صفحه اصلی  »  خشونت خانگی و اجتماع  »  خشونت علیه جنینی که ...
تیر
۳۰
۱۳۹۳
خشونت علیه جنینی که متولد نشده است
تیر ۳۰ ۱۳۹۳
خشونت خانگی و اجتماع
۰
, , , , , , ,
image_pdfimage_print

2302578247_de432e3fb8_b

عکس: Tacoma Cartoonist

آزاده کریمی – روزنامه نگار

افسردگی کمترین و سرطان بیشترین تاوان خشونت علیه زنان باردار است.

خشونت علیه زنان، بار سنگینی بردوش سیستم بهداشت جهانی گذاشته است که در ظرفیت کاری زنان، کیفیت زندگی و امید آنها به زندگی اخلال ایجاد می کند. در این بین باردار بودن زنان به معنای پایان خشونت نیست و چه بسا مردان بسیاری هستند، که از وضعیت حساس زنان باردار سوء استفاده کرده و بیش از پیش شریک زندگی خود را مورد آزار قرار می دهند.

مطالعات انجام شده در ۴۸ کشور جهان؛ نشان می دهد که ۱۰/۶۹ درصد زنان در زندگی خود خشونت فیزیکی توسط همسرشان را تجربه کرده اند. همچنین مطالعاتی که برای اولین بار در ایالات متحده آمریکا، کانادا و استرالیا انجام شده، نشان داده است که بین ۰٫۹٪ و ۲۰٫۱٪ زنان در دوران بارداری خود خشونت را تجربه کرده اند. (۱)

در ایالات متحده آمریکا تخمین زده می شود که از هر شش زن، یک زن و از هر پنج زن باردار، یک زن خشونت را تجربه کرده اند. (۱) همچنین از هرچهار زن آلمانی، یک زن مورد خشونت قرار گرفته، اما هنوز خشونت علیه زنان باردار در آلمان مورد بررسی آماری دقیق قرار نگرفته است.(۴)

این آمار در ایران، بیش از ۶۰ درصد گزارش شده است. حدود ۲۰ درصد از مراجعات زنان به اورژانس مربوط به تاثیرات ناشی از خشونت خانگی بوده و بیش از یک سوم قتل زنان توسط شریک جنسی آنها صورت می گیرد. (۲) از سوی دیگر؛ بیش از ۸۰ % زنان در طول دوران بارداری دچار درجاتی از استرس های روانی- اجتماعی می شوند و در ۲۰ % زنان، این استرس ها شدید بوده است.(۵)

از آن جایی که زنان باردار، آسیب پذیری بیشتری نسبت به زنان دیگر دارند؛ هراس و تردیدشان از صحبت درباره خشونت اعمال شده علیه آنان؛ موجب افزایش میزان صدمات به مادر و جنین می شود. از این رو در برخی از کشورهای جهان با توجه به تعهدات اخلاقی برای کمک به قربانیان خشونت، به پزشکان و پرستاران نشانه شناسی و اثرات زنان باردار تحت خشونت آموزش داده می شود، که برای اقوام، دوستان و آشنایان نزدیک یا دور یک زن باردار نیز قابل استفاده است.

دکتر مینو عزیزی متخصص زنان و زایمان که در موسسه مشاور زنان باردار برلین فعالیت می کند، ابتدایی ترین اثرات خشونت خانگی (فیزیکی) بر زنان باردار را اینگونه بیان می کند: نشانه های واضح و تردید ناپذیر خشونت در زنان باردار؛ اغلب زخم، کبودی، سوختگی، و یا شکستگی استخوان و دندان است همچنین نشانه های خشونت فیزیکی که به طور معمول با لباس قابل مشاهده است بیشتر در قسمت بالای بدن، بازوها، سر (معمولا پوست سر) و پاها وجود دارد.

او کوچک ترین نشانه های خشونت دیدگی در زنان باردار را مراجعه بیش از حد معمول به پزشک و یا فراموش کردن مکرر قرار ملاقات با پزشک می داند و می گوید: درجه تحریک پذیری زیاد، بی حوصلگی، خستگی مفرط و شکایت زیاد از جنین؛ دیگر نشانه های مورد خشونت واقع شدن است که هنگام مراجعه به پزشک قابل شناسایی و دریافت است.

دکتر عزیزی استعمال بیش از همیشه سیگار؛ مصرف نوشیدنی های الکی، استفاده از مواد مخدر، آرام بخش ها و داروهای ضد افسردگی و خواب آور را از دیگر تاثیرات خشونت خانگی علیه زنان باردار می داند.

با توجه به درجه اعمال خشونت وآسیب دیدگی زن باردار ممکن است در ناحیه اعضای تناسلی و ادراری دچار سوزش و عفونت های مکرر می شود. درد شکم یا لگن، خارش در ناحیه تناسلی یا مقعدی، خونریزی واژن، ادرار دردناک، سختی غیرمعمول در راه رفتن و نشستن و اسپاسم عضلات اطراف مهبل، فقط بخشی از اثرات و مشکلاتی هستند که برای زنان باردار خشونت دیده بوجود می آیند.(۱)

علائم فیزیکی اعمال خشونت علیه زنان باردار شامل: فشار خون بالا، درد معده، زخم معده، درجه تحریک روده بزرگ، درد قفسه سینه و قلب، مشکلات درجه تنفس و علائم آسم هستند که اختلالات غذا خوردن مثل کاهش یا افزایش اشتها را هم در بر می گیرد.

مطالعات ارتباط خشونت خانگی و پیامدهای بد دوران حاملگی را؛ افزایش سقط، زایمان زودرس، کم وزنی زمان تولّد، کاهش ارتباط عاطفی مادر و نوزاد، خونریزی قبل از زایمان، محدودیت رشد داخل رحمی جنین، دکولمان جفت و مرگ و میر پریناتال را  نشان داده اند.(۲)

دکتر عزیزی همچنین به تاثیر خشونت در هنگام زایمان تاکید می کند و می گوید: تحقیقات نشان داده اند زنانی که دوران حاملگی بدون تنش داشته اند و مورد حمایت شوهر و خانواده شان بوده اند، اولا زایمان آسانی داشته و ثانیا فرزندشان در آینده، روحیه سالم و خوبی دارد. در حالی که زنان باردار پر استرس که مورد بدرفتاری قرار می گیرند؛ زایمانی سخت و کودکانی عصبی و ناسالم دارند. این اصل غیرقابل انکار است و متاسفانه در حادترین شکل خود؛ به سقط جنین و نارس بودن طفل منجر می شود.

دکتر کیوان حساس، متخصص داخلی با توجه به چرخه رشد جنین در رحم مادر به تاثیر خشونت بر زنان باردار اشاره می کند و می گوید: از نظر پزشکی ثابت شده است که جریان خون رحم ارتباط نزدیکی با میزان استرس و تپش قلب دارد. یعنی اگر استرس مادر زیاد باشد؛ خون کمتری به جنین می رسد و مسلما تاثیرات فیزیکی منفی خواهد داشت.

او می افزاید: جریان خون نامتعادل مانع رسیدن املاح غذایی و تغییرات هورمونی سوء می شود و برای رشد کودک مضر است و در رشد مغز نیز تاثیر غیرقابل انکاری دارد.

همچنین دکتر عزیزی بر تاثیرغیرقابل انکار نوع برخورد مادر با جنین، پدر با جنین و حتی اطرافیان با جنین در روند رشدش تاکید می کند.

او معتقد است که، مشکلات روحی و روانی و فشار روحی سنگین در زنان باردار باعث فشار خون بالا و جدا شدن جفت می شود. به همین دلیل متاسفانه در شرایط نامناسب روحی زنان باردار، اغلب جنین را از دست می دهند.

دکتر عزیزی حتی استرس بالای زندگی خشونت آمیز را باعث ابتلا به سرطان قلمداد می کند و می گوید: یکی از اصلی ترین دلایل مبتلا به سرطان؛ استرس است. در نتیجه زنانی که به عموما” مورد خشونت واقع می شوند؛ بستر مناسبی برای ابتلا به سرطان ایجاد می کنند.

دکترعزیزی تاثیرات خشونت خانگی علیه زنان باردار را در ارتباط مستقیم با میزان خشونت و قوای روحی و جسمی آنان می داند و اظهار می کند: به طور مثال زنان الجزایر اگر چه قربانی خشونت های فیزیکی و روانی بی شماری هستند و حتی از ابتدایی ترین امکانات بهداشتی بی بهره اند، اما به دلیل قدرت بدنی و روحی بدون حمایت پزشک کودک خود را به دنیا می آورند.

اما آسیب های وارده به زنان باردار فقط به جسم و بدن آنها تاثیر نمی گذارد. بلکه روح و روان مادر و جنین را هم درگیر خود می کند. از آن جایی که زنان باردار تمایل زیادی برای صحبت درباره خشونت نشان نمی دهند و اغلب خود را باعث اصلی خشونت رخ داده می دانند؛ از نظر روحی – فکری در شرایط حادی قرارمی گیرند.

دکتر عزیزی با اشاره به تاثیرات روانی خشونت در زنان باردار می گوید: ضربه روانی یکی از عواقب مهم خشونت علیه زنان است. خشونت تجربه ای غیر قابل کنترل و ناخواسته است که برخی زنان باردار از آن رنج می برند. این تجربه منجر به ناتوانی احساسات، آسیب پذیری و از دست دادن کنترل آنان بر زندگی می شود.

اضطراب، بی قراری، ناتوانی، گریه، نگرش خصمانه به زندگی، بی تفاوتی، بی حالی، بی حسی،خنده های بی دلیل، سردرگمی و وحشت، عوارض روانی قابل مشاهده در زنان باردار تحت خشونت اند.

از سوی دیگر؛ ضعیف شدن حافظه، از دست دادن زمان، افسردگی، احساس بی ارزشی، احساس گناه و شرم، مسخ شخصیت، احساس تنهایی، تغییر سریع خلق و خو، عدم تعلق، توهم فراموشی علائم طولانی مدت خشونت بر زنان باردار است.(۱)

همچنین تاثیرات اجتماعی خشونت علیه زنان؛ علائمی چون از دست دادن دوستان، قطع ارتباط با بستگان، شرکت نکردن در زندگی اجتماعی، چند یا بدون سرگرمی بودن، مطیع و خشک بودن در رفتار، عقب نشینی از مواضع و انزوا را به همراه دارد.(۱)

خانم دکتر عزیزی با بیان اینکه زنان باردار تحت خشونت، اغلب فشار حاصل از خشونت را درک نمی کنند، می افزاید: این زنان با توجه به فشار روحی شدید؛ میلی به خوردن غذا و ادامه حیات ندارند. به همین دلیل به تغذیه توجه نمی کنند و درجه آسیب رسانی را بالاتر می برند. مثلا این زنان وقتی برای معاینه مراجعه می کنند، حتی از زردی پوست و فشار پائین یا بالای خونشان بی اطلاع بوده و حتی به تپش بالای قلب خود بی توجه هستند.

دکتر عزیزی معتقد است، مشکلات فیزیکی زنان خشونت دیده تا زمانی ادامه خواهد داشت که زنان به فکر نجات خود باشند. اما متاسفانه اکثر این زنان به تسکین دهنده های موقتی چون سیگار، الکل و مواد مخدر روی می آورند که خود تاثیرات مخرب دیگری بر جای می گذارد. در این شرایط کودکانی به دنیا می آیند که در خارج رحم مادر، با شوک کمبود سیگار، الکل و مواد مخدر روبرو هستند.

همچنین دکتر حساس میزان و مدت زمان استرس را در رابطه مستقیم با مشکلات احتمالی جنین می داند: تاثیرات فیزیکی و روحی خشونت بر جنین به استمرار یا عدم استمرار خشونت و عمق تاثیرات آن بر مادر بستگی دارد. اگر خشونت خانگی در دوران بارداری ادامه پیدا کند؛ تاثیر درازمدتی بر جنین خواهد داشت، اما در صورتی که مقطعی بوده و زن باردار قدرت کافی برای ترمیم خود را داشته باشد؛ جنین آسیب غیرقابل جبرانی نخواهد دید.

وی در این مورد می افزاید: اگر خشونت اعمال شده بر زن باردار، در سه ماه اول یا آخر بارداری باشد؛ یعنی دقیقا زمانی که ارگان های اصلی کودک در حال تشکیل است، فاز مشکلات جنین گسترده تر و حساس تر خواهد بود.

به عقیده دکتر حساس زنان در دوران بارداری، به دلیل تغییر هورمون ها، احساس و تفکراتشان متفاوت از همیشه خواهد شد. این زنان به دلیل رشد جان دیگری در بدنشان، شکل دیگری از خود را تجربه می کنند که حتی برای خود آنها هم غیرقابل پیش بینی و کنترل است. به همین دلیل زنان باردار تحریک پذیری بالاتری دارند و تاثیرات خشونت خانگی دوران بارداری با قبل از آن بسیار بیشتر است.

دکتر نیلوفر محمدی روانپزشک و روانکاو کودکان و جوانان با اشاره به هوشیاری کامل جنین نسبت به رخدادهای حتی جهان خارج رحم می گوید: آزمایشات نشان داده که جنین فضای داخل و خارج رحم را می شناسد و به طور کامل با این دو فضا در ارتباط است.

او می افزاید: استرس، مصرف الکل و قرص های ضدافسردگی و کشیدن سیگار، فشار خون را بالا می برد و روی زمان بارداری تاثیر می گذارد. نوزادی که تحت تاثیر این شرایط در رحم بوده، بی دلیل گریه می کند، با غذا خوردن مشکل دارد و قاعدتا” مادر با آرام کردنش مشکل خواهد داشت.

این پزشک درباره میزان تاثیرات خشونت بر جنین می گوید: یک کودک حاصل شرایط دوران بارداری مادر و شخصیت خود است. کودکانی که از ابتدا شخصیت محکمی (حتی در مرحله جنینی) دارند؛ شاید شرایط سخت رحمی مشکل فیزیکی یا روانی برایشان ایجاد نکند، اما کودکان حساس تری که شرایط نامناسب جنینی را تجربه کرده اند؛ بازتاب های آن را در زندگی خود خواهند داشت.

دکتر محمدی می افزاید: کودکانی که وضعیت جنینی مناسبی نداشته اند( که می تواند حاصل وضع نامناسب خانواده، مشکلات اقتصادی و اجتماعی، شخصیت ضعیف مادر و پدر باشد)، از همان ابتدای راه زندگی، متفاوت از دیگر کودکان هستند. این کودکان را به راحتی نمی توان فهمید یا از حالت چهره و حرکاتشان مورد بررسی قرار داد.

اغلب این کودکان، مادر خود را در شرایط سختی قرار می دهند و مادر بسختی می تواند مشکل آنها را بفهمد. مادری هم که روحیه خوبی نداشته باشد و خود از مشکلات شخصیتی و خانوادگی رنج ببرد؛ طاقت و تحمل دریافت سیگنال های پنهان کودک را ندارد.

او می گوید: فاکتورهای فیزیکی در زن باردار قربانی خشونت می تواند شامل سقط، نارس بودن نوزاد و زایمان زودرس باشد. اما از نظر روحی داستان پیچیده تر از این ها است. در این مورد هم نمی توان کلیشه ای بحث کرد؛ چون این جریان در هر فرد با دیگری متفاوت است. در واقع تاثیرات روانی خشونت بر هر زن باردار با دیگری متفاوت؛ و بستگی به شخصیت قوی یا ضعیف زن دارد و اینکه تاریخچه زندگی اش چیست.

دکتر محمدی می افزاید: روانشناسی از ایده های دگم بیرون آمده و نزدیک به تجربه های پزشکی شده است. در واقع هر سوژه ای باید بررسی شود؛ چرا که ما مغز را کاملا نمی شناسیم و تعریف روشنی از ناخودآگاه و خودآگاه نداریم. تحقیقات امروز روی هر مریض کار می کند و حکم کلی صادر نمی کند.

ابعاد گسترده عوارض خشونت خانگی بر زنان باردار؛ نشانگر آن است که خشونت می تواند از جنبه های مختلف، مادر و جنین را با خطر مواجه سازد. بنابراین توجه و مقابله با این مشکل و پیشگیری از طریق آموزش و مشاوره می تواند در بهبود سیر حاملگی، زایمان و وضعیت نوزاد مؤثر باشد.

منابع:

۱٫Sirkka Perttu,Verena Kaselitz. Gewalt an Frauen in der Schwangerschaft. Handbuch fuer die Geburt- und Kindermedizin

  1. ماهرخ دولتیان، مریم قراچه، محبوبه احمدی، دکتر جمال شمس، دکتر حمید علوی مجد. بررسی همبستگی سوءرفتار همسر با پیامد حاملگی در زنان باردار، مجله پزشکی هرمزگان سال سیزدهم شماره چهارم زمستان ۸۸ صفحات ۲۶۹-۲۶۱
  2. راضیه باقرزاده، طاهره کشاورز، فرخنده شریف، صدیقه دهباشی، حمیدرضا طباطبایی. رابطه خشونت خانگی با عوارض حاملگی، نوع زایمان و وزن زمان تولد در خانمهای زایمان کرده بستری در بخش بعد از زایمان در بیمارستانهای  آموزشی وابسته به دانشگاه علوم پزشکی شیراز

۴٫ دکتر مینو عزیزی؛ پزشک زنان و زایمان

۵٫ دکتر بابک اثباتی. اختلالات اضطرابی حین بارداری. نشریه تخصصی زنان و مامایی ایران، دوره ۶، شماره ۴، سال ۱۳۹۰ (طب مادر و جنین)



Leave a reply

Your email address will not be published.