625 نفر در مقطع متوسطه دوم ثبت نام كرده‌اند.

اگر تفاوت اين آمار را با جمعيت سه ميليون و 427 هزار و 439‌نفري 14-12 سال 90، در نظر بگيريم، چيزي حدود 631 هزار و 814 نفر از اين جمعيت در بين آمار ثبت‌نامي‌ آموزش و پرورش نيستند كه اين تعداد نيز تحت عنوان جمعيت بازمانده از تحصيل دوره متوسطه دوم مي‌تواند تعريف شود. بدين‌ترتيب جمع اين تعداد با جمعيت بازمانده از تحصيل دوره ابتدايي و متوسطه اول با احتساب 61 هزار و 794 دانش‌آموز مدارس استثنايي آمار يك ميليون و 922 هزار و 528 نفري جمعيت 17-6 ساله‌هايي را نشان مي‌دهد كه در سال تحصيلي 94-93 ثبت نام نكرده‌اند و در آمار آموزش و پرورش حضور ندارند. هر چند در احتساب آمار و تعداد كودكان بازمانده از تحصيل با اين روش، تغيير و تحولاتي همچون مهاجرت از كشور طي سال‌هاي بعد از سرشماري سال 90، مرگ و مير كودكان جمعيت 14-3 ساله سال 90 تاكنون، معلولان ذهني تربيت‌ناپذير، كودكان بدون شناسنامه و… در نظر گرفته نشده است. اين آمار همچنين بدون در نظر گرفتن آمار افرادي است كه در سرشماري سال 90 ثبت نشده‌اند.

 سه ميليون، آمار مركز پژوهش‌ها در سال90

 مركز پژوهش‌هاي مجلس در آذرماه سال 1390 با همين شيوه مورد استناد قرار دادن سرشماري مركز آمار گزارشي از «بررسي وضعيت پوشش تحصيلي و ريشه كن كردن بيسوادي در كشور» منتشر كرد. براساس گزارش مركز پژوهش‌ها كه سرشماري سال 85 را مورد استناد قرار داده بود در سال 1385 جمعيت وي‍ژه سني 17-6 ساله (تمامي سطوح آموزشي) حدودا 3/16ميليون نفر بوده است كه در مجموع حدود 1/13ميليون نفر از اين جمعيت مشغول به تحصيل بوده‌اند. به عبارت ديگر حدود 3/20 درصد از اين جمعيت كه بالغ بر 2/3 ميليون نفر مي‌شود، خارج از مدرسه بوده‌اند. اين امر به عللي از جمله عدم دسترسي كامل يا عدم تكميل سطوح آموزشي (كه منجر به ترك تحصيل شده است) رخ داده است. از اين تعداد حدود يك ميليون نفر را جمعيت زير 13 سال و حدود 2/2 ميليون نفر ديگر را جمعيت 17-13 ساله تشكيل مي‌دادند.

اين آمار در مقايسه با آماري كه امسال به دست آمده است كاهش بيش از يك ميليون نفري كودكان بازمانده از تحصيل را نسبت به سال 90 نشان مي‌دهد. تعداد كودكان بازمانده از تحصيل و به عبارتي كودكاني 14-6 سال كه بايد در دو مقطع ابتدايي و متوسطه اول در مدرسه مشغول به تحصيل باشند اما در حال تحصيل و آموزش نيستند، يكي از خط‌قرمزهاي مسوولان درگير اين موضوع است. مسوولان آموزش و پرورش رقم بازماندگان از تحصيل مقطع ابتدايي را حدود ??? هزار نفر مي‌دانند. در اين بين يكسري آمارهاي غيرواقعي نيز از تعداد كودكان بازمانده از تحصيل از سوي برخي رسانه‌ها عنوان مي‌شود كه با واقعيت وجودي اين كودكان همخواني ندارد و بزرگنمايي است.

علي اصغر فاني به تازگي از اجباري كردن پوشش تحصيلي تا پايان دوره متوسطه اول يعني تا كلاس نهم خبر داده است. به گفته او قرار است در برنامه ششم توسعه اين مورد گنجانده شود اين در حالي است كه پيش از اين نيز در قانون برنامه چهارم توسعه آموزش و پرورش تا پايان دوره راهنمايي اجباري ديده شده بود اما طي سال‌هاي گذشته اين بند قانوني به درستي اجرا نشد. فاني همچنين در مورد بازماندگان از تحصيل امسال هم مي‌گويد: هنوز برخي اوليا براي ثبت نام فرزندان‌شان اقدام نكرده‌اند. برخي روز اول مهر و برخي ديرتر براي ثبت نام مي‌آيند، به عنوان مثال ممكن است برخي مناطق چون اروميه كه برداشت محصول سيب دارند، ديرتر در مدارس ثبت‌نام كنند. وزير آموزش و پرورش انسداد مبادي بي‌سوادي را نيز يكي از برنامه‌هاي آموزش و پرورش در راستاي اجراي سند تحول بنيادين دانسته و مي‌گويد: تعدادي از دانش‌آموزان شش تا 11 ساله را داريم كه با وجود مدارس در مناطق مختلف كشور، درس نخوانده‌اند. تلاش مي‌كنيم با جست‌وجوي خانه به خانه، همه اين دانش‌آموزان وارد مدارس شوند تا مبادي بيسوادي را مسدود كنيم. اين نكته را بايد در نظر داشت كه تنها آموزش و پرورش مسوول كودكان بازمانده از تحصيل نيست. دستگاه‌ها و وزارتخانه‌هاي ديگري همچون وزارت تعاون، كار و رفاه اجتماعي، سازمان بهزيستي و راسا دولت نيز در شناسايي و رفع محدوديت‌هاي تحصيلي نقش دارند.